The Christus statueThe Church of Jesus Christ of Latter-day Saints Search | Feedback | Site Map | Help | Country Sites |
Home Broadcast General Conference Archives
Conferences
ʻEpeleli 2007
Ko e Tuʻunga ʻo e Foki Lelei Maí

Ko e Tuʻunga ʻo e Foki Lelei Maí

ʻEletā Dieter F. Uchtdorf
ʻO e Kōlomu ʻo e Kau ʻAposetolo ʻe Toko Hongofulu Mā Uá

ʻOku ʻomi ʻe he meʻaʻofa ʻo e Fakalelei ʻa Sīsū Kalaisi, he taimi kotoa pē pea ʻi he potu kotoa pē ʻa e ngaahi tāpuaki ʻo e fakatomalá mo e fakamolemolé.

ʻEletā Dieter F. UchtdorfLolotonga ʻeku ako ke u hoko ko ha pailaté, naʻe pau ke u ako ki hono fakafolau e vakapuná ʻi ha vaha mamaʻo. ʻOku fie maʻu ke palani lelei e puna ʻi he vahaʻa ʻo e ngaahi ʻōseni lalahí, kolosi ʻi he ngaahi toafa lalahí, mo e fakafehokotaki ʻo e ngaahi konitinēnití, ke fakapapauʻi ʻe fai ha tūʻuta lelei ki he feituʻu ne palani ki aí. ʻOku aʻu ha niʻihi ʻo e ngaahi puna hokohoko ko ʻení ʻo houa ʻe 14 ʻi ha maile ʻe meimei 9,000.

ʻOku ʻi ai ha tuʻunga mahuʻinga ke fai ai ha fili he lolotonga ʻo e faʻahinga puna lōloa peheé ʻoku ʻiloa ko e tuʻunga ʻo e foki leleí. Ko ʻene aʻu mai ki he tuʻunga ko ʻení ʻoku kei maʻu pē ʻe he vakapuná ha lolo feʻunga ke foki lelei ai ki he malaʻe vakapuna ne mavahe mei aí. Ko ʻene fakalaka pē he tuʻunga ko iá, ʻoku ʻikai ha toe fili ʻa e kapitení ka ke hoko atu ai pē. Ko e ʻuhinga ʻeni ʻoku faʻa ui ai ʻa e tuʻunga ko ʻení ko e tuʻunga ʻo e tapu tafokí.

ʻOku ʻi ai ʻApē ha Tuʻunga ʻo e Tapu Tafokí ʻi Heʻetau Moʻuí?

ʻOku fakaʻaongaʻi ʻe Sētane, “ko e tamai ʻo e loi kotoa peé” (2 Nīfai 2:18), “tamai [ʻo e] fakakikihí” (3 Nīfai 11:29), “tupuʻanga ʻo e angahala kotoa peé” (Hilamani 6:30), mo e “fili ki he ʻOtuá” (Molonai 7:12), ʻa e ngaahi mālohi ʻo e koví ke fakalotoʻi kitautolu ʻoku hoko ʻeni ʻi ha taimi pē ʻoku tau faiangahala ai. ʻOku ui ia ʻe he folofolá ko e “[taha] fakakoví” he ʻokú ne fie maʻu ke tau ongoʻi he ʻikai toe lava ʻo fakamolemoleʻi kitautolu (vakai, Fakahā 12:10). ʻOku loto ʻa Sētane ke tau pehē ʻi he taimi kuo tau faiangahala aí, kuo tau fakalaka ʻi he “tuʻunga ʻo e tapu tafokí” pea kuo fuʻu tōmui ke tau tafoki. Ka ʻi hotau māmani fakaʻofoʻofa mo toe fakamamahí ni, ko ha foʻi moʻoni fakamamahi ʻene hoko ʻa e fakakaukaú ni ko ha tupuʻanga ʻo ha loto hohaʻa, mamahi, pea mo ha taʻefiemālie lahi ki he moʻui ʻa e ngaahi fāmilí, nofo malí, pea mo e fakafoʻituituí.

ʻOku feinga ʻa Sētane ke ne faʻifaʻitaki e ngāue ʻa e ʻOtuá, pea ʻokú ne ala kākaaʻi ai heni ha tokolahi. ʻOku aʻu ki heʻene fakaʻaongaʻi e folofolá ke tui ngofua ange ki heʻene ngaahi loí. Koeʻuhí ke mole ʻetau ʻamanakí, pea loto mamahi tatau mo ia, mo tui he ʻikai toe lava ke fakamolemoleʻi kitautolu, ʻe ala fakaʻaongaʻi hala leva ʻe Sētane ha ngaahi foʻi lea mei he folofolá ʻoku nau fakamamafaʻi ʻa e fakamaau totonu ʻa e ʻOtuá, ke pehē tokua ʻoku ʻikai ha ʻaloʻofa.

Ko e Hā e Palani ʻa e ʻEikí ke Tau Foki Lelei Aí?

ʻOku maʻu ha maluʻi mei he ivi ʻo e tēvoló, ʻo makatuʻunga ʻi he ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí. Ko e ongoongo lelei ia kuo fai ʻe Sīsū Kalaisi ʻa e Fakalelei haohaoa maʻá e faʻahinga ʻo e tangatá. Ko e pōpoaki ia ʻo e ʻofa, ʻo e ʻamanaki lelei, mo e ʻaloʻofa ʻoku ʻi ai ha fakalelei ʻi he vā ʻo e tangatá mo e ʻOtuá.

Ko e angahalá ko e maumauʻi ʻi he loto moʻoni ʻa e fono fakalangí. Ko e Fakalelei ʻa Sīsū Kalaisí ko ha meʻaʻofa ia ʻa e ʻOtuá ki Heʻene fānaú ke fakatonutonu mo ikunaʻi ʻaki e ngaahi nunuʻa ʻo e angahalá. ʻOku ʻofa e ʻOtuá Heʻene fānaú kotoa, pea he ʻikai teitei tuku ʻEne ʻofá mo ʻEne fakatuʻamelie kiate kitautolú. ʻOku mahino e palani ʻa ʻetau Tamai Hēvaní, mo lelei ʻEne ngaahi talaʻofá: “Naʻe ʻikai fekau ʻe he ʻOtuá hono ʻAló ki māmaní ke fakamalaʻia ʻa māmani; ka koeʻuhí ke moʻui ʻa māmani” (Sione 3:17).

Ne hifo mai ʻa Kalaisí ke fakamoʻui kitautolu. Kapau ne tau fai ha meʻa hala, ʻe lava ke fakapapauʻi mai ʻe he Fakalelei ʻa Sīsū Kalaisí ʻoku ʻikai ha tuʻunga ia he angahalá ʻe tapu ke te toe tafoki mei ai. ʻE lava pē ha foki lelei mei ai ʻo kapau te tau muimui ki he palani ʻa e ʻOtuá maʻa hotau fakamoʻuí.

Kuo tau maʻu e palaní ni mei he maʻu mafai maʻolunga taha ʻo e ʻunivēsí, ʻa e ʻOtua ko ʻetau Tamai Hēvaní. Naʻe teuteu ʻa e palaní ni ʻi heʻeki ai ʻai ʻa e tuʻunga ʻo māmaní. Ko ha palani lahi ia ʻo e fiefiá, ko ha palani ʻo e ʻaloʻofá, ko ha palani ʻo e huhuʻí, ko ha palani ʻo e fakamoʻuí. ʻOku hanga ʻe he palaní ʻo fakafaingofuaʻi ʻetau foua e moʻui fakaesinó, kau ai ʻa e moʻui fakamatelié, ko ha taimi ʻahiʻahiʻanga, pea ke foki ki he ʻao ʻo e ʻOtuá ʻo nofo ʻi he fiefia mo e nāunauʻia taʻengata. ʻOku fakamatalaʻi ʻeni ʻi he tokāteline ʻo e ongoongolelei kuo fakafoki mai ʻo Sīsū Kalaisí.

ʻOku ai ha ola lelei maʻatautolu fakafoʻituitui, mo hotau ngaahi fāmilí, ki he toʻu tangata ka hoko maí, pea naʻa mo e ngaahi toʻu tangata naʻe muʻomuʻa atú, ʻo ka naú ka muimui ki he palani ko ʻení. ʻOku kau ʻi he palaní ha fakalelei mo ha fakamolemole fakalangi.

ʻE Malava fēfē ke Hoko ha Fakamolemole Fakalangi?

ʻOku tau fakamoʻoniʻi “kuo faiangahala kotoa pē, pea tōmui ʻi he fakamālō mei he ʻOtuá” (Loma 3:23), ka ʻoku tau toe fakahaaʻi lototoʻa foki ʻe lava pē ke hoko ʻa e fakatomalá mo e fakamolemolé ʻo tatau moʻoni mo e faiangahalá.

ʻOku fakatupu ʻe he Fakalelei ʻa Sīsū Kalaisí ke haʻisia ʻa e taha kotoa pē ki heʻene angahala ʻaʻana peé. Te tau ikunaʻi ʻa e ngaahi nunuʻa ʻo e angahala fakafoʻituituí ʻaki haʻatau maʻu ʻa e ngaahi tāpuaki mo e ngaahi monūʻia ʻo e Fakaleleí.

Naʻe pehē ʻe Palesiteni Tēvita O. Makei, “ʻOku maʻongoʻonga mo mahuʻinga ʻa e tefitoʻi moʻoni mo e ouau kotoa pē ʻo e ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí . . . , ka ʻoku ʻikai ha meʻa ʻe mahuʻinga ange ki he fakamoʻui ʻo e fāmili ʻo e tangatá . . . ka ko e tefitoʻi moʻoni fakalangi mo taʻengata [ʻo e] fakatomalá” (Gospel Ideals [1953], 13).

“He ʻoku ʻikai hoko mai ʻa e fakamoʻuí ki ha taha . . . kae ngata pē ʻi he fakatomala mo e tui ki he ʻEiki ko Sīsū Kalaisí” (Mōsaia 3:12).

ʻOku ʻikai ko e fakatomalá ʻokú ne fakamoʻui ʻa e tangatá. Ko e taʻataʻa ʻo Sīsū Kalaisí ʻokú ne fakamoʻui kitautolú. ʻOku ʻikai ko e liliu moʻoni mo fakamātoato pē ʻo e ʻulungāangá ʻoku fakamoʻui ai kitautolú, ka “ʻoku ʻi he ʻaloʻofá ʻa [hotau] fakamoʻuí, ʻo ka hili [ʻetau] fai ʻa e meʻa kotoa pē ʻe ala faí” (2 Nīfai 25:23). Neongo ia, ko e fakatomala moʻoní, ko e tuʻunga ia ʻoku fie maʻu kae lava ʻo hoko mai e fakamolemole ʻa e ʻOtuá ki heʻetau moʻuí. ʻOku fakatupu ʻe he fakatomala moʻoní ha “ʻaho maama ngingila mei he pō kaupoʻuli tahá” (Spencer W. Kimball, Ko e Mana ʻo e Fakamolemolé [1969], 362).

Ko e Hā e Meʻa ʻOku Kau Atu ki he Fakatomala Moʻoní?

ʻOku tau fie maʻu ha tui mālohi kia Kalaisi ka tau lava ʻo fakatomala. Kuo pau ke kau ʻi heʻetau tuí ha “ilo totonu ki he natula, haohaoa, pea mo e ʻulungāanga ʻo e [ʻOtuá]” (Lectures on Faith [1985], 38). Kapau ʻoku tau tui ʻoku tokaimaʻananga ʻe he ʻOtuá ʻa e meʻa kotoa pē, pea ʻoku ʻofa, mo ʻaloʻofa, te tau lava ʻo falala taʻe ueʻia kiate Ia koeʻuhí ko hotau fakamoʻuí. ʻE liliu ʻe he tui kia Kalaisí ʻetau fakakaukaú, tuí, mo hotau ʻulungāanga ʻoku ʻikai fenāpasi mo e finangalo ʻo e ʻOtuá.

ʻOku fakafoki mai kitautolu ʻe he fakatomala moʻoní ke tau fai ʻa e meʻa ʻoku totonú. Ka ke tau fakatomala moʻoni, kuo pau ke tau fakatokangaʻi ʻetau faiangahalá mo ongoʻi mamahi, pe mamahi faka-ʻOtuá, mo vete ʻa e ngaahi angahala ko iá ki he ʻOtuá. Kapau ʻoku mamafa ʻetau faiangahalá, kuo pau ke tau vete ia ki hotau taki lakanga fakataulaʻeiki kuo fakamafaiʻí. ʻE fie maʻu ke tau kole fakamolemole ki he ʻOtuá mo fai ʻa e meʻa kotoa pē te tau lavá, ke fakatonutonu ha maumau pē ne fakahoko ʻe heʻetau angafaí. ʻOku ʻuhinga ʻa e fakatomalá ke liliu ʻa e ʻatamaí mo e lotó—ke tuku ʻetau fai ʻa e ngaahi meʻa ʻoku halá, ka tau kamata fai ʻa e ngaahi meʻa ʻoku totonú. ʻOkú ne ʻomi ai ha fakakaukau foʻou kiate kitautolu ʻo kau ki he ʻOtuá, kiate kita, pea mo e moʻuí fakalūkufua.

Ko e Hā ʻa e Ngaahi Fua ʻo e Fakamolemolé?

ʻOku hanga ʻe he fakatomala moʻoní ʻo tāpuekina ʻetau moʻuí ʻaki ʻa e ivi ʻo e Fakaleleí: ʻoku tau ongoʻi ʻa e fakamolemole ʻa e ʻOtuá mo ʻEne melinó, pea matafi atu ʻetau ongoʻi halaiá mo ʻetau mamahí, ka tau maʻu ʻa e mālohi ʻo e Laumālié ʻo lahi ange fau; pea ʻoku tau mateuteu lelei ange ai ke nofo mo ʻetau Tamai Hēvaní.

Naʻe akoʻi mai ʻe Palesiteni Sipenisā W. Kimipolo: [“Ko e uho ʻo e mana ʻo e fakamolemolé ko ʻene ʻomi ʻa e nongá ki he loto hohaʻá, taʻe manongá, pea mo e taʻefiemālie naʻá ne fakamamahiʻi ki muʻa hoʻo moʻuí. . . . ʻE holoholoʻi ʻe he ʻOtuá ʻa e loʻimata ʻo e mamahí, loto mamahí, . . . ilifiá mo e ongoʻi halaiá”] (Ko e Mana ʻo e Fakamolemolé, 363, 368).

Naʻe talaʻofa ʻa Sīsū, “ʻOku ou tuku ʻa e melinó kiate kimoutolu, ko ʻeku melinó ʻoku ou foaki kiate kimoutolú: . . . ʻOua naʻa mamahi homou lotó, pea ʻoua naʻa manavahē ia” (Sione 14:27).

Naʻe pehē ʻe he palōfita ko ʻAlamaá, ʻa ē ne toe ʻomi mei he angahalá ki he fiefiá ʻe he fakamolemole ʻa e ʻOtuá, “Kuo teʻeki ai hoko ʻa e faiangahalá ko e fiefia” (ʻAlamā 41:10). Kuó ne siotonu ʻi he kona ʻo e mamahi ʻo e angahalá, ka naʻá ne toe lea fiefia foki fekauʻaki mo e fiefia ʻoku fetākinima mo e fakatomala moʻoní: “ʻIo, ʻoku ou pehē kiate koe, . . . ʻoku ʻikai ha meʻa ʻe fakaʻofoʻofa mo lelei pehē ʻo tatau mo ʻeku fiefiá” (ʻAlamā 36:21). Ne fakaʻosi ʻaki ʻe ʻAlamā ha faleʻi mālohi mo fakapotopoto kiate kinautolu kotoa ʻoku fekumi ki he fakamolemolé: “Pea ko ʻeni, . . . ʻoku ou loto ke ʻoua naʻá ke tuku ke toe fakahohaʻasi koe ʻe he ngaahi meʻá ni, kae tuku pē hoʻo ngaahi angahalá ke fakahohaʻasi koe, ʻaki ʻa e hohaʻa ʻa ia ʻe ʻohifo ai koe ki he fakatomalá” (ʻAlamā 42:29).

ʻE Founga Fēfē Haʻatau ʻIlo Kuo Fakamolemoleʻi Kitautolu ʻe he ʻOtuá?

Naʻe pehē ʻe Palesiteni Hāloti B. Lī, [“Ka hili haʻo fai e meʻa kotoa pē ʻi ho mālohí ke ikunaʻi ʻaki hoʻo ngaahi fehālākí, mo ke fakapapau ʻi ho lotó he ʻikai te ke toe fai ia, ʻe toki lava ʻe he nonga ʻo e konisēnisí [ke haʻu kiate koe] ʻo ke ʻilo ai kuo fakamolemoleʻi hoʻo ngaahi angahalá”] (ʻi he “Law of Chastity Vital, Girls Told,” Church News, 2 Sept. 1972, 7).

Ko ʻetau fakatomala moʻoní pē, ʻe toʻo atu leva ʻe Kalaisi ʻa e mafasia ʻo e ongoʻi halaia ʻi heʻetau angahalá. Te tau lava ʻo ʻiloʻi ʻiate kitautolu pē kuo fakamolemoleʻi mo fakamaʻa kitautolu. ʻE fakapapauʻi mai ʻe he Laumālie Māʻoniʻoní kiate kitautolu; Ko ia ʻa e tokotaha Fai-fakamāʻoniʻoní. He ʻikai ha toe fakamoʻoni ʻe taha ʻo e fakamolemolé ʻe lelei ange ai.

Naʻe folofola ʻa e ʻEikí, “ʻIlonga ia ʻoku fakatomala pea fai ki he ngaahi fekau ʻa e ʻEikí, ʻe fakamolemoleʻi ia” (T&F 1:32; toki fakamamafaʻi). “Haʻu kiate au, ʻa kimoutolu kotoa pē ʻoku feinga mo mafasiá, pea te u foaki ʻa e fiemālié kiate kimoutolu” (Mātiu 11:28). “Ke ke faitōnunga mo faivelenga, . . . pea te u takatakaiʻi koe ʻaki ʻa e ongo nima ʻo ʻeku ʻofá” (T&F 6:20).

Pea naʻá Ne folofola, “Vakai, ko ia ia kuó ne fakatomala mei heʻene ngaahi angahalá, ʻoku fakamolemoleʻi ia, pea ko au ko e ʻEikí, ʻoku ʻikai te u toe manatu ki ai” (T&F 58:42).

ʻE feinga ʻa Sētane ke tau tui ʻoku ʻikai fakamolemoleʻi ʻetau ngaahi angahalá koeʻuhí he ʻoku tau lava ʻo manatuʻi kinautolu. Ko Sētané ko ha taha loi; ʻoku feinga ke nenefu ʻetau vakaí mo takihalaʻi kitautolu mei he hala ʻo e fakatomalá mo e fakamolemolé. Naʻe ʻikai talaʻofa mai ʻa e ʻOtuá ia ʻe ngalo ʻiate kitautolu ʻetau angahalá. ʻE tokoni ʻetau manatuʻí ke tau fakaʻehiʻehi ai mei haʻatau toe fai ha ngaahi fehālaaki tatau. Ka ʻo kapau te tau tuʻu maʻu mo faivelenga, ʻe mōlia atu pē ʻetau manatu ki heʻetau ngaahi angahalá ʻi he fakalau atu ʻa e taimí. ʻE hoko ʻeni ko ha konga ʻo e fakamoʻui ʻoku fie maʻú mo e founga ʻo e fakamāʻoniʻoniʻí. Naʻe fakamoʻoniʻi ʻe ʻAlamā, ʻi he hili ʻene tangi kia Sīsū ki ha ʻaloʻofá, naʻá ne kei manatuʻi pē ʻene ngaahi angahalá, ka naʻe ʻikai kei fakamamahi pe fakamamahiʻi ia ʻe heʻene manatu ki heʻene ngaahi angahalá, koeʻuhí he kuó ne ʻiloʻi kuo fakamolemoleʻi ia (vakai, ʻAlamā 36:17–19).

Ko hotau fatongiá ke siʻaki ha faʻahinga meʻa pē te ne ʻomi ha manatu ki heʻetau angahala motuʻá. Ko e taimi te tau hoko atu ai ʻo maʻu ha “loto mafesifesi mo e laumālie fakatomalá” (3 Nīfai 12:19), te tau ala falala he “he ʻikai toe manatu” e ʻOtuá ki [heʻetau ngaahi angahalá].

ʻOku Tokoni Fēfē ʻEtau Fakamolemoleʻi ʻo e Kakai Kehé ke Tau Maʻu ai e Fakamolemole ʻa e ʻOtuá?

Naʻe akoʻi mai ʻe Sīsū kiate kitautolu ʻa e moʻoni taʻengatá ʻi Heʻene akoʻi kitautolu ke tau lotú: “Fakamolemole ʻemau ngaahi angahalá ʻo hangē ko ʻemau fakamolemoleʻi ʻa kinautolu kuo fai hala maí. . . . He kapau ʻoku mou fakamolemoleʻi ʻa e ngaahi angahala ʻa e kakaí ʻe fakamolemoleʻi ʻa kimoutolu foki ʻe hoʻomou Tamai fakalangí. Ka kapau ʻe ʻikai te mou fakamolemoleʻi ʻa e ngaahi angahala ʻa e kakaí ʻe ʻikai foki fakamolemoleʻi ʻe hoʻomou Tamaí ʻa hoʻomou ngaahi angahalá” (3 Nīfai 13:11, 14–15).

Ko ia ai, kuo pau ke tau fakamolemole kae fakamolemoleʻi kitautolu.

ʻOku fie maʻu ki heʻetau leleí, ha lototoʻa ke fakamolemoleʻi pea mo kole fakamolemole. ʻOku ʻikai ha taimi ʻe fakaʻeiʻeiki mo loto toʻa ange ai ʻa e moʻuí ka ko e taimi ʻoku tau faʻa fakamolemole aí. ʻOku kau heni ʻetau fakamolemoleʻi kitautolú.

ʻOku tau takitaha maʻu ha tufakanga fakalangi ke ala atu ʻi he loto faʻa fakamolemole mo e ʻaloʻofa pea fefakamolemoleʻaki. ʻOku fie maʻu lahi ʻa e anga faka-Kalaisí ni ʻi hotau fāmilí, uōtí mo e siteikí, ʻi hotau koló, ʻi heʻetau nofo malí, pea ʻi hotau ngaahi puleʻangá.

Te tau maʻu ʻa e fiefia ʻo e fakamolemolé ʻi heʻetau moʻuí ʻi he taimi ʻoku tau loto ke ʻoatu ʻa e fiefia ko iá ki he niʻihi kehé. ʻOku ʻikai feʻunga ʻa e leá pē. ʻOku fie maʻu ke toʻo mei hotau lotó mo ʻetau fakakaukaú ʻa e ngaahi ongo mo e ngaahi fakakaukau ʻitá kae tuku ʻa e maama mo e ʻofa ʻa Kalaisí ke hū mai. ʻE fakafonu leva ʻe he Laumālie ʻo e ʻOtuá ʻetau moʻuí ʻaki ʻa e fiefia mo e nonga fakalangi ʻo e konisēnisí (vakai, Mōsaia 4:2–3).

Siʻoku ngaahi tokoua mo e tuofāfine, mo e kaungāmeʻa kei talavou ʻofeina, ʻi he taimi ʻoku fakalaka atu ai ha pailate vakapuna ʻi he tuʻunga ko e tapu tafokí, pea fuʻu mālohi mo e angi ʻa e matangí pe fuʻu māʻulalo e puna ʻa e vaká, ʻe ala fakamālohiʻi ia ke ne tō ki ha malaʻe vakapuna kehe mei he malaʻe vakapuna naʻe fakataumuʻa ki ai ʻene folaú. ʻOku ʻikai pehē ʻetau fononga ʻo foki ki hotau ʻapi fakalangí. Ko e taimi pē ʻokú ke kau atu ai ki he fononga ko ʻeni ʻo e moʻuí, neongo pe ko e hā e ngaahi faingataʻa te ke fehangahangai mo iá, ʻoku ʻi ai maʻu pē ha tuʻunga ia ke ke foki lelei mai ai; ʻoku ʻi ai maʻu pē ha ʻamanaki lelei. Ko koe ʻa e ʻeikivaka ʻi ho vaká, pea kuo teuteuʻi ʻe he ʻOtuá ha palani ke toe fakafoki lelei mai ai koe kiate Ia, ki ho ikuʻanga fakalangí.

ʻOku ʻomi ʻe he meʻaʻofa ʻo e Fakalelei ʻa Sīsū Kalaisi, he taimi kotoa pē pea ʻi he potu kotoa pē ʻa e ngaahi tāpuaki ʻo e fakatomalá mo e fakamolemolé. Tuʻunga ʻi he meʻaʻofa fakalangí ni, te tau lava kotoa ʻo maʻu ai ha faingamālie ke foki lelei atu mei he hala fakatuʻutāmaki ʻo e angahalá.

ʻOku ou fakafetaʻi ai ʻi he meʻá ni ki heʻetau Tamai Hēvaní, pea ʻoku ou fakamoʻoniʻi ʻeni ʻaki hoku lotó mo ʻeku moʻuí kotoa, ʻi he huafa ʻo Sīsū Kalaisí, ʻēmeni.

 
© 2008 Intellectual Reserve, Inc. All rights reserved.   Rights and use information.  Privacy policy