PALESITENI GORDON B. HINCKLEY
ʻOku hangē [ʻa e ponokalafí] ha afā mālohí, ʻokú ne fakaʻauha ʻa e kakaí fakafoʻituitui mo e ngaahi fāmilí, peá ne maumauʻi fakaʻaufuli ʻa e meʻa ko ia naʻe lelei mo fakaʻofoʻofá.
Siʻoku ngaahi tokoua ʻofeina, ko e meʻa fakafiefia ʻeku fakataha mo kimoutolu ʻi he fakataha tokolahi ko ʻeni ʻo e lakanga fakataulaʻeikí. ʻOku ou tui ko e fakataha tokolahi taha ʻeni ʻo e lakanga fakataulaʻeikí. ʻOku fuʻu faikehekehe ʻaupito ia mo hono fakamatalaʻi ʻe Uilifooti Utalafi, ʻa e fakataha kotoa mai ʻa e lakanga fakataulaʻeiki ʻo e māmaní ʻi ha loki ʻe taha ʻi Ketilani ʻi ʻOhaiō, ke maʻu ha fakahinohino mei he Palōfita ko Siosefá.
Kuo tau fanongo ki ha ngaahi akonaki fakaʻofoʻofa ʻaupito he efiafí ni, pea ʻoku ou poupou atu ke mou tali ia.
ʻI heʻeku fai ʻa e lea tuku ko ʻení, ʻoku ou momou ke lea ki ha kaveinga kuó u ʻosi lave ki ai ʻi muʻa. ʻOku ou fai ia ʻi he laumālie ko ia ʻo e lea ʻa ʻAlamā naʻe pehē: “Pea ko ʻeku vikivikiʻangá ʻeni, ke u lava ʻa pē ke hoko ko ha meʻa ʻi he toʻukupu ʻo e ʻOtuá ke taki mai ai ha taha ki he fakatomalá” (ʻAlamā 29:9).
ʻOku ou lea atu kiate kimoutolu he efiafí ni ʻi he laumālie ko iá. ʻOku ʻikai foʻou ʻa e meʻa te u lea ʻakí. Kuó u ʻosi lea ʻaki ia ki muʻa. ʻOku ʻi he Ensign mo e Liahona ʻo Sepitemá ha lea naʻá ku fai ʻi he ngaahi taʻu kuo hilí ʻo kau ki he tefito tatau pē. Kuo lea atu ʻa Misa ʻOakesi ki ai he pooni.
Neongo naʻe hoko ko ha palōpalema he taimi ko iá ʻa e meʻa te u lea ʻakí, ka ʻoku hoko ia ko ha palōpalema lahi ange he taimí ni. ʻOku fakaʻau pē ke kovi ange. ʻOku hangē ia ha afā mālohí, ʻokú ne fakaʻauha ʻa e fakafoʻituituí mo e ngaahi fāmilí, peá ne maumauʻi fakaʻaufuli ʻa e meʻa ko ia naʻe lelei mo fakaʻofoʻofá. Ko ʻeku ʻuhinga ʻeni ki he ponokalafí, ʻi hono ngaahi founga kotoa pē.
ʻOku ou lea ki aí tuʻunga ʻi ha ngaahi tohi kuó u maʻu mei ha ngaahi uaifi lotomamahi.
ʻOku ou fie lau atu ha ngaahi konga ʻo ha tohi naʻá ku maʻu ʻi he ngaahi ʻaho siʻi kuo hilí. Kuo fakangofua au ʻe he tokotaha naʻá ne fai mai iá ke u lau atu. Kuó u toʻo ʻa e ngaahi meʻa ko ia ʻe ʻiloʻi ai ʻa kinautolu ʻoku fakamatala ki ai ʻa e tohí. Kuó u fai ha fanga kiʻi liliu ki ai ke mahino ange pea hokohoko lelei hono fakaleá.
Te u lau atu ia:
“Siʻi Palesiteni Hingikelī,
“Naʻe toki mālōloó ni ʻa hoku husepāniti ʻi he taʻu ko ʻeni ʻe 35 . . . Naʻá ne talanoa he vave tahá mo ʻemau pīsopé ʻi he hili pē hono tafa naʻe toki fai. Peá ne foki mai kiate au ʻi he efiafi pē ko iá, ʻo fakahā mai naʻe maʻunimā ia ʻe he ponokalafí. Naʻá ne fiemaʻu ke u fakamolemoleʻi ia [ki muʻa peá ne toki mālōloó]. Naʻá ne toe pehē foki, kuo pāhia ia he moʻui fakangalingali leleí. [Naʻe lahi ha ngaahi lakanga mahuʻinga naʻá ne fua] ʻi he Siasí, lolotonga pē ʻene ʻilo ʻoku maʻunimā ia ʻe he mālohi ʻo ha ʻʻeiki ʻe tahá.ʼ
“Naʻá ku ʻohovale ʻaupito, peá u loto-mamahi, mo ongoʻi kuo lavakiʻi pea maumauʻi ʻeku falalá. Naʻe ʻikai ke u lava ʻo palōmesi ange te u fakamolemoleʻi ia, ka naʻá ku kole ange ke tuku mai haku taimi. . . . Naʻe lava ke u nofo ʻo vakaiʻi ʻeku nofo malí [mo e founga] ne hanga ai ʻe he ponokalafí . . . ʻo uesia ʻema nofo malí talu pē mei he kamataʻangá. Naʻá ne haʻu mo ha makasini [ponokalafi] ʻi he hili pē ha ngaahi māhina siʻi ʻo ʻema malí. Naʻá ku lokaʻi ia ʻi tuʻa ʻi he kaá, he naʻá ku fuʻu loto-mamahi mo ʻita ʻaupito. . . .
“Naʻe taʻu lahi ʻi heʻema nofo malí . . . ʻa ʻene fuʻu anga mālohi mo anga kovi ʻaupito ʻi ha niʻihi ʻo e ngaahi meʻa naʻá ne fiemaʻú. Naʻe ʻikai pē te u lelei feʻunga kiate ia. . . . Ne u ongoʻi taulōfuʻu ʻaupito ʻeku moʻuí he taimi ko iá, ʻo aʻu ki he tuʻunga naʻe fuʻu mafasia ʻaupito ai ʻeku fakakaukaú. . . . ʻOku toki mahino kiate au he taimí ni ta naʻe fakafehoanaki au ki he ʻfefine’ manakoa taha he ponokalafí. . . .
“Naʻá ma ʻalu ʻi ha taimi ʻe taha ke maʻu faleʻi . . . pea hanga ʻe hoku husepānití ʻo fakangalivaleʻi ai au ʻaki ʻa ʻene fakaangá mo ʻene fehiʻa ʻiate au. . . .
“Naʻe ʻikai te u fie heka mo ia he kaá hili ʻa e meʻa ko iá, pea laulauhoua ʻeku lue holo ʻi kolo . . . ʻi ha ngaahi houa lahi, ʻo fakakaukau ke u taʻonakita. [Naʻá ku pehē] ‘ko e hā hano ʻaonga ke u toe moʻui, kapau ko e anga ʻeni ʻo e fakakaukau mai kiate au ʻa hoku “hoa ki he taʻengatá?’”
“Naʻá ku hoko atu pē, ka naʻá ku fokotuʻu ha ʻā-maluʻi takatakai ʻiate au. Naʻe ʻikai ke u kei moʻuí koeʻuhí ko hoku husepānití, ka koeʻuhí ko ha ngaahi ʻuhinga kehe, pea maʻu ʻeku fiefiá ʻi heʻeku fānaú, ngaahi ngāue mo e ngaahi lavameʻa naʻá ku fai tokotaha pē ʻe au. . . .
“Hili ʻene ‘vete hia heʻene mei maté’ pea [hili ʻeku maʻu ha taimi] ke u vakavakaiʻi ai ʻeku moʻuí, naʻá ku pehē ange kiate ia, ‘ʻOkú ke ʻiloʻi koā ʻa e meʻa kuó ke faí?’ . . . Naʻá ku fakahā ange, naʻá ku haʻu mo ha loto-maʻa ki heʻema nofo malí, pea naʻá ku tauhi ke haohaoa ia ʻi heʻema nofo malí, pea ko ʻeku taumuʻá ke tauhi ia ke haohaoa ʻo taʻengata. Ko e hā naʻe ʻikai te ne lava ai ʻo fai e meʻa tatau maʻakú? Ko e meʻa pē naʻá ku fiemaʻú, ke u ongoʻi ʻoku fakamahuʻingaʻi au, pea fai mai kiate au ha ngaahi lea mo ha tōʻonga ʻofa . . . kae ʻikai ko hono ngaohi au ke u hangē ha pōpulá. . . .
“ʻOku ʻikai ngata pē ʻi heʻeku tengihia he taimí ni ʻa ʻene molé, ka ʻoku ou toe mamahi foki koeʻuhí ko ha feohi naʻe totonu ke [fakaʻofoʻofa, ka naʻe ʻikai pehē]. . . .
“Fakamolemole muʻa ʻo fakatokanga atu ki he kakai tangatá (mo e kau fefiné). ʻOku ʻikai ko e ponokalafí ko ha meʻa ia ke te sio ai peá te maʻu pē ha fiemālie mo ha fiefia fakataimi. [Ka] ʻokú ne maumauʻi ʻa e lotó mo e laumālié ʻo aʻu ki he taupotu tahá, mo ne fakaʻauha ʻa e ngaahi fetuʻutaki ko ia ʻoku totonu ke toputapú, pea ʻokú ne fakamamahiʻi foki e moʻui ʻa e kakai ʻoku totonu ke te ʻofa taha aí.”
Naʻá ne fakamoʻoni hingoa leva ki he tohí.
Ko ha talanoa fakaʻofa mo fakamamahi moʻoni ʻeni. Kuó u toʻo ha ngaahi fakamatala fakaikiiki ʻe niʻihi, ka kuo feʻunga ʻa e meʻa ne u lau atu kiate kimoutolú, ke mou ongoʻi ai e mafasia lahi ʻo hono lotó. Pea ko e hā ʻa e meʻa naʻe hoko ki hono husepānití? Naʻá ne mate fakamamahi mei he kanisaá, pea ko ʻene lea tukú, ko haʻane vete hia ki ha moʻui naʻe kāpui ʻe he angahalá.
Pea ko e angahala ia. ʻOku anga fakatēvolo ia. ʻOku ʻikai hoa ia mo e laumālie ʻo e ongoongoleleí, mo ha fakamoʻoni fakafoʻituitui ki he ngaahi meʻa ʻa e ʻOtuá, kaeʻumaʻā ʻa e moʻui ʻa ha taha kuo fakanofo ki he lakanga fakataulaʻeiki toputapú.
ʻOku ʻikai ko e tohi pē ʻeni kuó u maʻu. Kuo lahi feʻunga ʻa e ngaahi tohi ko iá ke fakalotoʻi ai au ke u tui ko ha palōpalema lahi ʻeni kiate kitautolu. ʻOku tupu ia mei ha ngaahi meʻa kehekehe pea ʻoku hā mai ia ʻi ha ngaahi founga kehekehe. ʻOku toe lahi ange ia he taimí ni tuʻunga ʻi he ʻInitanetí. ʻOku ʻikai ko e kakai lalahí pē ʻoku nau maʻu ʻa e ʻInitanetí, ka ʻoku toe ala maʻu ia ʻe he toʻu tupú foki.
Naʻá ku toki lau ha fakamatala, kuo hoko ʻa e ponokalafí ko ha pisinisi ʻoku $57 piliona hono mahuʻingá ʻi he māmaní. ʻOku maʻu ha hongofulu mā ua piliona ai ʻi he ʻIunaiteti Siteití ʻi he “ngaahi kovi mo e filioʻi . . . ʻo ha kau tangata kākā” (T&F 89:4) ʻa ia ʻoku nau feinga ke koloaʻia ʻi hono kākaaʻi ʻo e kakai ʻoku kākaaʻingofuá. ʻOku pehē ko e paʻanga hū mai mei aí ʻi he ʻIunaiteti Siteití, ʻoku lahi ange iaʻi hano “fakatahaʻi ʻo e paʻanga hū mai ʻa e kautaha ʻakapulu, ngaahi kautaha peisipolo mo e pasiketipolo fakapalofesinale kotoa pē, pe paʻanga hū mai fakakātoa ʻa e kautaha televīsone ABC, CBS, mo e NBC” (“Internet Pornography Statistics: 2003,” Internet, http://www.healthymind.com/5-port-stats.html).
ʻOkú ne kaihaʻasi ʻa e taimi mo e ngaahi talēniti ʻo e kau ngāué mei he ngāueʻangá. “ʻOku fakahā ʻe ha 20% ʻo e kakai tangatá ʻoku nau sio ponokalafi ʻi he ngāueʻangá. [ʻOku fai pehē] ha 13% ʻo e kakai fefiné. . . . ʻOku pehē ʻe ha 10% ʻo e kakai lalahí, ʻoku nau manako he sio he ngaahi meʻa fakasekisualé he ʻInitanetí” (“Internet Pornography Statistics: 2003”). Ko ʻenau laú ia, kae mahalo ʻoku tokolahi ange ia ai.
ʻOku pehē ʻe he Kautaha Fakafonua ki Hono Maluʻi ʻo e Fānaú mo e Ngaahi Fāmilí (National Coalition for the Protection of Children and Families), “ʻoku fakafuofua ki ha kakai ʻe toko 40 miliona nai ʻi he ʻIunaiteti Siteití ʻoku nau ngāueʻaki ʻa e ngaahi meʻa fakasekisuale ʻi he ʻInitanetí . . .
“ʻOku ʻi ai ha toko taha mei he fānau ʻe toko nima kotoa pē ʻi he taʻu 10–17, [kuo] nau maʻu ha kole ʻi he ʻInitanetí ke nau fakahoko ha fetuʻutaki fakasekisuale. . . .
“Ko e toko tolu miliona ʻo e kakai naʻa nau sio ʻi he ngaahi polokalama fakaasekisuale ʻi he ʻInitanetí ʻi Sepitema 2000, ʻoku taʻu 17 pe siʻi hifo. . . .
“Ko e meʻa fakasekisualé, ʻa e kaveinga ʻoku lahi taha e fekumi ki ai ʻi he ʻInitanetí” (NCPCE Online, “Current Statistics,” Internet http://www.nationalcoalition.org/stat.html).
ʻE lava pē ke hoko atu ʻeku fakamatalá, ka ʻoku mou ʻiloʻi foki hono mafatukituki ʻo e palōpalema ko ʻení. ʻOku feʻunga pē ʻeku pehē, ʻoku uesia ai ʻa kinautolu kotoa pē ʻoku kau ki aí.ʻOku ngāue kovi ʻaki ai ʻa e fānaú, pea ʻoku matuʻaki maumauʻi lahi ai ʻenau moʻuí. ʻOku ʻuliʻi ai e moʻui ʻa e toʻu tupú ʻaki ʻa e ngaahi fakakaukau halá. ʻOku hoko ʻa e toutou sio aí ko ha meʻa ke nau pōpula ki ai, pea ʻoku faingataʻa hono taʻofí. ʻOku tokolahi fau ha kakai tangata ʻoku ʻikai te nau lava ʻo tukunoaʻi ia. ʻOku fakamoleki honau iví mo ʻenau fakakaukaú ʻi heʻenau fekumi taʻeʻaonga ki he ngaahi meʻa fulikivanu mo taʻeʻaonga ko ʻení.
ʻOku faʻa kumi ʻuhinga ʻaki ʻa e pehē ʻoku faingataʻa ke te fakaʻehiʻehi mei ai, pea ʻoku faingofua hono maʻú, pea ʻoku ʻikai lava ha hola mei ai.
Tau pehē ʻoku tō takutaku mai ha matangi, pea ʻoku mālohi, pea ʻoku tō ʻa e sinoú ʻo ne ʻātakaiʻi koe. ʻOkú ke ʻiloʻi he ʻikai te ke lava ʻo taʻofi ia. Ka te ke lava pē ʻo tui ha teunga ʻoku feʻungá, peá ke kumi ha feituʻu ke ke hao ai, pea he ʻikai uesia koe ia ʻe he afaá.
ʻOku pehē pē, neongo e fonu ʻa e ʻInitanetí ʻi he ngaahi fakamatala palakuú, ka ʻoku ʻikai fiemaʻu ia ke mou sio ai. Te mou lava ʻo kumi hūfanga ki he ongoongoleleí mo hono ngaahi akonaki fekauʻaki mo e maʻá, angamaʻá pea mo e haohaoa ʻo e moʻuí.
ʻOku ou ʻiloʻi ʻoku ou lea hangatonu mo mahinongofua atu. ʻOku tuʻunga ia ʻi heʻeku ʻiloʻi ʻoku hanga ʻe he ʻInitanetí ʻo fakafaingofuaʻi hono maʻu ʻo e ponokalafí, fakataha mo e ngaahi meʻa ʻoku maʻu ʻi he DVD, vitioó, televīsoné mo e ngaahi fakatauʻanga makasiní. ʻOkú ne fakatupu ʻe ia ha fakakaukau ʻe fakaʻauha ai ʻa e fakaʻapaʻapaʻi kitá. ʻOkú ne tohoakiʻi ha taha ki ha ngaahi fetuʻutaki taʻe angamaʻa, pea maʻu ai mo e ngaahi mahaki, pea fakahoko mo e ngaahi hia ko ia ʻo e ngaohikoviá.
ʻE hoku ngaahi tokoua, te tau lava ʻo aʻusia ha tuʻunga lelei ange. ʻI hono akoʻi ʻe he Fakamoʻuí ʻa e fuʻu kakaí, naʻá Ne pehē, “ʻOku monūʻia ʻa e lotomaʻá; he te nau mamata ki he ʻOtuá” (Mātiu 5:8).
ʻE toe fakaʻamu nai ha taha ki ha tāpuaki ʻoku mahuʻinga ange ai? Ko e hala fakaʻeiʻeiki ki he moʻui tāú, mapuleʻi kitá, mo e moʻui leleí, ko e hala ia ki he kakai tangata lalahi mo kei talavou,ʻoku nau maʻu ʻa e lakanga fakataulaʻeiki ʻo e ʻOtuá. ʻOku ou fokotuʻu atu ʻa e fehuʻi ko ʻení ki he kau talavoú, “ʻOku mou pehē ʻe kau nai ʻa Sione Papitaiso, ʻa ia naʻá ne fakafoki mai ʻa e lakanga fakataulaʻeiki ʻoku mou maʻú, ki hano fakahoko ʻo ha faʻahinga meʻa peheni?” Pea kiate kimoutolu kakai tangata lalahí, “ʻOku mou pehē ʻe fakahoko nai ha meʻa pehē ʻe Pita, Sēmisi, mo Sione, ʻa ia ko e kau ʻAposetolo ʻa hotau ʻEikí?”
ʻIkai, ʻikai ʻaupito. Ko ia ʻe hoku ngaahi tokoua, kuo taimi ke feinga ha taha pē ʻiate kitautolu ʻa ia ʻoku kau ki ha meʻa peheé, ke ne fusi hake ia mei he vanu ʻo e angahalaʻia fakamamahi ko ʻení, ke ne ikunaʻi ʻa e meʻa fakalieliá ni, pea “sio ki he ʻOtuá pea moʻui” (ʻAlamā 37:47). ʻOku ʻikai fiemaʻu ke tau sio ʻi he ngaahi makasini ʻoku fakatupu holi koví. ʻOku ʻikai fiemaʻu ke tau lau ʻa e ngaahi tohi ʻoku fonu he ngaahi meʻa fakalielia. ʻOku ʻikai fiemaʻu ke tau sio ʻi he televīsone ʻoku māʻulalo hifo ʻi he ngaahi tuʻunga ʻoku lelei mo tāú. ʻOku ʻikai fiemaʻu ke tau nō mai ha ngaahi faiva ʻoku fakaʻaliʻali ai ʻa e meʻa ʻoku koví. ʻOku ʻikai fiemaʻu ke tau nofo ʻi he komipiutá ʻo vaʻinga ʻaki ʻa e ngaahi fakamatala ponokalafi ʻoku maʻu ʻi he ʻInitanetí.
ʻOku ou toe fakaongo atu, te tau lava ʻo aʻusia ha tuʻunga ʻoku lelei ange. Kuo pau ke tau fai ha meʻa ʻoku lelei angé. Ko e kau tangata kitautolu ʻo e lakanga fakataulaʻeikí. Ko ha meʻafoaki toputapu mo fakaofo ʻaupito ʻeni, pea ʻoku mahuʻinga ange ia ʻi he veve ʻo e māmaní, ʻa ia ʻoku totonu ke liʻakí. Kapau ʻoku ʻi ai ha taha ʻoku kau ʻi he kumi ki ha faʻahinga meʻa fakaponokalafí, ko e ngataʻanga ia hono lelei ʻo hono lakanga fakataulaʻeikí.
Kapau ʻoku ai ha taha ʻoku fanongo mai ki hoku leʻó, ka ʻoku nau fakahoko ia, mou kole ki he ʻEikí ʻaki homou laumālié kotoa, ke Ne toʻo atu meiate kimoutolu ʻa e mālohi ko ʻeni ʻokú ne fakapōpulaʻi kimoutolú. Pea ʻofa ke mou maʻu ha lottoʻa ke mou kumi ki he fakahinohino ʻofa ʻa hoʻomou pīsopé, pea ʻo ka fiemaʻu, mo e faleʻi ʻa e kau mataotao ʻofa mo tokangá.
Tuku ke tūʻulutui ha taha pē ʻoku haʻisia ʻi he angahala ko ʻení, pea lotu ʻi hono potu liló, ʻo kole ki he ʻEikí ke ne tokoni mai ʻo fakatauʻatāinaʻi ia mei he fili fakamamahí ni. He ka ʻikai, ʻe nofo maʻu ʻa e angahala fulikivanú ni ʻi heʻene moʻuí pea aʻu atu foki ki he taʻengatá. Naʻe akonaki ʻa Sēkope, ko e tokoua ʻo Nīfaí, ʻo pehē: “Pea ʻe hoko ʻo pehē, ʻo ka ʻosi ʻa e hiki ʻa e kakai fulipē mei he ʻuluaki maté ni, ki he moʻuí, ko e meʻa ʻi heʻenau hoko ʻo taʻe-faʻa-maté, . . . ʻe māʻoniʻoni ai pē ʻa kinautolu ʻoku māʻoniʻoní, pea ʻe taʻemaʻa ai pē ʻa kinautolu ʻoku taʻemaʻá” (2 Nīfai 9:15, 16).
Naʻe mamata ʻa Palesiteni Siosefa F. Sāmita, ʻi heʻene vīsone ki he hāʻele ʻa e Fakamoʻuí ki he ngaahi laumālie ʻo kinautolu kuo pekiá, “naʻe ʻikai te ne hāʻele tonu ia ki he kau angahalá, pea naʻe ʻikai foki ke fanongoa ʻa Hono leʻó ʻe he kau taʻetui ʻOtuá pea mo e kau taʻefakatomalá, ʻa ē ko ia naʻa nau fakaʻuliʻi ʻa kinautolu ʻi he lolotonga ʻa ʻenau ʻi he kakanó” (T&F 138:20).
Ko ia ai, ʻe hoku ngaahi tokoua, ʻoku ʻikai ke u fie fakalotosiʻi, ka ko ha tokotaha fakatuʻamelie maʻu pē au. Ka ʻi he ngaahi meʻa pehení, ʻoku ou lea pē ai ʻo fakatatau mo e meʻa moʻoni ʻoku hokó. Kapau ʻoku tau kau ʻi ha faʻahinga tōʻonga pehē, ta ko e taimi ʻeni ke tau liliu ai. Tuku ke hoko ia ko e momeniti ʻo e fakapapaú. Tau tafoki muʻa ki ha hala ʻoku lelei angé.
Naʻe folofola ʻa e ʻEikí ʻo pehē: “Tuku ke ngaohi ke fakaʻofoʻofa maʻu ai pē ʻe he angamaʻá ʻa hoʻo ngaahi fakakaukaú; pea ʻe ʻāsili mālohi ʻa hoʻo falalá ʻi he ʻao ʻo e ʻOtuá; pea ko e akonaki ʻo e lakanga taulaʻeikí ʻe mokulu ia ki ho laumālié ʻo hangē ko e ngaahi hahau mei he langí.
“ʻE hoko ʻa e Laumālie Māʻoniʻoní ko ho takaua maʻu ai pē, ko ho tokotokó, ko e tokotoko taʻefaʻaliliu ʻo e māʻoniʻoní mo e moʻoní; pea ko hoʻo pulé ʻe hoko ia ko e pule taʻengata, pea ʻe tafe mai ia kiate koe taʻe ʻi ai ha fakamālohiʻi ʻoku taʻengata pea taʻengata” (T&F 121:45–46).
ʻE lava fēfē ke holi ha tangata ki ha meʻa lahi ange? ʻOku talaʻofa mai ʻa e ngaahi tāpuaki fakalangi ko ʻení kiate kinautolu ʻoku ʻaʻeva angamaʻa ʻi he ʻao ʻo e ʻEikí, pea mo e kakai kotoa pē.
Hono ʻikai fakaofo ʻa e ngaahi hala ʻo e ʻEikí. Hono ʻikai nāunauʻia ʻEne ngaahi talaʻofá. Kapau ʻe ʻahiʻahiʻi kitautolu, te tau lava ʻo fetongi ʻa e ngaahi fakakaukau koví ʻaki ʻa e ngaahi fakakaukau ʻoku kau kiate Ia mo ʻEne ngaahi akonakí. Naʻá Ne folofola mai ʻo pehē: “Pea kapau ʻe hanga taha ʻa homou matá ki hoku nāunaú, ʻo fakafonu ʻa homou sinó kotoa ʻaki ʻa e maama, pea ʻe ʻikai ke ʻiate kimoutolu ha fakapoʻuli; pea ko e sino ko ia ʻa ia ʻoku fonu ʻi he māmá ʻoku ʻiloʻi ʻe ia ʻa e ngaahi meʻa kotoa pē.
“Ko ia ke mou fakamāʻoniʻoniʻi ʻa kimoutolu koeʻuhí ke hoko ʻo hanga taha ʻa homou lotó ki he ʻOtuá, pea ʻe hokosia ʻa e ngaahi ʻaho te mou mamata ai kiate ia; koeʻuhí he te ne toʻo ʻa e puloú mei hono fofongá kiate kimoutolu” (T&F 88:67–68).
ʻOku ou pehē kiate kimoutolu kau tīkoni, kau akonaki mo e kau taulaʻeiki ʻi heni ʻi he efiafi ní, ʻa kimoutolu ʻa e kau talavou lelei ʻoku ngāue ki he sākalamēnití, naʻe folofola mai ʻa e ʻEikí kiate kimoutolu ʻo pehē: “Ke mou maʻa ʻa kimoutolu ʻoku fua ʻa e ngaahi ipu ʻa e ʻEikí” (T&F 133:5).
ʻOku mahino pea fakapapauʻi mai ʻa e fakahā ki he lakanga fakataulaʻeiki kotoa: “Ko e ngaahi totonu ʻo e lakanga taulaʻeikí kuo fakamaʻu taʻe lava ke veteki ki he ngaahi mālohi ʻo e langí, pea ʻoku ʻikai lava ke mapuleʻi pe ngāueʻaki ʻa e ngaahi mālohi ʻo e langí kae ngata pē ʻi he ngaahi founga ʻo e māʻoniʻoní” (T&F 121:36).
ʻE hoku ngaahi tokoua, ʻoku ou ʻiloʻi ʻoku ʻikai uesia hamou tokolahi ʻe he angahala ko ʻení. ʻOku ou kole fakamolemole atu ʻi heʻeku fakamoleki homou taimí ʻo fakamamafaʻi atu iá. Ka ʻo kapau ko ha palesiteni fakasiteiki pe pīsope koe, pe ko ha palesiteni fakavahefonua pe palesiteni fakakolo, mahalo pē naʻa ʻi ai ha taimi te ke tokoniʻi ʻa kinautolu ʻoku ʻefihia aí. ʻOfa ke foaki atu ʻe he ʻEikí kiate kimoutolu ha poto, mo ha fakahinohino, mo ha ueʻi fakalaumālie mo ha ʻofa kiate kinautolu ʻoku fie maʻu iá.
ʻOku ou fakamālō atu kiate kimoutolu kotoa pē, ʻa e iiki mo e lalahi ʻoku ʻikai te mou kau ki aí, pea ʻoku ou tuku ʻeku tāpuakí kiate kimoutolu. Hono ʻikai fakaʻofoʻofa ʻa e moʻui ko ia ʻoku faʻifaʻitaki ki he ngaahi akonaki ʻo e ongoongolelei ʻAʻana ʻoku ʻikai ke ʻi ai Haʻane angahalá. ʻOku ʻaʻeva ʻa e tangata ko iá mo ha fofonga fiefia mo taʻemele ʻi he maama ʻo e angamaʻá mo e mālohi.
Siʻoku ngaahi tokoua ʻofeina, ʻofa ke ʻiate kimoutolu ʻa e ngaahi tāpuaki ʻo e langí. Pea ʻofa ke tau tokoniʻi ha taha ʻoku fiemaʻu tokoni. ʻOku ou lotua ia ʻi he huafa toputapu ʻo Sīsū Kalaisí, ʻēmeni.