The Christus statueThe Church of Jesus Christ of Latter-day Saints Search | Feedback | Site Map | Help | Country Sites |
Home Gospel Library General Conference
Conferences
ʻOkatopa 2006
Meʻatokoni Fakatupu Ivi Fakalaumālie

Meʻatokoni Fakatupu Ivi Fakalaumālie

Palesiteni James E. Faust
Tokoni Ua ʻi he Kau Palesitenisī ʻUluakí

ʻOku fie maʻu ke tau fakatupulaki hotau ivi fakalaumālié, ʻa e ivi fakalaumālie ʻoku maʻu mei he ʻilo ki hono kakato ʻo e ongoongoleleí pea mo e mālohi ʻo e lakanga fakataulaʻeiki māʻoniʻoní.

Palesiteni James E. FaustNaʻe faʻa fakakaikai ʻe heʻeku kui tangatá ʻene fanga pulú he taimi māfaná ʻi he ngaahi teleʻa fakaʻofoʻofa mo maʻuiʻui ʻo e ʻotu moʻunga māʻolunga ki he fakahahake homau kiʻi koló ʻi he vaheloto ʻo ʻIutaá. Ka naʻe fie maʻu ʻe he fanga pulú ia e ivi fakatupu sino ʻoku maʻu mei he maka māsimá. Naʻe maʻu e maka māsimá mei ha keliʻanga māsima ʻi ha feituʻu mamaʻo. Naʻe toe fakafonu ʻe heʻeku kui tangatá e māsimá mei he maká, ʻaki hano tui e nofoʻá ʻi ha hoosi sino lahi pea tautau ki he nofoʻá ha ngaahi foʻi maka māsima. Ne u ui ʻa e hoosi ko ʻení ko Siloupoki he naʻe ʻi ai hono ʻuhinga. Naʻe fakaheka au ʻe heʻeku kui tangatá ʻia Siloupoki pea mo e uta maka māsimá. Naʻá ne ʻomi e pití ke u tataki e hōsí ki he moʻungá ʻo muimui ange pē kiate ia.

Naʻe fuʻu tuai ʻaupito pē ʻeku hoosi ko Siloupokí, ka naʻe ʻikai ke u fakahohaʻasi ia he naʻe fuʻu mamafa ʻene utá. Naʻe feʻunga mo ha ʻaho kakato ʻe taha ke te ʻalu hake he moʻungá ki he tukuʻanga māsimá pea ke fakahifo e uta maka māsimá ni. ʻI he fakaʻau ke māfana ange ʻa e ʻahó, naʻe kalakala hoku vaʻé ʻi hono toutou oloʻi he ʻū kongokonga māsima he nofoʻá. Naʻá ku fiefia heʻemau kolosi atu ha vaitafe pea lava ke u hifo ʻo faitoʻo e kalakalá, ʻaki hano fufulu mo holo mātuʻu hoku ongo vaʻé.

Naʻe mei hiva pē ʻeku kui tangatá he ʻahó kakato. Naʻá ne hivaʻi pē e ngaahi hiva ʻo Saioné. Ka naʻe ʻi ai ha foʻi hiva naʻá ne hivaʻi naʻe mālie makehe kiate au, naʻe pehē “Fakaʻaliʻali mai ho kaungāmeʻá, pea te u talaatu ho ʻulungāangá.” ʻI heʻeku manatu ki aí, naʻe hoko hono ʻave ʻo e māsimá ki he teleʻá ko ha meʻa fakafiefia, he naʻe toe moʻui lelei ange e fanga pulú mei he meʻakai fakatupu ivi ʻo e maka māsimá.

ʻOku tokoni e meʻakai fakatupu iví ke tupu mo fakamoʻui ʻa e monumanú mo e tangatá fakatouʻosi. Naʻe ʻumisi e fanga pulu ʻeku kui tangatá ki he meʻa fakatupu ivi ʻi he maka māsimá, ka ʻoku fie maʻu ʻe he tangatá ia ha meʻa lahi ange. ʻOku fie maʻu ke fakafoʻou fakalaumālie kinautolu he “‘oku lahi hake ʻa e mouí ʻi he meʻakaí”1 pē pea “‘oku ʻi ai ʻa e laumālie ʻi he tangatá: pea ʻoku foaki kiate ia ʻa e ʻilo lahi ʻe he [ueʻi fakalaumālie] ʻa e Māfimafí.”2 ʻOku fie maʻu ʻe he laumālie ʻo e tangatá ʻa e ʻofá. ʻOkú ne fie maʻu foki ke “fafangaʻi [ia] ʻi he ngaahi lea ʻo e tuí mo e akonaki leleí.”3

ʻOku hanga ʻe he meʻakai fakalaumālié ʻo teuteuʻi kitautolu ki he papitaisó. ʻOku kau he teuteu ko ʻení ʻa ʻetau fakavaivai ki he ʻOtuá ʻo maʻu ha “loto mafesifesi mo e loto fakatomala,” ʻo fakatomala mei heʻetau ngaahi angahalá, pea “loto fiemālie ke toʻo kiate [kitautolu] ʻa e huafa ʻo Sīsū Kalaisí” pea fakahaaʻi ʻi heʻetau “ngaahi ngāué kuo [tau] maʻu ʻa e Laumālie ʻo Kalaisí.”4

Ko ʻetau meʻatokoni fakatupu ivi fakalaumālie mahuʻinga tahá, ʻa ʻetau fakamoʻoni ko e ʻOtuá ʻetau Tamai Taʻengatá pea ko Sīsū ʻa hotau Fakamoʻuí mo hotau Huhuʻí pea ko e Laumālie Māʻoniʻoní ʻa hotau Fakafiemālié. ʻOku fakapapauʻi mai e fakamoʻoni ko ʻení ʻe he meʻafoaki ʻo e Laumālie Māʻoniʻoní. ʻOku tau maʻu mei he fakamoʻoni ko ʻení ʻa e meʻakai fakatupu ivi fakalaumālie ko e tuí mo e falala ki he ʻOtuá, ʻa ia ʻokú ne ʻomi e ngaahi tāpuaki ʻo e langí. ʻOku lahi e feituʻu ʻoku tau maʻu ai e meʻakai fakatupu ivi fakalaumālié, ka ʻi he siʻi ʻa e taimí, ʻoku ou fie lave pē ki ha tolu.

ʻI he ngaahi taʻu siʻi kuohilí, naʻe fakapapau ai ha talavou he taʻu fakaʻosi ʻo ʻene ʻi he akoʻanga māʻolungá, ke ne fafangaʻi hono laumālié ʻaki ʻene ako e folofola he haafe houa he ʻaho taki taha. ʻI he kamata ke ne lau e Fuakava Foʻoú, naʻá ne fetaulaki mo ha tūkiaʻanga. Naʻe ʻikai ke ne ongoʻi ʻoku langaki fakalaumālie ia pea ʻikai ha meʻa te ne maʻu. Ko ia naʻá ne fehuʻi loto pē, “Ko e hā ha fehālaaki ʻoku ou fai?” Naʻá ne manatu leva ki ha meʻa ne hoko he akó. Naʻá ne tūkuhua mo hono kaungāmeʻá—pea ko ha tūkuhua naʻe ʻikai fakaoli, ka naʻe fuʻu fakamā. Naʻe ʻikai ngata pē ʻi heʻene kau ki aí, ka naʻá ne toe tānaki atu foki ha ngaahi lea naʻe ʻikai taau. ʻI heʻene fakakaukau ki aí, naʻá ne lau ai e ngaahi lea ko ʻení he tohi ʻa Mātiú, “Ka ʻoku ou tala atu kiate kimoutolu, ko e lea kovi kotoa pē ʻoku lea ʻaki ʻe he kakaí, ʻe fakamaau ai ʻa kinautolu ʻi he ʻaho fakamāú.”5 Naʻá ne ʻiloʻi naʻe taki ia ʻe he Laumālié ki he ngaahi lea ko ʻení. Naʻá ne tafoki mei he Tohi tapú ʻo ne fai ha lotu fakatomala.

Naʻe faingofua e tali ki heʻene fehuʻi ko ia, “Ko e hā ha fehālaaki ʻoku ou faí?” Naʻá ne lau ʻa e folofolá, ʻo fakaʻilongaʻi mo fiefia ʻi hono laú, ka naʻe ʻikai ke ne moʻuiʻaki e naʻinaʻi ne ʻomi ʻi he folofolá. ʻI he toe hoko atu ʻene lau folofolá mo ne feinga ke moʻuiʻaki e sīpinga ʻa Kalaisí, naʻá ne fakatokangaʻi leva ʻa e kamata ke tupulaki ha ngaahi tapa kehekehe ʻo ʻene moʻuí.6 ʻI heʻene fakaʻaongaʻi ko ia e folofolá ʻi heʻene moʻuí, naʻá ne tānaki atu ai ha meʻakai fakatupu ivi fakalaumālie mahuʻinga.

ʻI hotau ʻātakai fakamatelie taʻepaú, ʻoku fie maʻu ke tau fakatupulaki hotau ivi fakalaumālié—ʻa e ivi ʻoku maʻu mei he ʻilo ki hono kakato ʻo e ongoongoleleí pea mo e mālohi ʻo e lakanga fakataulaʻeiki māʻoniʻoní. ʻI he hū ko ia ki hotau lotó ha faʻahinga ʻilo peheé, ʻoku ʻikai ngata pē heʻetau ofi ange ki he ʻOtuá, ka ʻoku tau fie tauhi foki kiate Ia mo hotau kāingá.

ʻI ha ngaahi taʻu lahi he kuohilí, naʻe pehē ai ʻe he kōlomu ʻo e kau taulaʻeikí ke nau ngāueʻofa ʻo tānaki meʻakai ke tokoni ki he masivá. Naʻe vēkeveke ha taha ʻo e kau taulaʻeikí ko Simi ke kau atu ki ai ʻo ne fakapapauʻi he ʻikai toe laka hake ha taha ʻiate ia he meʻakai te ne tānakí. Naʻe hokosia e taimi ke fakataha mai ai e kau taulaʻeikí ki he ʻapisiasí. Ne nau mātuku he taimi tatau pē ka nau toki foki mai ha taimi pau he efiafí. Naʻe ofo ʻa e taha kotoa pē he ʻikai ha meʻa ia ʻe faʻo he saliote ʻa Simí. Naʻe ʻikai ke ne faʻa lea pea naʻe fakaoli ʻaki ia ʻe ha niʻihi ʻo e tamaiki tangatá. ʻI hono ʻiloʻi ʻeni ʻe he ʻetivaisá mo ne ʻiloʻi ne manako ʻa Simi he meʻa ko e kā, naʻá ne pehē ange leva, “‘E Simi kiʻi hū mai ki tuʻa. ʻOku ou loto ke ke sio ki heʻeku kaá. ʻOku kiʻi palopalema.”

ʻI heʻena aʻu ki tuʻá, naʻe fehuʻi ange ʻe he ʻetivaisá kia Simi pe ʻoku ʻita. Naʻe talaange ʻe Simi, “‘Ikai. Ka ʻi heʻeku ʻalu ke tānaki e meʻakaí, naʻe lahi e meʻa ne u maʻú. Naʻe fonu ʻeku salioté. ʻI heʻeku foki mai ki ʻapisiasí, ne u tuʻu atu ʻi ha ʻapi ʻo ha fefine ʻoku ʻikai ke Siasi, ʻa ia naʻe ʻosi vete mo hono malí pea ʻoku nofo ʻi hotau uōtí. Ne u tukituki atu he matapaá ʻo fakamatalaʻi ange ʻetau meʻa ʻoku faí pea naʻá ne fakaafeʻi au ke u hū ange. Naʻe kamata ke ne kumi ha meʻa ke foaki mai. Naʻá ne fakaava ʻa e ʻaisí peá u sio atu ʻoku ʻikai ha meʻa ʻe faʻo ai. Naʻe hala mo e kōpaté. Faifai peá ne maʻu hake ha kiʻi kapa piisi.

“Naʻá ku ʻohovale ʻaupito. Naʻe tokolahi e fānau naʻa nau lele takai holo naʻe fie maʻu ke ne fafangá ka naʻá ne foaki mai e kapa pīsí. Ne u toʻo ia ʻo faʻo ki heʻeku salioté peá u teke atu he halá. Ne ʻikai fuoloa ʻeku mavahe maí mo ʻeku maʻu ha faʻahinga ongo māfana makehe ke u toe foki ki he ʻapi ko iá. Naʻá ku foaki kotoa ange maʻana ʻa e meʻakaí.”

Naʻe talaange ʻe he ʻetivaisá, “‘E Simi, ʻoua ʻaupito naʻa ngalo ʻiate koe e ongo ʻokú ke maʻu he pōní, he ko e taumuʻa ia ʻo e ngāué ni.”7 Naʻe maʻu ʻe Simi ʻa e meʻakai fakatupu ivi ko e tokoni taʻesiokitá.

ʻOku lahi ha meʻakai fakatupu ivi fakalaumālie ʻoku maʻu mei he ngāue fakafaifekaú—mei he kau kakato atu ki he ngāue ʻa e ʻEikí. ʻOku maʻu ia mei he tokoni ki he kakaí ke nau ʻā fakalaumālie hake ʻo tali ʻa e ongoongoleleí. ʻI he taʻu ʻe teau tupu kuohilí, ʻi he taimi ne tokangaʻi ai ʻe ʻEletā J. Koloteni Kimipolo ʻa e Misiona ʻo e Ngaahi Vahefonua Fakatongá, naʻá ne ui ai ha fakataha ʻa e kau ʻeletaá. Naʻe fie maʻu ke nau fakataha ʻi ha feituʻu pau he loto vaotaá ke ʻoua naʻe toe ʻilo ki ai ha taha. Naʻe ʻi ai ha taha ʻo e kau faifekaú naʻe palopalema hono vaʻé. Naʻe pala pea fufula ʻo meimei ke liunga ua ia ʻi hono vaʻe ʻe tahá. Ka naʻe fie kau atu e faifekaú ni ki he fakataha makehe ko ʻeni ʻa e lakanga fakataulaʻeikí he vaotaá. Ko ia naʻe fua ia ʻe ha ongo faifekau ki he feituʻu faiʻanga fakatahá.

Naʻe fehuʻi ange ʻe ʻEletā Kimipolo ki he kau faifekaú, “Kau tangata, ko e hā ʻoku mou malangaʻakí?”

Ne nau tali ange, “Oku mau malangaʻaki e ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí.”

Naʻá ne fehuʻi ange, “‘Oku mou fakahā ki he kakaí ni ʻoku mou maʻu e mālohi mo e mafai ke fakamoʻui ʻa e mahakí, ʻo fakafou ʻi he tuí?”

Ne nau pehē ange, “‘Io.”

Naʻá ne hoko atu, “Sai, ko e hā leva ʻoku ʻikai ke mou tui ai ki aí?”

Naʻe lea hake e talavou ne fufula hono vaʻé ʻo pehē, “‘Oku ou tui ki ai.” Ko e toenga ʻeni ʻo e talanoá ʻi hono fakamatalaʻi ʻe ʻEletā Kimipoló: “Naʻe hekeheka hifo [e faifekaú] ʻi ha kupuʻi ʻakau pea naʻe haʻohaʻo atu e kau faifekaú hono tafaʻakí. Naʻe tākai ia peá u faingāue kiate ia pea naʻe fakamoʻui e tokotahá ni ʻi honau lotolotongá. Naʻe fakaofo; pea naʻe fai ha faingāue ki he faifekau kotoa pē naʻe puke pea naʻe fakamoʻui kotoa kinautolu. Ne mau ō mei he fakataha lakanga fakataulaʻeiki ko iá pea maʻu ʻe he kau faifekaú e ngāue ne vahe angé, pea naʻe ʻi ai ha fiefia mo ha nēkeneka ne ʻikai faʻa fakamatalaʻi.”8 Kuo toe fakafoʻou ʻenau maʻuʻanga ivi ʻo e tuí pea toe fakaake mo ʻenau ongoʻi vēkeveke ki he ngāue fakafaifekaú.

ʻE lava ke mole e ivi mo e mālohi ʻo e ngaahi meʻatokoni fakatupu ivi ʻokú ne tauhi kitautolu ke tau moʻui lelei fakalaumālié, ʻo kapau ʻoku ʻikai ke tau moʻui taau ke maʻu e fakahinohino fakalangi ʻoku tau fie maʻú. Kuo fakahā mai ʻe he Fakamoʻuí: “Ko e māsima ʻo māmani ʻa kimoutolu: pea kapau kuo mole ʻi he māsimá ʻa hono koná, ʻe toe fakakonaʻi fēfeeʻi ia? ngata ai, ʻoku ʻikai ʻaonga ia, ka ke lī kituaʻā, pea ke molomoloki ia ʻe he kakaí”9 ʻOku fie maʻu ke tauhi hotau ʻatamaí mo hotau sinó ke maʻa mei he kovi mo e haʻahaʻa kotoa pē. He ʻikai ke tau teitei fili ke kai ha meʻakai kuo kovi pe ʻuli. ʻI he founga tatau pē, ʻoku totonu ke tau tokanga ke ʻoua naʻa tau lau pe mamata ʻi ha meʻa ʻoku kovi. Ko e konga lahi ʻo e ʻuli fakalaumālie ʻoku hū mai ki heʻetau moʻuí, ko e maʻu ia mei he ʻInitanetí, vaʻinga fakakomipiutá, ʻū faiva he televīsoné mo e heleʻuhila ʻokú ne fakaʻaliʻali mai e ʻulungāanga māʻulalo taha ʻo e tangatá. Koeʻuhí ʻoku tau nofo ʻi ha ʻātakai pehē, ʻoku fie maʻu ai ke tau fakatupulaki hotau ivi fakalaumālié.

Naʻe lea ʻa ʻĪnosi ʻo fekauʻaki mo e fiekaia ʻa hono laumālié mo ʻene tangi he ʻahó kakato ʻo aʻu ki he poʻulí ʻo ne tautapa koeʻuhí ko hono laumālié.10 Naʻá ne fakaʻamua ʻa e meʻakai fakatupu ivi fakalaumālie ko ia ʻokú ne fakanonga e fieinua ki he moʻoni fakalaumālié. Hangē ko e folofola ʻa e Fakamoʻui ʻo e māmaní ki he fefine he vaitupu ʻi Samēliá, “Ko ia ʻe inu ʻi he vai te u foaki kiate iá, ʻe ʻikai ʻaupito toe fieinua ia; ka ko e vai te u foaki kiate iá, ʻe ʻiate ia ko e matavai mapunopuna hake ki he moʻui taʻengatá.”11

Kuo tau fakataha tokolahi mai he efiafí ni ko ha kau maʻu lakanga fakataulaʻeiki ʻo e ʻOtuá, koeʻuhí ko ʻetau loto ke fafangaʻi fakalaumālie kitautolu. ʻOku ou fakatauange te tau fiekaia mo fieinua maʻu pē ki he folofola ʻa e ʻEikí ʻo fakafou mai Heʻene kau tamaioʻeiki ko e kau palōfitá, pea ke fakafonu kitautolu ʻi he uike takitaha ʻi heʻetau ʻalu ki he houalotu sākalamēnití mo fakafoʻou ʻetau ngaahi fuakavá.

ʻOku maʻu ʻe he tokotaha maʻu Lakanga Taulaʻeiki Faka-ʻĒlone kotoa pē ʻiate kimoutolu ha ngaahi konga mahuʻinga ki homou ikuʻanga taʻengatá. ʻOku fie maʻu ke fakamālohia mo fafangaʻi mei tuʻa e ngaahi konga ko ʻení, neongo ʻoku ʻikai fakaʻaongaʻi hanau niʻihi. Ko ha niʻihi ʻo kinautolu ʻoku fakatuʻasino; pea niʻihi ʻoku fakalaumālie. ʻOku fie maʻu ʻe he laumālié ke ne ʻilo ki heʻene fononga taʻengatá—ke ʻiloʻi e feituʻu ne haʻu mei aí, ʻuhinga ʻoku ʻi heni ai he moʻui fakamatelié pea mo e feituʻu kuo pau ke ʻalu ki ai ke maʻu ʻa e fiefia mo e nēkeneká mo aʻusia ʻa hono ikuʻangá. Fakafoʻou hotau laumālié ʻaki ha ngaahi meʻatokoni fakatupu ivi fakalaumālie ʻe tuʻuloá mo tau lava ʻo ʻave ki he taʻengatá. Hangē ko ia ne akoʻi mai ʻe ʻAmulekí, “Ko e laumālie pē ko ia ʻokú ne puleʻi homou sinó ʻi he kuonga ʻoku mou fononga [ai] mei he moʻui ní, ʻe mafai ke puleʻi homou sinó ʻe he laumālie pē ko iá ʻi he maama taʻengata ko iá.”12

ʻE ngaahi tokoua, ʻoku hounga kiate kimautolu hoʻomou mateakí mo e angatonú. ʻOku mou fakahoko lelei homou ngaahi uiuiʻi he ngaahi kōlomú, koló, uōtí mo e siteikí ʻo tupulaki ai ʻa e Siasí pea laka ki muʻa e ngāue ʻa e ʻOtuá ʻi he māmaní. Tuʻunga ʻi homou lakanga fakataulaʻeikí, ʻoku mou lava ai ʻo tāpuakiʻi homou fāmilí mo ha niʻihi kehe te nau fie maʻu pe vahe atu kiate kimoutolu ʻi he huafa ʻo e ʻEikí. ʻOku tupu ʻeni mei he tauʻatāina ke fili fakalangi ne foaki mai ʻe he ʻEikí, he kuó Ne talaʻofa mai, “‘Ilonga ia te ke tāpuakiʻí, te u tāpuakiʻi ia.”13

ʻE ngaahi tokoua, ʻoku ou fakatauange pē te tau faivelenga mo faitotonu ʻi heʻetau ngaahi fuakava kotoa pē. ʻOku ou fakatauange te tau mateakiʻi kakato ʻetau fetuʻutaki fakafāmilí, tautautefito ki hotau ngaahi hoá, pea pehē ki heʻetau mātuʻá mo ʻetau fānaú mo e makapuná. ʻOfa ke ʻiloa kitautolu ʻi hono fai ʻetau fakamoʻoni fakafoʻituitui ki hono moʻoni ʻo e ngāué ni ʻi he ngaahi ʻaho kotoa ʻo ʻetau moʻuí. ʻOfa ke tau laka atu ʻi he angatonu ʻi heʻetau hoko ko ha kau tamaioʻeiki anga fakatōkilalo ʻa e ʻEikí, ʻi he huafa ʻo Sīsū Kalaisí, ʻēmeni.

Maʻuʻanga fakamatalá

1. Luke 12:23.

2. Siope 32:8.

3. 1 Tīmote 4:6.

4. T&F 20:37.

5. Mātiu 12:36.

6. Carl Houghton, “What Am I Doing Wrong?” Tambuli, May 1988, 42–43; New Era, Sep. 1987, 12.

7. Robert B. Harbertson, “The Aaronic Priesthood: What’s So Great About It,” New Era May 1990, 49.

8. ʻI he Max Nolan, “J. Golden Kimball in the South,” New Era, July 1985, 10.

9. Mātiu 5:13.

10. Vakai, ʻĪnosi 1:4.

11. Sione 4:14.

12. ʻAlamā 34:34.

13. T&F 132:47.

 
© 2008 Intellectual Reserve, Inc. All rights reserved.   Rights and use information.  Privacy policy