The Christus statueThe Church of Jesus Christ of Latter-day Saints Search | Feedback | Site Map | Help | Country Sites |
Home Gospel Library General Conference
Conferences
ʻOkatopa 2006
Ko ha Kōlomu ʻo e Lakanga Fakataulaʻeikí

Ko ha Kōlomu ʻo e Lakanga Fakataulaʻeikí

ʻEletā Henry B. Eyring
ʻO e Kōlomu ʻo e Kau ʻAposetolo ʻe Toko Hongofulu Mā Uá

ʻOku maʻu ‘a e mālohi ʻo ha kōlomu mei he fāitaha ʻa hono kau mēmipá ʻi he anga māʻoniʻoní.

ʻEletā Henry B. Eyring ʻOku fakafiefia ke ʻi heni mo kimoutolu he fakataha lakanga fakataulaʻeikí ni. ʻOku tau kau kotoa pē ki ha kōlomu ʻo e lakanga fakataulaʻeikí. Mahalo ʻoku ʻikai fakaofo ia kiate kimoutolu, ka ʻoku fakaofo ia kiate au. Ne fakanofo au ko ha tīkoni ʻo e Lakanga Taulaʻeiki Faka-ʻĒloné ʻi ha kiʻi kolo ʻo e Siasí. Naʻe fāmili pē ʻe taha he koló. Naʻe ʻikai hamau falelotu. Ne mau fakataha homau ʻapí. Ko au pē naʻe tīkoní pea ko hoku taʻoketé pē ʻa e akonakí.

Ko ia ʻoku ou ʻiloʻi ʻa e ʻuhinga ʻo hono ngāueʻi toko taha ʻa e lakanga fakataulaʻeikí, ʻo ʻikai ngāue mo ha niʻihi kehe ʻi ha kōlomú. Naʻá ku fiemālie pē he kiʻi kolo ko ia ne ʻikai ha kōlomú. Naʻe ʻikai ke u ʻilo ʻa e meʻa naʻe ʻikai ke u maʻú. Naʻe hiki hoku fāmilí ki ha feituʻu naʻe toko lahi ai e kau maʻu lakanga fakataulaʻeikí mo ha ngaahi kōlomu mālohi.

ʻI he ngaahi taʻu hoko aí, ne u ʻiloʻi ʻoku ʻikai maʻu e mālohinga ʻo ha kōlomu mei he toko lahi ʻo hono kau maʻu lakanga fakataulaʻeikí. ʻOku ʻikai maʻu foki ia mei he taʻu motuʻá pe tuʻunga matuʻotuʻa ʻo hono kau mēmipá. Ka ʻoku maʻu ‘a e mālohi lahi ko ʻení mei he fāitaha ʻa hono kau mēmipá ʻi he anga māʻoniʻoní. ʻOku ʻikai tatau e uouangataha ʻo e kōlomu mālohi ʻo e lakanga fakataulaʻeikí mo ha meʻa kuó u maʻu ʻi ha timi sipoti pe kalapu pe ʻi ha toe kautaha kehe he māmaní.

ʻOku ʻomi ʻe he lea ʻa ʻAlamā he tohi ʻa Mōsaiá, ʻa e fakaofiofi taha ki he ongoʻi uouangataha kuó u maʻu he ngaahi kōlomu mālohi taha ʻo e lakanga fakataulaʻeikí:

“Pea naʻá ne fekau kiate kinautolu ke ʻoua naʻa ʻi ai ha fekeʻikeʻi, ka ke nau sio atu pē ki muʻa ʻi he lototaha, ʻo maʻu ʻa e tui pē taha mo e papitaiso pē taha, pea ke taha honau lotó ʻi he uouangataha mo e feʻofoʻofani.”1

Naʻe ʻomi foki ʻe ʻAlamā e founga naʻe feʻunga ai hono kakaí ke maʻu e uouangataha ko iá. Naʻá ne talaange ʻoku totonu ke ʻoua naʻa nau toe malangaʻaki ha meʻa, tuku kehe pē ʻa e fakatomalá mo e tui ki he ʻEikí, ʻa ia kuó ne huhuʻi hono kakaí.2

Ko ia ne akoʻi mai ʻe ʻAlamaá, pea mo ia ʻoku hoko tonu ʻi ha faʻahinga kōlomu uouangataha ʻo e lakanga fakataulaʻeikí, ko hono liliu ia ʻo e loto ʻo e kāingalotú ʻo fakafou ʻi he Fakalelei ʻa Sīsū Kalaisí. Ko e founga ia ʻoku fetaiaki ai honau lotó.

ʻE lava ke mou vakai ai ki he ʻuhinga kuo fakatukupaaʻi ai ʻe he ʻEikí e kau palesiteni ʻo e ngaahi kōlomú ke nau taki ʻo hangē ko ia ʻokú Ne faí. ʻI he vahe 107 ʻo e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakavá, ʻokú Ne meimei fakaʻaongaʻi ai e ngaahi lea tatau pē ke fakamatalaʻi ʻaki e ngaahi fatongia ʻo e palesiteni ʻi he kōlomu taki taha. ʻE akoʻi ʻe he palesiteni ʻo e kōlomu ʻo e kau tīkoní ki he kōlomú ʻa honau fatongiá “‘o hangē ko ia kuo fakahā mai ʻo fehoanaki mo e ngaahi fuakavá.”3 Ko e palesiteni ʻo e kōlomu ʻo e kau akonakí ke ne akoʻi ki hono kau mēmipá ʻa honau fatongiá ʻo “hangē ko ia [ʻoku] fakahā mai ʻi he ngaahi fuakavá.”4 ʻOku fekauʻi e palesiteni ʻo e kōlomu ʻo e kau taulaʻeikí, ʻa ia ko e pīsopé, “ke ne pule ki he kau taulaʻeiki ʻe toko fāngofulu mā toko valu, pea ke fealēleaʻaki mo kinautolu, ke akoʻi kiate kinautolu ʻa e ngaahi fatongia ʻo honau lakangá, ʻo hangē ko ia ʻoku fakahā mai ʻi he ngaahi fuakavá.”5

Ko e tukupā ʻeni ki he palesiteni ʻo e kōlomu ʻo e kaumātuʻá:

“Ko e tahá, ko e fatongia ʻo e palesiteni ki he lakanga ʻo e kaumātuʻá, ke ne pule ki he kaumātuʻa ʻe toko hivangofulu mā ono, pea ke fealēleaʻaki mo kinautolu pea ke akoʻi ʻa kinautolu ʻo fakatatau ki he ngaahi fuakavá.”6

ʻOku mahino e ʻuhinga ʻoku finangalo ai e ʻOtuá ke akoʻi ʻEne ngaahi kōlomú ʻo “fakatatau ki he ngaahi fuakavá.” Ko e fuakavá ko ha palōmesi toputapu ia. Kuo talaʻofa mai ʻe he Tamai Hēvaní ʻa e moʻui taʻengatá kiate kitautolu kotoa ʻo kapau te tau fakahoko mo tauhi e ngaahi fuakavá. Hangē ko ʻení, ʻoku tau maʻu e lakanga fakataulaʻeikí mo fuakava ke tau tokoni faivelenga ʻi Heʻene ngāué. ʻOku palōmesi e kakai ʻoku tau papi mai ki Hono Siasí, ke nau tui kia Sīsū Kalaisi pea fakatomala mo tauhi ʻEne ngaahi fekaú. ʻOku fie maʻu he fuakava kotoa pē ʻa e tui kia Sīsū Kalaisí, mo e talangofua ki Heʻene ngaahi fekaú, ke tau maʻu ai e fakamolemolé mo e loto maʻa ʻoku fie maʻu ki he moʻui taʻengatá, ʻa e meʻaʻofa fungani taha ʻi he meʻaʻofa kotoa pē ʻa e ʻOtuá.

Mahalo te ke fehuʻi, “‘Oku ʻuhinga nai ʻeni ko e lēsoni kotoa pē ʻi he kōlomú kuo pau ke fekauʻaki ia mo e tuí pea mo e fakatomalá?” ʻIkai. Ka kuo pau ke holi maʻu pē ʻa e faiakó mo e kau akó ke ʻomi e Laumālie ʻo e ʻEiki ki he loto ʻo e kau mēmipá ke nau tui mo loto fakapapau ai ke fakatomala pea hoko ʻo maʻa.

Pea ʻoku ʻikai ngata e holi ko iá ʻi lokiako pē. Ko e kōlomu ʻoku fāitaha moʻoní, ʻoku aʻu atu e holi ko iá ki hono kau mēmipá, neongo pe ko e fē ʻa e feituʻu ʻoku nau ʻi aí.

Ne u mātā ʻeni ʻi ha kōlomu ʻo e kau tīkoní he ngaahi taʻu kuo hilí, ʻi hono ui au ke u faiako ai. Naʻe faʻa liʻaki kalasi ha niʻihi ʻo e kau tīkoní. Naʻá ku ʻiloʻi ko e faiako ʻi he kōlomu ko iá— mo e kōlomu kotoa pē— naʻe tokangaʻi ia ʻe he palesitení, ʻa ia ʻokú ne maʻu e ngaahi kií. Naʻe pau ke ne fealēleaʻaki mo kinautolu kotoa. Ko ia naʻá ku feinga ke u angaʻaki e kumi faleʻi mei he tokotaha kuo fakafatongiaʻaki ʻe he ʻOtuá, ʻo u fehuʻi ange, “‘Okú ke pehē ko e hā ʻoku totonu ke u akoʻí? Ko e hā e meʻa ʻoku totonu ke u feinga ke lavaʻí?”

Ne u ako ke muimui ki heʻene faleʻí, he naʻá ku ʻiloʻi naʻe fakafatongiaʻaki ia ʻe he ʻOtuá ʻi hono akoʻi e kau mēmipa ʻo ʻene kōlomú. Ne u ʻiloʻi ʻi ha Sāpate ʻe taha, ne fakatukupaaʻi ʻe he ʻOtuá ha palesiteni fakakōlomu kei siʻi. Naʻá ku faiako ʻi he kau tīkoní. Ne u fakatokangaʻi ha sea ne ʻatā. Naʻe hili ha tepi he seá. Ne u fakatokangaʻi atu ʻoku lolotonga hiki e tepí. Hili e kalasí, naʻe toʻo e tepí ʻe ha tamasiʻi ne nofo he tafaʻakí. ʻI he ʻai ke ʻalú, naʻá ku fehuʻi ange pe ko e hā naʻá ne hiki ai ʻemau lēsoní. Naʻá ne malimali mo pehē mai naʻe talaange ʻe ha tīkoni he ʻikai haʻu he ʻaho ko iá. Naʻá ne ʻai ke ʻave ʻa e tepí ke fanongo ai hono kaumeʻá ki heʻemau lēsoní.

Ne u falala ki he fatongia ne foaki ki ha palesiteni kei talavou ʻo e kōlomú, pea naʻe hoko mai ha tokoni mei langi. Naʻe ongo e Laumālié ki he loto ʻo e taha kotoa pē he lokí pea aʻu atu ia ki hano kaumeʻa ke fakamālohia ʻene tuí pea taki ia ki he fakatomalá. Naʻe ako e tīkoni naʻá ne toʻo e tepí ʻo fakatatau mo e ngaahi fuakavá, peá ne tokoniʻi hano kaumeʻa mo hano kaungā-mēmipa ʻi he kōlomú, ʻo fakatatau ki he ngaahi fuakavá.

ʻOku lahi ha ngaahi founga ke akoʻi ai e kōlomu ʻo e lakanga fakataulaʻeikí, kae ʻikai ko e ngaahi lēsoni pē ʻi he kalasí. Ko e kōlomú ko ha ʻiuniti tokoni ia pea ʻoku ako ʻa hono kau mēmipá ʻi heʻenau tokoní. ʻE lava ke fai ʻe he kōlomú ha tokoni lahi ange he meʻa ka fai toko taha ʻe hono kau mēmipá. Pea ʻoku liunga lahi ange e mālohi ko iá ʻi honau tokolahí. ʻOku ʻi ai ha taki ʻo e kōlomu kotoa pē ʻa ia ʻokú ne maʻu ha mafai mo fatongiaʻaki hono tataki e ngāue ʻa e lakanga fakataulaʻeikí. Kuó u mātā e mālohi ʻoku maʻu he taimi ʻoku uiuiʻi ai e ngaahi kōlomú ke nau tokoni he taimi faingataʻá. Kuo lahi ha kakai teʻeki Siasi ʻoku nau ʻohovale he lelei e ngaahi founga tokoni ʻa e Siasí. Hangē ia ha maná kiate kinautolu. ʻI he tokoni fakataulaʻeiki kotoa pē ʻoku fai, ʻoku maʻu e mālohi ʻo e maná ʻi hono tokaʻi ʻe he kau takí mo e kau mēmipá ʻa e mafai ʻo kinautolu ʻoku nau tataki e ngāue ʻa e ngaahi kōlomu ʻo e lakanga fakataulaʻeikí he māmaní.

ʻE lava ke maʻu e mālohi ʻo e ngaahi meʻa maná ʻi hono fai ʻe he ngaahi kōlomú ha tokoni ki he niʻihi kehé. ʻOku hoko mai foki ia ʻi hano tokoniʻi pē ha kau mēmipa ʻo e kōlomú. ʻI he pongipongi Sāpate ʻe taha ki muʻa he fakataha fakakōlomu ʻa e tīkoní, ne fakataha ai e palesiteni ʻo e kōlomú mo hono ongo tokoní mo e sēkelitalí. Hili haʻanau alēlea ʻi he faʻa lotu, naʻá ne ongoʻi ai ha ueʻi ke ne fetuʻutaki ki ha tīkoni ke ne fakaafeʻi mai ki he lotú ha tīkoni ʻe taha ne faʻa liʻaki. Naʻá ne ʻiloʻi naʻe ʻikai Siasi e tamai ʻa e tīkoni ne faʻa liʻakí pea naʻe ʻikai tokanga foki mo ʻene faʻeé ki he Siasí.

Naʻe tali ʻe he tīkoni ne fetuʻutaki ki aí e kole mei he palesitení ke ne fai e fakaafé. Naʻá ne ʻalu. Naʻe hangē ʻoku momoú, ʻo hangē ko ha ngāue faingataʻa ʻeni. Naʻe ʻikai tuʻo lahi e haʻu ʻa e tīkoni ne fakaafeʻí ki muʻa pea hiki hono fāmilí. ʻI ha ngaahi taʻu lahi ki mui ange, ne u ʻi ha konifelenisi fakasiteiki ai ʻi ha feituʻu mamaʻo mei he feituʻu ne fakataha ai e kōlomu ko ia ʻo e kau tīkoní. Ne haʻu ha tangata he mālōlō ʻa e ngaahi fakatahá ʻo ʻeke mai pe ʻoku ou ʻiloʻi nai e tangata ko ʻení. Naʻá ne ʻomi ʻa e hingoá. Ko e tamasiʻi ia ne ui ʻe he palesiteni fakakōlomú ke fakafeohi ki he sipi heé. Naʻe pehē mai e tangatá, “Te ke lava ʻo fakamālō ange maʻaku? Ko e kui au ʻa e tamasiʻi naʻá ne fakaafeʻi ki he kōlomu ʻa e tīkoní he ngaahi taʻu kuohilí. Kuo fuʻu lahi he taimí ni. Ka ʻokú ne kei talanoa pē ʻo kau ki he tīkoni naʻá ne fakaafeʻi ia ke na ō ki he lotú.”

Naʻe tō hano loʻimata pea pehē pē mo au. Ne ueʻi ha palesiteni fakakōlomu ke ne tokoni ki ha mēmipa māmālohi ʻo ʻene kōlomú. Naʻe ueʻi ia ke ne fekau ha tamasiʻi ke tokoni. Naʻe fai ʻe he palesitení e meʻa ne mei fai ʻe he ʻEikí. Pea naʻe akoʻi ai ʻe he palesitení ha taha maʻu lakanga fakataulaʻeiki foʻou ʻi hono fatongia ke tokoni ʻo fakatatau mo e fuakavá. Ne fetaiaki e ngaahi lotó pea ʻoku kei pehē ia hili ha taʻu ʻe 20 mo ha maile ʻe lauafe mei ai. ʻOku tuʻuloa e uouangataha ʻa e kōlomú he taimi ʻoku langa ai ʻi he ngāue ʻa e ʻEikí mo ʻEne foungá.

Ko e taha e ngaahi fakaʻilonga ʻo ha kōlomu mālohi, ko e fie fakafeohiʻaki ko ia ʻa hono kau mēmipá. ʻOku nau fetauhiʻaki. ʻOku nau fetokoniʻaki. ʻE lava ke langaki ʻe he kau palesiteni fakakōlomú e feohi ko iá ʻo kapau te nau manatuʻi e taumuʻa ʻa e ʻEikí ke uouangataha ʻa e kōlomú. ʻOku fakataumuʻa ia ke nau fetokoniʻaki. Ka ʻoku mahulu hake ia ai. ʻOku fakataumuʻa ia ke nau langaki hake mo fepoupouʻaki ʻo ngāue fakataha mo e ʻEikí ʻi he māʻoniʻoni ʻi Heʻene ngāue ke foaki e moʻui taʻengatá ki he fānau ʻa e Tamai Hēvaní.

ʻI heʻene mahino iá, ʻe liliu leva ai ʻetau founga fakafeohi ʻi he kōlomú. Hangē ko ʻení, mahalo naʻa liliu ai e founga pasiketipolo ʻa e kōlomu ʻo e kau akonakí. Mahalo ʻe loto hono kau mēmipá ke fakatupulaki ʻenau feohí kae ʻikai ko e ikunaʻi pē ha vaʻingá. Mahalo te nau fili ke fakakau mai ha tamasiʻi ne nofo ko e ʻikai sai ʻene vaʻingá. Kapau te ne tali pea haʻu ʻo kau, mahalo te nau toutou paasi ki ai e pulú ʻo kumi e taha he ʻikai faʻa lava ke ne fakahū e foʻi pulú. Hili ha taʻu ʻe uofulu, mahalo he ʻikai ke nau manatuʻi pe naʻa nau mālohi he pō ko iá, ka te nau manatuʻi maʻu pē ʻenau vaʻinga fakatahá—mo e timi ne nau kau ki aí. Naʻe folofola ʻa e ʻEikí ʻo pehē, “Kapau ʻoku ʻikai ke mou taha, ʻoku ʻikai ʻaʻaku ʻa kimoutolu.”7

ʻI he mahino ko ia e ʻuhinga ʻo e finangalo ʻa e ʻEikí ke tau fakafeohí, te ne lava ʻe ia ʻo liliu e founga palani ʻo ha paati ʻa e kaumātuʻá. Ne u ʻalu ki ha paati naʻe palani ʻe ha taha papi ului ki he Siasí. Ko e meʻa fakafiefia taha kiate iá, ʻa ʻene ʻiloʻi e ongoongoleleí. Ko ia naʻá ne fakaafeʻi mai ki he pātí ʻa e kaungāʻapí mo e kaungāmeʻa teʻeki Siasí. ʻOku ou kei manatuʻi e ongo ʻo ʻemau feohí ʻi heʻemau talanoa mo kinautolu ki hono mahuʻinga ʻo e Siasí kiate kimautolú. Ko e ongo ne u maʻu aí, naʻe laka hake ia he feohi pē mo e kau maʻu lakanga fakataulaʻeikí. Naʻe fakaafeʻi ʻe he ʻEikí ʻa ʻEne kau ākongá ki Heʻene fuofua Kōlomu ʻo e Toko Hongofulu Mā Ua he māmaní ʻo peheni: “Muimui ʻiate au, pea te u ngaohi ʻa kimoua ko e toutai tangata.”8 Ko ia ʻi he pō ko iá, ne u ongoʻi ai ʻoku ou feohi mo e ʻEiki mo ʻEne kau ākongá, ʻo aʻusia e tuʻunga naʻá Ne finangalo ki aí.

Ne tāpuakiʻi au ʻaki ʻa e ongoʻi ʻo e feohi fakatokoua tatau pē mei ha taki lakanga fakataulaʻeiki heʻeku kei ʻi he ʻĒloné. Naʻe mahino kiate ia e founga langaki ʻo ha feohi ʻe tuʻuloá. Naʻá ne alea mo ha taha ngoue ʻakau papa ke mau ō atu ʻi ha hoʻatā ʻo fahi e fefié ʻo fokotuʻutuʻu. Naʻe ʻai ʻeni maʻá e kau uitoú ke tafuʻaki ʻenau afí he momokó. ʻOku ou kei manatuʻi pē e fakamāfana ʻemau feohi fakatokoua ʻi he lakanga fakataulaʻeikí. Ka ʻoku lahi ange ʻeku manatu ki he ongo ne u maʻu ʻi heʻeku fai e meʻa ne mei fai ʻe he Fakamoʻuí. Ne u ongoʻi ai hangē ʻokú ma feohí. ʻE lava ke tau langaki e feohi fakatokoua ko iá ʻi he kōlomú he moʻuí ni pea mo e feohi nāunauʻia ko iá he taʻengatá ʻi hotau ngaahi fāmilí, kapau te tau moʻui ʻo fakatatau mo e ngaahi fuakavá.

ʻOku ou lotua ke ke tali e fakaafe ʻa e ʻEikí ke tau uouangataha ʻi heʻetau ngaahi kōlomu ʻo e lakanga fakataulaʻeikí. Kuó Ne tofa mai e halá. Kuó Ne talaʻofa mai te Ne tokoni ke hoko e ngaahi kōlomu leleí ko ha ngaahi kōlomu maʻongoonga ange. Ko Hono finangaló ia. ʻOku ou ʻilo ʻokú Ne fie maʻu ha kōlomu mālohi ange ke faitāpuekina ai e fānau ʻetau Tamai Hēvaní ʻo fakatatau mo e ngaahi fuakavá. ʻOku ui tui te Ne fai ia.

ʻOku ou ʻilo ʻoku moʻui ʻetau Tamai Hēvaní. ʻOku ou ʻilo naʻe fai ʻe Hono ʻAlo ko Sīsū Kalaisí ʻa e fakaleleí maʻa ʻetau ngaahi angahalá mo kinautolu te tau fetaulakí. Naʻá Ne toetuʻu. ʻOkú Ne moʻui. ʻOkú Ne tataki ʻa Hono Siasí. ʻOkú Ne maʻu e ngaahi kī ʻo e lakanga fakataulaʻeikí. ʻOkú Ne uiuiʻi e palesiteni ʻo e kōlomu kotoa pē ʻaki hono ueʻi fakalaumālie ʻa kinautolu he Siasí ʻoku nau maʻu e ngaahi kií. ʻOku ou fakamoʻoni naʻe toe fakafoki mai e lakanga fakataulaʻeikí mo hono ngaahi kií kotoa kia Siosefa Sāmita. Pea ʻoku ou fakamoʻoni ʻi he loto mālūʻia kuo tukuʻau hifo e ngaahi kī ko iá ʻo aʻu mai ki he Palesiteni lolotonga ʻo e Siasi ʻo Sīsū Kalaisi ʻo e Kau Māʻoniʻoni ʻi he Ngaahi ʻAho Kimui Ní, ʻa ia ko e palesiteni ia ʻo e lakanga fakataulaʻeikí ʻi he māmaní kotoa.

Ko ʻeku fakamoʻoní ia, ʻi he huafa toputapu ʻo Sīsū Kalaisí, ʻēmeni.

Maʻuʻanga fakamatalá

1. Mōsaia 18:21.

2. Vakai, Mōsaia 18:20.

3. T&F 107:85.

4. T&F 107: 86.

5. T&F 107:87.

6. T&F 107:89.

7. T&F 38:27.

8. Mātiu 4:19.

 
© 2008 Intellectual Reserve, Inc. All rights reserved.   Rights and use information.  Privacy policy