The Christus statueThe Church of Jesus Christ of Latter-day Saints Search | Feedback | Site Map | Help | Country Sites |
Home Gospel Library General Conference
Conferences
ʻEpeleli 2007
“ʻOku ou Maʻa”

“ʻOku ou Maʻa”

Palesiteni Gordon B. Hinckley

Ke mou maʻa—ʻi he leá, fakakaukaú, sinó mo e teungá.

Palesiteni Gordon B. HinckleySiʻoku ngaahi tokoua ʻofeina ʻi he lakanga fakataulaʻeikí, ʻoku ongo ʻa ʻete vakai atu ki he fofonga ʻe 21,000 ʻi heni he Senitā Konifelenisí, mo ʻiloʻi ʻoku ʻi ai ha lauimiliona ʻoku lōnuku ʻi ha ngaahi ʻapi siasi mo ha ngaahi feituʻu kehe ʻi he funga māmaní. Meʻapango he kuó te motuʻa fau ʻi he taimi ʻoku fakautuutu ai e fiefia ʻa e moʻuí.

Hangē ko ia kuo mou meaʻí, naʻe fakanofo mo vaheʻi au ko e Palesiteni ʻo e Siasí ʻi he taʻu ʻe 12 kuo hilí, ʻi he ʻaho 12 ʻo Māasi 1995. Ne fakatahatahaʻi ʻe ʻEletā Pālati ha ngaahi fika fekauʻaki mo e taʻu ʻe 12 ko iá. Te u toʻo pē mei heʻene fakamatalá:

• Ko ha kau faifekau ʻe toko 387,750 kuo hū ki he malaʻe ʻo e ngāue fakafaifekaú, ʻokú ne fakafofongaʻi ha meimei peseti ʻe 40 ʻo e kau faifekau kotoa pē kuo ʻosi ngāue ʻi he kounga fakakosipelí ni—ko e peseti ʻe 40 ia ʻi he taʻu pē ʻe 12 ki mui ní, mei he taʻu ʻe 177 talu mei hono fokotuʻu ʻo e Siasí.
• Kuo papitaiso ha kau ului ʻe toko 3,400,000, ʻoku tatau ia mo e vahe fā ʻe taha ʻo e fakakātoa ʻo e kāingalotu lolotonga ʻo e Siasí.
• Kuo hiki e fakakātoa ʻo e ngaahi misiona ʻo e Siasí mei he 303 ki he 344, pea mo ha misiona ʻe tolu ʻe vavé ni hano fokotuʻu.
• Ne fakafuofua hono pukepuke ʻo e kāingalotú mei he maʻu houalotu sākalamēnití, fakanofo lakanga fakataulaʻeikí, pea fakalakalaka lahi mo e totongi vahehongofulu kakató.

Neongo ʻoku mahuʻinga fau ʻa e ngaahi meʻá ni kotoa, ka ʻoku ou tui kapau te tau toe kiʻi faivelenga siʻi pē, ʻe hoko ʻa e lelei ko ʻeni mei he kuo hilí ko ha talateu ki ha kahaʻu lelei ange.

Tuku atu [hotau] mālohí ki he ngāué. Tokoni ʻi he loto faivelenga. ʻOku ʻi ai hotau ngafa. ʻOua te ke kalo ai. Tuku atu ho mālohí ki he ngāué pea tokoni loto faivelenga. (Vakai, ʻE ʻAonga ki Māmani ha Kau Ngāue Lelei,” Ngaahi Himí, fika 155).

ʻOku ou fie hiki heni ki ha kaveinga kehe. Naʻá ku lea ʻi he meʻa tatau ʻi he ngaahi taʻu lahi kuo hilí. ʻOku ou toe fakaongo atu ia koeʻuhí he kuo ngalo ʻiate kinautolu naʻa nau fanongo aí, pea ko kinautolu naʻe ʻikai ke nau fanongo aí, ʻoku fie maʻu ke nau fanongo ki ai. ʻOku fekauʻaki ia mo Palesiteni Siosefa F. Sāmita, naʻe hoko ko e Palesiteni ʻo e Siasí mei he 1901 ki he 1918, ʻa ia ko ha taʻu fakakātoa ʻe 17.

Ko Siosefa F. Sāmitá ko e foha ia ʻo Hailame Sāmita, ʻa e tokoua ʻo e Palōfita ko Siosefá, naʻe fakapoongi fakataha kinaua ʻi Kātesí. Naʻe fāʻeleʻi ʻa Siosefa F. ʻi Hihifo Mamaʻo ʻi Mīsuli he ʻaho 13 ʻo Nōvema 1838. Naʻe mavahe mei Mīsulí ʻoku kei tōtuʻu. Naʻe kei tamasiʻi siʻi, pea naʻe fanongo ʻi he teʻeki ai hoko hono taʻu onó ki ha tukituki ʻi he matapā ʻo e ʻapi ʻene fineʻeikí ʻi Nāvuú. Ko ha tangata naʻe heka hoosi fakavavevave mai mei Kātesi, ʻo fakahā ange kia Sisitā Sāmita kuo fakapoongi hono husepānití ʻi he efiafi ko iá.

ʻI hono taʻu 9, naʻá ne angi mai ha saliote ne toho ʻe ha ongo pulu, fakataha mo ʻene fineʻeikí ʻi he toafá ki he teleʻá ni. ʻI hono taʻu 15, ne ui ai ia ke ngāue fakafaifekau ki Hauaiʻi. Naʻe fononga leva ki Seni Felenisisikou ʻo ngāue ai ʻi ha ngaohiʻanga papa ʻato ke maʻu ha paʻanga feʻunga ke fakatau haʻane tikite ki he ʻotu motú.

Naʻe teʻeki manakoa ʻa Hauaiʻi ia he taimi ko iá ʻe he folauʻeveʻevá. Naʻe nofoʻi pē ʻe he kau Hauaiʻi totonú, ʻa ia ko hanau konga lahi naʻe masiva, ka naʻa nau loto fiefoaki ʻi he meʻa naʻa nau maʻú. Naʻe ako ai ke lea ʻi heʻenau lea fakafonuá mo ʻofa ʻiate kinautolu. Lolotonga ʻene ngāue aí, ne hoko kiate ia ha misi mālie. Te u toʻo pē mei heʻene fakamatalá. Naʻá ne pehē:

[“Naʻá ku fuʻu mafasia lahi [ʻi heʻeku] ngāue fakafaifekaú. Ne mei ʻosi kotoa hoku valá pea ʻikai haku kaumeʻa, tuku kehe pē ʻa e anga fakakaumeʻa ʻa e kakai masivá mo taʻe ʻiloá ni. Naʻá ku ongoʻi ʻo hangē ne u tōlalo moʻoni ʻi hoku tuʻunga masivá, taʻe poto mo taʻe ʻilo, ka ko ha tamasiʻi pē, pea faingataʻa ke u sio hangatonu ki ha tangata.

“Lolotonga ʻeku ʻi he tuʻunga ko iá, ne u misi [ʻi ha pō ʻe taha] ʻoku ou fononga, pea naʻe ongo kiate au ke u fakavavevave—ʻo fakavavevave ʻaki hoku iví kotoa, he naʻá ku manavasiʻi naʻá ku tōmui. Naʻá ku fakatovave atu ʻi he vave taha ne u lavá, ko e meʻa pē ne u fakatokangaʻí ko haʻaku kiʻi kofukofu, ko ha holoholo ʻoku kofu ʻaki ha meʻa. Naʻe ʻikai ke u ʻiloʻi pe ko e hā, ʻi heʻeku fakatovave ki he vave taha ne u lavá; ka naʻe fāifai peá u aʻu atu ki ha fale fakaʻofoʻofa. . . . Hangē kiate au naʻá ku ʻilo pē ʻa e feituʻu ne u fononga ki aí. ʻI heʻeku hū atu, ʻi he vave taha naʻá ku lavá, naʻá ku fakatokangaʻi ha tohi, [naʻe pehē K-A-U-K-A-U], ʻKaukau.ʻ Naʻá ku afe fakavave leva ki he fale kaukaú ʻo kaukau. Naʻá ku fakaava ʻa e kiʻi kofukofú, pea naʻe ʻi ai ha [vala] hina maʻa, ko ha meʻa kuo fuoloa ʻa e ʻikai ke u mamata ai, he ko e kakai ne mau nofó naʻe ʻikai ke nau fuʻu mahuʻingaʻia ʻi hono ʻai ha meʻa ke maʻa fēfē. Ka naʻe maʻa hoku [valá], peá u tui leva ia. Hili ia peá u fakatovave atu ki ha meʻa naʻe hangē ha ava pe matapaá. Naʻá ku tukituki pea fakaava ʻa e matapaá, pea ko e tangata naʻe tuʻu aí ko e Palōfita ko Siosefa Sāmitá. Naʻe hangē naʻe ʻikai fuʻu fiemālié ʻi heʻene mamata mai kiate aú, pea ko ʻene ʻuluaki foʻi leá: ʻSiosefa, ʻokú ke tōmui.ʻ Ka naʻá ku loto toʻa ʻo [tali ange]:

“ʻIo, ka ʻoku ou maʻa—ʻoku ou maʻa!’

“Naʻá ne puke leva hoku nimá ʻo taki atu au ki loto, pea tāpuni‘i ʻa e matapaá. Naʻá ku ongoʻi moʻoni hono nimá ʻo hangē pē ha tangata moʻuí. Naʻá ku ʻiloʻi ia, pea ʻi heʻeku hū atú, naʻá ku mamata ki heʻeku tangataʻeikí, mo Pilikihami [ʻIongi] mo Hiipa [C. Kimipolo], mo Uiliate [Lisiate], mo ha kau tangata lelei kehe naʻá ku ʻilo, ʻoku nau tuʻu laine. Naʻe hangē kiate au naʻe lahi tatau ia mo e teleʻá ni, pea naʻe hangē naʻe fakafonu ʻaki ha kakai tokolahi fau, ka naʻe ʻi he funga siteisí ʻa e kakai kotoa pē naʻá ku ʻiló. Naʻe ʻi ai ʻeku fineʻeikí, pea naʻá ne huki ha valevale ʻi hono fungá; pea naʻá ku mei lava pē ʻo lauhingoa atu ha tokolahi ʻoku ou manatuʻi honau hingoá, naʻa nau tangutu ai, pea ne hangē kiate au naʻa nau kau ʻi he kakai kuo fili mo hākeakiʻí. . . .

“[ʻI heʻeku maʻu e misí ni,] naʻá ku mohe tokotaha pē ʻi ha fala, ʻi ʻolunga he ʻotu moʻunga ʻo Hauaiʻí—naʻe ʻikai ha taha ai mo au. Ka ʻi he meʻa hā maí ni, naʻá ku kuku ʻa e nima ʻo e Palōfitá, pea ne u fakatokangaʻi e malimali hono fofongá. . . .

“ʻI heʻeku ʻā he pongipongi ko iá, ne u hoko ko ha tangata, neongo ne u [kei] tamasiʻi pē. Naʻe ʻikai ha toe meʻa ʻi māmani ne u ilifia ai, [hili e meʻa ko iá]. Ne u lava ke fetaulaki mo ha tangata pe fefine pe fānau, ʻo u sio hangatonu ki honau matá, he naʻá ku ongoʻi ʻi he tapa kotoa ʻeku moʻuí ko ha tangata lahi au. Ne hanga ʻe he vīsone, fakahā, mo e fakamoʻoni naʻá ku maʻu ʻi he taimi ko iá ʻo ngaohi au ke u ʻi he tuʻunga ʻoku ou ʻi aí, kapau ʻoku ʻi ai ha lelei ʻiate au, pe maʻa, pe angatonu ʻi he ʻao ʻo e ʻEikí, ʻo kapau pē ʻoku ʻi ai ha meʻi lelei ʻiate au. Ne tokoniʻi au ʻe he meʻa ko iá lolotonga e ʻahiʻahi pea mo e faingataʻa kotoa pē” (Gospel Doctrine, 5th ed. [1939], 542–43).

Ko e ʻelito ʻo e misi mahuʻinga ko iá ʻoku maʻu ia ʻi he valoki naʻe fai ʻe Siosefa Sāmita ki he talavou ko Siosefa F. Sāmitá. Ne pehē ʻe he Palōfitá, “Siosefa, ʻokú ke tōmui.”

Naʻe tali ange ʻe Siosefa F., “ʻIo, ka ʻoku ou maʻa—ʻoku ou maʻa!”

Ko hono ola ʻo e misi ko iá, ne liliu ai ha kiʻi tamasiʻi ʻo hoko ko ha tangata. Naʻe ʻoange ʻe heʻene pehē, “ʻOku ou maʻá” ha fakapapau mo ha loto lahi ke fehangahangai mo ha taha ʻi ha faʻahinga tūkunga pē. Naʻá ne maʻu e ivi ʻoku maʻu mei ha konisēnisi haohaoá, pea toe fakamālohia ʻe he fakahīkihiki ʻa e Palōfita ko Siosefá.

ʻOku ʻi he misi fakapalōfita ko ʻení ha meʻa ki he tangata mo e tamasiʻi kotoa pē ʻoku ʻi he haʻofanga tokolahí ni ʻi he pooni. Ko ha lea motuʻa ʻiate kitautolu “ko e maʻá ʻoku ofi taha ki he anga faka-ʻOtuá.”

Naʻe pehē ʻe he palōfita ko ʻĪsaiá:

“Fufulu ʻa kimoutolu, ʻo ngaohi ke mou maʻa; hiki ke mamaʻo meiate au ʻa e kovi ʻo hoʻomou faiangá; tuku ʻa e faikoví;

“Ako ke mou failelei. . . .

“ʻOku pehē ʻe [he ʻEikí], Mou haʻu, pea ke tau alea fakataha: he neongo ʻa e tatau ʻo hoʻomou angahalá mo e kulaʻahoʻahó, ʻe hoko ia ke hinehina ʻo hangē ko e ʻuha hinaekiaki; kapau ʻoku kulokula ia ʻo hangē ko e kulamūmuú, ʻe tatau ia mo e fulufuluʻi sipi” (ʻĪsaia 1:16–18).

ʻI he fakahā ʻo onopōní ne folofola ai ʻa e ʻEikí: “Ke maʻa ʻa kimoutolu ʻoku fua ʻa e ngaahi ipu ʻa e ʻEikí” (T&F 133:5).

Ke mou maʻa mei he māmani fonu fulikivanú ni, ʻo mou maʻa—ʻi he leá, ʻi he fakakaukaú, ʻi he sinó, mo e teungá.

ʻOku ou pehē kiate kimoutolu takitaha, ke mou maʻa ʻi he leá. ʻOku lahi fau ʻa e talanoa ʻuli mo fulikivanú he ngaahi ʻahó ni. ʻOku fakaʻilongaʻi koe ʻi he ʻikai ke ke lea maʻá, ko ha taha ʻoku fuʻu siʻisiʻi hoʻo ʻilo leá. ʻI he tohi ʻa Sihova ʻi he ongo maká, naʻá Ne pehē ai ki he fānau ʻa ʻIsilelí, “ʻOua naʻá ke takuanoa ʻa e huafa ʻo [e ʻEiki] ko ho ʻOtuá; koeʻuhí ʻe ʻikai lau ʻe [he ʻEikí] ko e taʻe halaia ia” (ʻEkesōtosi 20:7).

Kuo toe fakamamafaʻi mai ʻe he ʻEikí ʻa e fekau ko iá ʻi hono fakalea ʻo e fakahā ʻi onopōní, “Manatu, ko e meʻa ʻoku haʻu mei ʻolungá ʻoku toputapu, pea kuo pau ke tokanga ʻi hono lea ʻakí, pea ke lea ʻi he ueʻi ʻa e Laumālié” (T&F 63:64).

Ke maʻa hoʻomou fakakaukaú. Naʻe folofola ʻa e ʻEikí, “Tuku ke fai ʻa e ngaahi meʻa kotoa pē ʻi he maʻa ʻi hoku ʻaó” (T&F 42:41).

Ko e fakakaukau ʻulí ʻoku fakafōtunga mai ia ʻi he lea ʻuli mo taʻe-feʻungá. ʻOku fakahaaʻi ʻe he fakakaukau maʻá ia ʻi ha lea ʻoku lelei mo langaki moʻui pea ʻi ha ngaahi angafai ʻokú ne ʻomi ha fiefia ki he lotó.

Ke mou maʻa ʻi he sinó mo e teungá pea mo e tōʻongá. ʻOua naʻa mou tā-tatau. Kapau ʻoku mou fai ia, te ke fakameʻapangoʻia ai ʻi ha ʻaho. Ko ha founga mamahi mo fakamole pē te ne toki lava ʻo toʻo e tā-tataú.

Ke mou maʻa, molumalu pea mo maau. ʻOku fakaiku ʻa e vala ʻaiʻainoaʻiá ki he ʻulungāanga ʻaiʻainoaʻia. ʻOku ʻikai ke u fuʻu hohaʻa au ki he meʻa ʻoku mou tuí ka ke molumalu mo maʻa. Manatuʻi e misi ʻa Siosefa F. Sāmitá. ʻI heʻene fakatovave atu ki he falé, naʻe ʻi ai ʻene kiʻi kofukofu ʻi ha holoholo. Hili ʻene kaukau peá ne fakaavá, naʻá ne ʻilo ai ha vala maʻa. Ka ke tāpuakiʻi pe tufa ʻa e sākalamēnití, ʻai ke ke hā ʻi ho tuʻunga lelei tahá. Fakapapauʻi ʻokú ke maʻa fakafoʻituitui.

Ko ia, ʻe hoku ngaahi tokoua ʻofeina, ʻe lava pē ke u kei hoko atu. ʻE lava ke tau talanoa ki he meʻa ʻoku hoko ʻi he ʻInitanetí mo hono fakaʻaongaʻi ʻo e komipiutá ʻoku fakaiku ki he fakakaukau mo e tōʻonga taʻefeʻungá. Ka ʻoku feʻunga ke u pehē, ʻoku taʻe feʻunga moʻoni ia mo kimoutolu ʻoku maʻu e lakanga fakataulaʻeiki ʻo e ʻOtuá. Ko ʻEne tamaioʻeiki koe kuo fili, kuo fakanofo koe ki ha faʻahinga meʻa māʻoniʻoni mo fakaʻofoʻofa. ʻOku ʻikai tonu ke mou moʻui ʻi māmani mo kau ʻi he ngaahi meʻa ʻa māmaní. Kuo pau ke mou mavahe mei ai kotoa.

ʻE hoku ngaahi tokoua ʻofeina, ʻofa ke tāpuakiʻi kimoutolu ʻe he ʻEikí. Pea ʻoku ou pehē kiate kimoutolu fānau tangatá, hoko atu hoʻo akó. Ka ke mali, ko ho fatongia ke tokonaki maʻá ho fāmilí. ʻOku ʻi muʻa ʻiate kimoutolu ha māmani mohu faingamālie, pea ko e akó ʻa e kī te ne fakaava ʻa e matapaá. Ko e matapā ia ki he fale naʻe misi ki ai ʻa Siosefa F. Sāmita ʻi heʻene mohe ʻi heʻene kei siʻí he moʻunga ʻi Hauaiʻí.

ʻOfa ke tāpuakiʻi kimoutolu ʻe he ʻOtuá, siʻi ngaahi tokoua ʻofeina. Fealeaʻaki mo e ʻEikí ʻi he lotu. Tanumaki mo Ia ʻa e feohi fakakāingá. Ko Ia ʻa e Māfimafí, ʻokú Ne maʻu ʻa e mālohi ke hiki hake pea mo tokoniʻi. Fakatauange ke hoko ʻo pehē, ʻi he huafa ʻo Sīsū Kalaisí, ʻēmeni.

 
© 2008 Intellectual Reserve, Inc. All rights reserved.   Rights and use information.  Privacy policy