The Christus statueThe Church of Jesus Christ of Latter-day Saints Search | Feedback | Site Map | Help | Country Sites |
Home Gospel Library General Conference
Conferences
ʻEpeleli 2006
Ko ha Lakanga Fakataulaʻeiki Fakaʻeiʻeiki

Ko ha Lakanga Fakataulaʻeiki Fakaʻeiʻeiki

Palesiteni James E. Faust
Tokoni Ua ʻi he Kau Palesitenisī ʻUluakí

Neongo ʻoku ʻomi ʻe he maʻu ʻo e lakanga fakataulaʻeikí ha ngaahi tāpuaki maʻongoʻonga, ka ʻoku toe haʻu fakataha ʻa e lakanga fakataulaʻeikí mo ha ngaahi tufakanga lahi.

Palesiteni James E. Faust Siʻi ngaahi tokoua ʻofeina, ʻoku hoko maʻu pē ko ha faingamālie lelei mo mafatukituki ke te lea ki he kau taulaʻeiki ʻo e Siasí. ʻOku ngalingali ko e fakatahaʻanga tokolahi taha ʻeni ʻo e kau taulaʻeikí ʻi he hisitōlia ʻo māmaní. ʻOku ou fie lea kiate kimoutolu kau talavoú pea mo hoʻomou monūʻia ke maʻu ʻa e Lakanga Taulaʻeiki Faka-ʻĒloné, ʻa ē ʻoku toe ʻiloa ko e “lakanga taulaʻeiki siʻi angé.” Neongo ia, ʻoku ʻikai hanga ʻe he foʻi lea siʻí ʻo toʻo ai hono mahuʻingá. ʻOku ʻikai ha meʻa ia ʻoku siʻi ai—ʻo tautautefito ki heʻeku vakai ki he tupu lahi ʻo ha niʻihi ʻo kimoutolu kau talavoú!

ʻOku ou tui ʻoku mou kei manatuʻi hoʻomou fiefia he fuofua taimi ne mou tufa ai e sākalamēnití. Ko e taimi ʻoku mou tokoni ai kau maʻu Lakanga Taulaʻeiki Faka-ʻĒloné ʻi hono teuteu, tāpuakiʻi, mo hono tufa ʻo e sākalamēnití, ʻoku mou tokoni ai ki he kāingalotu kotoa ʻoku nau maʻu iá ke nau toe fakatukupaaʻi kinautolu ki he ʻEikí mo fakafoʻou ʻenau tui ki he feilaulau fakalelei ʻa e Fakamoʻuí. ʻOku fakamanatu ki he kāingalotu kotoa pē ʻoku nau maʻu e sākalamēnití ke nau toʻo kiate kinautolu ʻa e huafa ʻo e ʻAló, manatu maʻu pē kiate Ia, tauhi ʻEne ngaahi fekaú, mo feinga ke nau maʻu Hono Laumālié. Fakatauange te mou fakamahuʻingaʻi ʻa e lakanga taulaʻeiki ʻoku mou maʻú mo fakahoko totonu maʻu pē homou ngaahi fatongia fakataulaʻeikí.

Naʻá ku toki lau ki muí ni ha fakamatala ki ha kau tīkoni ne taʻe tokanga ʻi heʻenau fakakaukau ki hono tufa ʻo e sākalamēnití. Ne nau kamata ke fakakaukau ko ha ngāue pē ia, ko ha meʻa ʻoku ʻikai toe fie fai ʻe ha taha. Ne nau faʻa tōmui mai, pea ʻikai ke nau teunga taau ʻi he taimi ʻe niʻihi. Ne tala ange ʻe heʻenau ʻetivaisá ʻi ha Sāpate ʻe taha, “ʻOua te mou toe tokanga kimoutolu ki he sākalamēnití he ʻahó ni. Kuo ʻosi teuteu ia.”

Ne nau ʻohovale foki ke fanongo ki he meʻá ni, kae hangē ko honau anga mahení, ne nau tōmui mai ki he houalotu sākalamēnití. Ne nau moulu mai pē he lolotonga ʻo e fua-hivá ʻo nofo fakataha mo e kakaí. Ko e taimi ia ne nau fakatokangaʻi ai e niʻihi ne tangutu he nofoʻanga ʻo e kau tīkoní—ko ʻenau ʻetivaisá mo e kau taulaʻeiki lahi ʻo e uōtí, ʻo kau ai ha kau tangata ne ʻosi hoko ko ha kau pīsope mo ha palesiteni fakasiteiki. Naʻa nau suti ʻuliʻuli kotoa pea sote hina mo hēkesi. Kae ʻikai ngata aí, naʻa nau fofonga ʻapasia ʻi heʻenau ʻave ʻa e ngaahi laulau sākalamēnití mei he ʻotu ki he ʻotu. Ne ʻi ai ha meʻa naʻe ongo mo mahuʻinga ange fekauʻaki mo e sākalamēnití he ʻaho ko ʻení. Ne ako ʻa e kau tīkoni taʻe tokanga ko ʻeni ki honau fatongiá ʻi he sīpingá ni, ko hono tufa ʻo e sākalamēnití ko e falala toputapu mo lāngilangiʻia taha ia.1 Ne kamata ke nau fakatokangaʻi ko e lakanga fakataulaʻeikí, ʻo hangē ko hono ui ʻe he ʻAposetolo ko Pitá, “ko e lakanga taulaʻeiki fakaʻeiʻeiki.”2

ʻOku meimei ko e fatongia ʻo e Lakanga Taulaʻeiki Faka-ʻĒloné, fakatatau mo e fakahinohino ʻa e pīsopé, ke tāpuakiʻi mo tufaki ʻa e sākalamēnití. ʻOku ʻi homau uotí ʻi heni ʻi Sōleki Sití ha kau mēmipa faivelenga mo taʻu motuʻa toko siʻi ʻoku ʻi he taʻu ʻo e Lakanga Taulaʻeiki faka-ʻĒloné. Kuó u fakatokangaʻi ʻi he fakalau atu ʻo e ngaahi taʻú hono tufa ʻi he loto fakatōkilalo ʻe he kau taulaʻeiki lahí mo e kau kaumātuʻá ni, ko ha kau tangata tui mo lavameʻa lahi, ʻa e sākalamēniti ʻo e ʻOhomohe ʻa e ʻEikí. ʻI ha taimi ʻe taha ne kau ʻi he kau maʻu lakanga fakataulaʻeikí ni ha fakamaau fakapuleʻanga he fonuá, ko ha taha ne feinga fili ki he tuʻunga kōvaná ʻi he vahefonua ko ʻIutaá, mo ha kau tangata ʻiloa ʻi honau tuʻungá. Ka ne nau fakaʻapaʻapaʻi mo ongoʻi monūʻia ke fakahoko e fatongia toputapu ko ʻeni ʻo e lakanga fakataulaʻeikí.

Ko e Lakanga Taulaʻeiki Faka-ʻĒloné ko ha meʻaʻofa fakalaumālie maʻongoʻonga ia ne foaki ʻe he ʻEikí kia ʻĒlone mo hono ngaahi fohá.3 ʻOku ʻi ai ʻa e “kī ʻo e tauhi mai ʻa e kau ʻāngeló mo e ongoongolelei teuteuʻangá”4 pea kau ki ai foki mo e “ongoongolelei ʻo e fakatomalá, mo e papitaiso ʻi he fakauku ke fakamolemole ʻa e angahalá.”5

ʻOku ou fie fai ha lea siʻi ki he tauhi mai ʻa e kau ʻāngeló. Ne hā mai ʻa e kau ʻāngeló he kuonga muʻá pea mo onopooni ʻo ʻomi ha ngaahi fakahinohino, fakatokanga, mo ha tuʻutuʻuni, ʻo ʻaonga ki he kakai ne nau ʻaʻahi ki aí. ʻOku ʻikai ke tau fakatokangaʻi lelei hono lahi e tokoniʻi ʻe he kau ʻāngeló ʻetau moʻuí. Naʻe pehē ʻe Palesiteni Siosefa F. Sāmita, “Hangē ko ʻetau ngaahi tamai, faʻē, tokoua, tuofāfine mo e kaungāmeʻa kuo hiki atu mei he moʻuí ni ka ne nau faivelenga mo moʻui taau ke maʻu e ngaahi totonu mo e faingamālie ko ʻení, ʻe lava foki ke ʻoange hanau misiona ke nau toe ʻaʻahi mai ki honau kāinga he māmaní ke ʻomi mei he nofoʻanga faka-langí, ha pōpoaki ʻo e ʻofá, fakatokangá, fakatonutonú mo e fakahinohinó, kiate kinautolu ne nau ʻofa ai ʻi heʻenau kei ʻi he matelié.”6 ʻOku tau ongoʻi kuo aʻusia ʻe hatau tokolahi ʻa e meʻá ni. Ne hoko pea ʻoku hoko ʻenau tauhi maí ko ha konga mahuʻinga ia ʻo e ongoongoleleí. Ne tauhi e kau ʻāngeló kia Siosefa Sāmita ʻi heʻene fokotuʻu e ongoongoleleí ʻi hono tuʻunga kakató.

Ne fetaulaki hangatonu ʻa ʻAlamā ko e Siʻí mo e kau ʻāngelo ʻoku tauhi maí. ʻI heʻene kei siʻí, ne kau ia ʻi he kau taʻe tuí ʻo ne “ueʻi ʻa e kakai tokolahi ke nau fai ʻo hangē ko e anga ʻo ʻene ngaahi angahalá.” ʻI ha ʻaho ʻe taha, “lolotonga ʻene ʻalu holo ke fakaʻauha ʻa e siasi ʻo e ʻOtuá” fakataha mo e ngaahi foha ʻo Mōsaiá, kuo “hā mai kiate kinautolu ʻa e ʻāngelo ʻa e ʻEikí; pea naʻá ne ʻalu hifo ʻo hangē naʻe ʻi ha ʻaó; ʻo ne lea ʻo hangē ko e lea ʻaki ʻa e leʻo ʻo e maná, ʻa ia naʻe lulululuʻi ʻa e kelekelé.” Pea kaila ʻa e ʻāngeló, “ʻAlamā, tuʻu hake, pea ʻunuʻunu mai, he ko e hā ʻokú ke fakatangaʻi ai ʻa e Siasi ʻo e ʻOtuá?”

Ne mātuʻaki ʻohovale ʻa ʻAlamā ʻi he meʻá ni ʻo ne pongia pea naʻe pau ke fata ia ki heʻene tamaí. Naʻe toki fakafoki mai pē moʻui mo e ivi ʻo ʻAlamaá ʻi he hili ha ʻaukai mo lotu ʻene tamaí mo ha niʻihi ʻi ha ʻaho ʻe ua. Pea toki tuʻu leva ʻo ne fakahā, “Kuó u fakatomala mei heʻeku ngaahi angahalá, pea kuo huhuʻi au ʻe he ʻEikí; vakai, kuo fanauʻi au ʻi he Laumālié.”7 Ne hoko atu ai ʻa ʻAlamā ko e taha ʻo e kau faifekau lelei taha ʻi he Tohi ʻa Molomoná. Ka ʻi hono kotoa ʻo e ngaahi taʻu ʻo ʻene ngāue fakafaifekaú, naʻe ʻikai ke teitei lea ʻo kau ki he ʻaʻahi mai ʻa e ʻāngeló. Ka naʻá ne fili ke ne fakamoʻoniʻi ne fakahā kiate ia e moʻoní ʻe he Laumālie Māʻoniʻoni ʻo e ʻOtuá.

Ko ha tāpuaki maʻongoʻonga ke fakahinohinoʻi ha taha ʻe ha ʻāngelo. Neongo ia, pea hangē ko hono akoʻi mai ʻe ʻAlamaá, ko ʻene ului fakaʻosi mo moʻoní ne toki hoko ia he taimi ne “ʻaukai mo lotu ai he ngaahi ʻaho lahí.”8 Ne hoko mai ʻene ului kakató mei he Laumālie Māʻoniʻoní, ʻa ia ʻoku ʻatā kiate kitautolu kotoa ʻoku moʻui tāú.

ʻOku ʻikai hoko maʻu pē e ngaahi meʻa fakaofó ko ha liliuʻanga. Hangē ko ʻení, ko e taimi ne ngaohikoviʻi ai ʻe Leimana mo Lemiuela hona ongo kiʻi tehiná, ne hā mai ha ʻāngelo ʻo fakatokanga ange ke tuku. Naʻe toe fakapapauʻi ange ʻe he ʻāngeló ʻe tuku ʻa Lēpani ki honau nimá. ʻI he tafaʻaki ʻe tahá, ne tui ʻa Nīfai ia mo maʻu mai ʻa e ʻū lauʻi palasá mei a Lēpani. Ka ʻi he tafaʻaki ʻe tahá, naʻe ʻikai tui ʻa Leimana ia mo Lemiuela pe liliu ʻena tōʻonga moʻuí tuʻunga he ʻaʻahi mai ʻa e ʻāngeló. Hangē ko hono fakamanatu ange ʻe Nīfaí, “Ko e hā kuó mo fakangaloʻi ai ʻa hoʻomo mamata ki he ʻāngelo ʻa e ʻEikí?”9

ʻOku kei langa ʻe kimoutolu kau talavoú hoʻomou fakamoʻoní. ʻOku fakamālohia ia ʻe he fakapapau fakalaumālie mei he Laumālie Māʻoniʻoní ʻi he ngaahi meʻa ʻoku hoko anga maheni he moʻuí. Neongo ʻe lava ʻe ha ngaahi meʻa fakaofo lalahi ʻo fakamālohia ʻetau fakamoʻoní, ka ʻoku ngalingali he ʻikai hoko ia he founga ko iá.

Neongo ʻoku ʻomi ʻe he maʻu ʻo e lakanga fakataulaʻeikí ha ngaahi tāpuaki maʻongoʻonga, ka ʻoku toe haʻu fakataha ʻa e lakanga fakataulaʻeikí mo ha ngaahi tufakanga lahi.

1.ʻOku fie maʻu e kau maʻu lakanga fakataulaʻeiki kotoa pē ke nau fakahoko totonu honau uiuiʻí, ʻo ngāue ʻi he huafa ʻo e ʻEikí ki he taupotu ʻe lava ʻe honau fatongiá mo honau uiuiʻí. ʻOku tau fakahoko totonu hotau uiuiʻí ʻaki ʻetau muimui ki he fakahinohino hotau kau palesitenisī fakakōlomú, ʻa e pīsopé, mo ʻetau ʻetivaisa fakakōlomú. ʻOku ʻuhinga ia ke tau teuteu, tāpuakiʻi, mo tufa ʻa e sākalamēnití he taimi ʻoku kole mai aí. ʻOku toe ʻuhinga ia ke fakahoko e ngaahi fatongia kehe ʻo e Lakanga Taulaʻeiki Faka-ʻĒloné, hangē ko e fakamaʻa ʻo e fale-lotú, fokotuʻutuʻu ʻo e ʻū seá ki he konifelenisi fakasiteikí mo e ngaahi houalotu kehe ʻo e Siasí, mo fai ha ngaahi fatongia kehe ʻo ka vahe mai.
2. ʻOku haʻisia e kau maʻu Lakanga Taulaʻeiki Faka-ʻĒloné pe Lakanga Fakataulaʻeiki teuteuʻangá, ke fakafeʻungaʻi kinautolu ki he lakanga taulaʻeiki māʻolunga angé mo maʻu ha fakahinohino ki he ngaahi fatongia lahi ange ʻi he ngāue ʻo e Siasí.
3. ʻOku kau ʻi hono maʻu ʻo e Lakanga Taulaʻeiki Faka-ʻĒloné ʻa e fatongia ke hoko ko ha sīpinga leleí, ʻo fakakaukau maʻa mo ʻulungāanga taau. ʻOku tau maʻu ʻa e ngaahi ʻulungāanga ko ʻení ʻi heʻetau fakahoko hotau ngaahi fatongia fakataulaʻeikí.
4. Te mou feohi ʻi hoʻomou kōlomú mo e ngaahi ʻekitivitī kehé mo ha kau talavou ʻoku nau maʻu ha tuʻunga moʻui tatau mo kimoutolu. Te mou lava ʻo fefakamālohia ʻaki.
5. Te mou lava ʻo ako ʻa e folofolá mo ako ʻa e ngaahi tefitoʻi moʻoni ʻo e ongoongoleleí ke tokoni ʻi hoʻomou teuteu ke ngāue fakafaifekaú.
6. Te mou lava ʻo ako ke lotu mo fakatokangaʻi ʻa e ngaahi talí.

ʻOku fakamatalaʻi ʻe he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakavá ha faʻahinga kehekehe ʻo e mafaí fekauʻaki mo e Lakanga Taulaʻeiki Faka-ʻĒloné. ʻUluakí, ʻoku ʻoange ʻi hono fakanofo ʻo e lakanga fakataulaʻeikí ʻa e mafai ke fakahoko e ngaahi ouaú mo maʻu ʻa e mālohi ʻo e Lakanga Taulaʻeiki Faka-ʻĒloné. ʻOku hoko e kau pīsopelikí ko e kau palesitenisī ia ʻo e Lakanga Taulaʻeiki Faka-ʻĒloné he uōtí.10 Uá, ʻoku ʻi he lakanga fakataulaʻeikí ha ngaahi tuʻunga kehekehe, ʻo taki taha pē fatongia mo e ngaahi faingamālie. ʻI hoʻo hoko ko e tīkoní te ke tokangaʻi ai ʻa e Siasí ʻo hoko ko ha faifekau [tuʻu] maʻu.11 ʻI hoʻo hoko ko e akonakí, makehe mei hoʻo tokangaʻi e Siasí, te ke “ʻiate kinautolu mo fakamālohia kinautolu.”12 ʻI hoʻo hoko ko e taulaʻeikí, te ke “malanga, akonaki, fakamatala, enginaki, mo faipaitaiso, mo ʻoatu ʻa e sākalamēnití, pea ʻaʻahi ki he fale ʻo e kāingalotú taki taha.”13 ʻOku hoko foki hoʻomou pīsopé, ʻa ia ʻokú ne maʻu ʻa e tuʻunga taulaʻeiki lahí, ko e palesiteni ʻo e kōlomu ʻo e kau taulaʻeikí mo ne tataki e ngāue ʻa e kōlomú.

Ko e taimi te ke hiki ai mei he taha ʻo e ngaahi tuʻunga ko ʻeni ʻo e Lakanga Taulaʻeiki Faka-ʻĒloné ki hono hokó, te ke kei maʻu pē ʻa e mafai ki muʻá. Hangē ko ʻení, ʻoku maʻu ʻe kimoutolu kotoa ʻoku taulaʻeikí ʻa e mafai ke fakahoko e meʻa kotoa naʻa mou fakahoko ʻi hoʻomou kei hoko ko e tīkoní pe akonakí. Pea naʻa mo hano fakanofo koe ki he Lakanga Taulaʻeiki Faka-Melekisētekí, te ke kei maʻu pē mo ngāue ʻi he ngaahi tuʻunga ʻo e Lakanga Taulaʻeiki Faka-ʻĒloné. Naʻe mahino lelei e tefitoʻi moʻoni ko ʻení kia ʻEletā Likuleni Lisiate kuo mamaʻó, ʻa ē ne hoko ko ha mēmipa ʻo e Kōlomu ʻo e Toko Hongofulu Mā Uá he ngaahi taʻu lahi kuo hilí. Naʻá ne faʻa pehē, “Ko ha tīkoni pē au kuo fuʻu lahi.”

Hangē ko ia kuó u fakahā atu ko e faiakó ko e taha ia e ngaahi fatongia mahuʻinga ʻo e Lakanga Taulaʻeiki Faka-ʻĒloné. ʻOku faʻa maʻu ʻe kimoutolu kau talavoú e faingamālie ke faiako he taimi ʻoku mou hoko ai ko ha hoa faiako fakaʻapi ki hoʻomou tamaí pe ki ha taha maʻu Lakanga Taulaʻeiki Faka-Melekisēteki kehe. Ko hono tokangaʻi ʻo e ngahi fiemaʻú ʻi he tafaʻaki fakatuʻasinó mo fakalaumālié ko ha konga mahuʻinga ia ʻo hono “leʻohi ʻo e Siasí.”

Naʻe fakamuʻomuʻa ʻe he Palōfita ko Siosefa Sāmitá ʻa e faiako fakaʻapí. Ko e faiako fakaʻapi ʻa e Palōfitá ko Misa ʻĒsela ʻOukilī, pea ko e taimi pē ne ʻalu ai ʻa Misa ʻOukilī ke faiako fakaʻapi ki he ʻapi ʻo e fāmili Sāmitá, “Ne ui fakataha mai leva ʻe he Palōfitá hono fāmilí pea ʻoange hono seá kia ʻOukilī, mo talaange ki he fāmilí” ke nau fanongo fakalelei kia Misa ʻOukilī.14

ʻOku fie maʻu ʻe kimoutolu kau talavou ʻo e Lakanga Taulaʻeiki Faka-ʻĒloné ʻa e Laumālié ʻi hoʻomou moʻui fakafoʻituituí pea pehē ki he faiako fakaʻapí, ki hono teuteu mo tufa e sākalamēnití, pe ngaahi ʻekitivitī kehe ʻo e lakanga taulaʻeikí. ʻE fie maʻu ke mou fakaʻehiʻehi mei he ngaahi tūkiaʻangá. Ko e taha ʻo e ngaahi tūkiaʻanga lalahi tahá ko hono maʻunimá kita ʻe ha faʻahinga tōʻonga.

ʻOku ou faleʻi kotoa kimoutolu houʻeiki tangatá ke mou fakaʻehiʻehi mei hano maʻunimā kimoutolu ʻe ha faʻahinga meʻa pē. ʻOku fakapōpulaʻi ʻe Sētane mo hono kau muimuí he taimí ni ha niʻihi ʻo hotau kakai lelei tahá ʻi hono maʻunimā kinautolu ʻe he ʻolokaholó, faʻahinga kehekehe ʻo e faitoʻo kona tapú, ponokalafí, tapaká, pele paʻangá, mo ha ngaahi ʻulungāanga kovi kehe pē. ʻOku ʻi ai ha kakai ʻoku hangē ne fanauʻi mai mo e vaivaiʻanga ki he ngaahi meʻa ko ʻení pea ka kiʻi ʻahiʻahiʻi tuʻo taha pē ʻoku maʻunimā ai ʻo ʻikai toe mapuleʻi. ʻOku ʻi ai ha ngaahi meʻa pehē ʻokú ne liliu e fakakaukaú mo fakatupu ha faʻahinga holi ʻoku mālohi ia he fakakaukau leleí mo e ʻuhinga leleí. ʻOku ʻikai ngata pē ʻi hono fakaʻauha ʻe he mālohi peheé ʻa e moʻui ʻa kinautolu ʻoku ʻikai ke nau matuʻutaki iá, kae pehē foki ki heʻenau mātuʻá, malí, mo e fānaú. Hangē ko e hanu ʻa e palōfita ko Selemaiá, “Naʻe ʻikai meimei tui ʻa e ngaahi tuʻi mo e kakai ʻo māmaní, ʻe faʻa hū ʻa e . . . filí ʻi he ngaahi matapaá.”15

Ne fakatokanga mai e ʻEikí ʻi Hono potó ʻoku totonu ke fakaʻehiʻehi ʻaupito mei ha faʻahinga meʻa pē ʻoku kovi kiate kitautolu. Kuo ʻosi fakatokanga mai ke ʻoua naʻa ʻahiʻahiʻi ʻa e ʻuluaki ipu kavá, ʻahiʻahiʻi e foʻi ʻuluaki sikaletí, pe ʻahiʻahiʻi e faitoʻo kona tapú. Ko e fieʻiló mo e mālohi fakatoʻú ko ha ʻuhinga siokita ia ke te ʻahiʻahiʻi ai e ngaahi meʻa te ne maʻunimā kitá. ʻOku tonu ke tau taʻofi mo fakakaukauʻi hono nunuʻa kakató, ʻo ʻikai kiate kitautolu pē mo hotau kahaʻú, ka mo hotau ngaahi ʻofaʻangá foki. ʻOku fakaesino pē ʻa e ngaahi nunuʻa ko ʻení, ka ʻoku toe tuʻu fakatuʻutāmaki foki ke mole ai ʻa e Laumālié, mo fakatupu ke tau moʻulaloa ai kia Sētane.

ʻOku ou fakamoʻoni ki he ivi fakalelei, mo fakalaumālie, mo fakafiemālie, fakaivia, mo faʻa fakamaʻumaʻu ʻo e lakanga fakataulaʻeikí ʻi heʻeku moʻuí. Kuó u moʻui ʻi he malumalu hono ivi fakalaumālié heʻeku moʻuí kotoa –ʻi he ʻapi ʻo ʻeku kui tangatá, ʻi he ʻapi ʻo ʻeku tamaí, pea aʻu ki hoku ʻapí. ʻOku fakatupu loto fakatōkilalo ke te ngāueʻaki e mālohi mo e mafai taʻe fakangatangata ʻo e lakanga fakataulaʻeikí ke fakaivia mo fakamoʻui pea mo tāpuekina e kakai kehé. ʻOfa ke tau moʻui taau mo hono maʻu ʻo e mafai ʻo e lakanga fakataulaʻeikí ke ngāue ʻi he huafa ʻo e ʻOtuá, pea ʻoku ou fai ia ʻi he huafa ʻo Sīsū Kalaisí, ʻēmeni.

MAʻUʻANGA FAKAMATALÁ

1. Toʻo mei he Laird Roberts, “On Water and Bread,” Tambuli, Oct. 1984, 40–41.

2. 1 Pita 2:9.

3. Vakai, T&F 84:18.

4. T&F 84:26.

5. T&F 13:1.

6. Gospel Doctrine, 5th ed. (1939), 436.

7. Vakai, Mōsaia 27:8–24.

8. ʻAlamā 5:46.

9. 1 Nīfai 7:10.

10. Vakai, T&F 107:15.

11. Vakai, T&F 84:111; vakai foki, T&F 20:57–59.

12. Vakai, T&F 20:53.

13. T&F 20:46–47.

14. William G. Hartley, “Ordained and Acting Teachers in the Lesser Priesthood, 1851–1883,” Brigham Young University Studies, spring 1976, 384.

15. Tangilaulau ʻa Selemaia 4:12.

 
© 2008 Intellectual Reserve, Inc. All rights reserved.   Rights and use information.  Privacy policy