Iparinig ang Ating mga Tinig ELDER M. RUSSELL BALLARD Ng Korum ng Labindalawang Apostol Magsalita tayo at manghikayat ng mas nakasisigla, nagbibigay-inspirasyon, at katanggap-tanggap na media. Tuwing taglagas mapapanood sa telebisyon ang unang yugto ng mga programa at sinisimulan ang mga bagong palabas. Sabi ng kaibigan ko, 37 bagong serye sa telebisyon ang sisimulan ngayong taglagas. Nang mabasa niya ang mga komentaryo, nakita niyang kakaunti ang gusto niyang panoorin ng mga anak niya. Karamihan sa mga sitcom, drama, at makatotohanang palabas ay naglalaman ng imoralidad, karahasan, at tagong panlilibak sa tradisyunal na pinahahalagahan at pamilya. Taun-taon tila palala nang palala ang mga bagong palabas, na pinalalawak ang mga hangganan ng pagtanggap ng publiko. Anumang lumalabas sa Hollywood, Internet, at karamihan sa musika ngayon ay sapot ng pagbaba ng moralidad na bumibiktima sa ating mga anak at inilalagay tayong lahat sa panganib. Responsibilidad ng mga lider ng Simbahan na magsalita tungkol sa mga isyung moral at payuhan ang mga tao at pamilya. Ang pamilya ang pangunahing yunit ng lipunan; maging sa kawalang-hanggan. Sa gayon, kapag nagbanta ang kasamaan sa pamilya, dapat tumugon ang mga lider ng Simbahan. Ang pamilya ang sentro sa plano ng Ama sa Langit dahil tayong lahat ay bahagi ng Kanyang pamilya at dahil sa buhay na ito may pagkakataon tayong bumuo ng sarili nating pamilya at gampanan ang tungkulin ng mga magulang. Sa ating pamilya tayo natututo ng pag-ibig na walang kundisyon, na maaaring mapasaatin at ilapit tayo nang husto sa pag-ibig ng Diyos. Sa mga pamilya tayo natututong magpahalaga at magbuo ng pagkatao. Ang pagiging "ama" at "ina" ang mga katungkulang hinding-hindi aalisin sa atin, at walang mas mahalagang tungkulin kaysa sa responsibilidad natin sa mga espiritung anak ng Diyos na dumarating sa ating pamilya. Sa konteksto ng pangunahing kahalagahan ng mga pamilya at mga bantang kinakaharap ng mga pamilya ngayon, di kataka-takang gumamit ng mabibigat na salita ang Unang Panguluhan at Korum ng Labindalawang Apostol sa isang pagpapahayag sa mundo tungkol sa mga pamilya: "Kami ay nagbababala sa mga taong . . . bigo sa pagtupad ng kanilang mga tungkulin sa mag-anak, na isang araw sila ay pananagutin sa harap ng Diyos. At gayon din, kami ay nagbababala na ang pagkakawatak-watak ng mag-anak ay magdudulot sa mga tao, mga komunidad, at mga bansa ng mga kapahamakang sinabi na noon pa ng mga sinauna at makabagong propeta."1 Isa sa mga propetang iyon si Malakias na pinayuhan ang mga magulang na ibaling ang puso nila sa kanilang mga anak at ng mga anak sa kanilang mga magulang at kung hindi'y isusumpa ang buong mundo (tingnan sa Malakias 4:6). Sa mga babalang ito, na kasingluma ng Lumang Tipan at kasimbago ng pagpapahayag tungkol sa pamilya, idinaragdag ko ang sarili kong babala, lalung-lalo na sa media sa ngayon at sa malaki at negatibong epekto nito sa mga pamilya at tahanan. Dahil sa laki nito, malawak at matindi ang magkakasalungat na opsyon sa media ngayon. Kabaligtaran sa nakapipinsala at mapagpahintulot na panig ng media, marami rin itong inihahatid na positibo at nagpapaunlad. Ang telebisyon ay may istasyon para sa kasaysayan, mga bagong tuklas na mga bagay, at edukasyon. Makakakita pa ang tao ng mga pelikula at komedya at drama sa TV na nakaaaliw at nagpapasigla at nagpapakita ng tunay na mga resulta ng tama at mali. Magandang kasangkapan ang Internet para makakuha ng impormasyon at komunikasyon, at napakaraming magagandang musika sa daigdig. Kaya nga ang pinakamalaki nating hamon ay ang matalinong piliin ang pakikinggan at panonoorin natin. Tulad ng sinabi ni propetang Lehi, dahil kay Cristo at sa Kanyang Pagbabayad-sala, tayo'y "naging malaya magpakailanman, nakikilala ang mabuti sa masama," kumikilos para sa ating sarili at hindi pinakikilos, "malayang makapipili ng kalayaan at buhay na walang hanggan . . . o piliin ang pagkabihag at kamatayan" (2 Nephi 2:26-27). Ang mga pagpili natin sa media ay maaaring simbolo ng mga pagpili natin sa buhay. Ang pagpili sa uso, kaakit-akit, malalaswang palabas sa TV o pelikulang pinanonood natin ay maaaring maging dahilan upang baka gayon din ang piliin natin sa ating pamumuhay, kung hindi tayo mag-iingat. Kung hindi maganda ang ating mga pagpili, ipapahamak ng media ang ating pamilya at ilalayo ang ating mga anak sa makitid na landas ng ebanghelyo. Sa animo'y totoo at sa kathang-isip na mapapanood sa malalaki at maliliit na screen, ang mga pananaw at ugaling sumisira sa pamilya ay laging ipinakikita bilang nakasisiya, makabago, masaya, at normal na pag-uugali. Kadalasan pinakamapangwasak na pag-atake ng media sa pamilya ay hindi tuwiran o harapan o hayag na imoral. Napakatuso ng matalinong kasamaan para gawin ito, batid na karamihan sa mga tao ay naniniwala pa rin sa pamilya at sa tradisyunal na mga pinahahalagahan. Bagkus tago at hindi halatang imoral ang mga pag-atake nito—ni hindi pinag-uusapan kung tama o mali ang mga isyu. Nakapaligid ang imoralidad at pahaging sa seks na nagpapaniwala sa ilan na dahil ginagawa ito ng lahat, okey lang ito. Ang mapaminsalang kasamaang ito ay hindi malayo sa atin; nasa pamamahay natin ito mismo, sa mismong sentro ng ating mga pamilya. Para maging malakas at masaya, kailangang pangalagaan ang mga pamilya sa pamamagitan ng mga katotohanang inilarawan sa ika-labintatlong saligan ng pananampalataya—sa paniniwala "sa pagiging matapat, tunay, malinis, mapagkawanggawa, marangal, at sa paggawa ng mabuti sa lahat ng tao." Salamat na lamang at maraming lalaki at babae sa lahat ng kultura at pananampalataya na hangad din ang "marangal, kaaya-aya, o magandang balita, o maipagkakapuri." Ngunit nabubuhay tayo sa isang "panahong mapanganib" na binanggit ni Apostol Pablo nang magbabala siya tungkol sa ating panahon na "ang mga tao'y magiging maibigin sa kanilang sarili, maibigin sa salapi, mayayabang, mga mapagmalaki, mapagtungayaw, masuwayin sa mga magulang, mga walang turing, mga walang kabanalan, walang katutubong pagibig, . . . mga palabintangin, . . . hindi mga maibigin sa mabuti, . . . matitigas ang ulo, mga palalo, mga maibigin sa kalayawan kay sa mga maibigin sa Dios" (2 Timoteo 3:1-4). Ang mga lalaki at babaeng nagsasabwatan, sa hangad na kumita kaysa magpakabuti, ay "pinupukaw ang mga tao" sa "lahat ng uri ng . . . kasamaan" (tingnan sa Alma 11:20), na humahadlang sa mararangal na bagay na maaaring gamitin ang media. Ang bagong moralidad na ipinangangaral sa media ay walang iba kundi ang dating imoralidad. Inaatake nito ang relihiyon. Binabalewala ang pamilya. Ginagawang bisyo ang magandang pag-uugali, at magandang pag-uugali ang bisyo. Sinasalakay nito ang pakiramdam at hinahagupit ang kaluluwa ng mga mensahe at larawang hindi mabuti, ni maganda, ni mabuting balita, ni kapuri-puri. Panahon na para magsalita ang mga miyembro ng Simbahan at makiisa sa marami pang taong nagmamalasakit na kumakalaban sa nakakasakit, nakakasira, at malupit na impluwensiya ng media na lumalaganap sa buong mundo. Ayon sa Kaiser Family Foundation, lumaki ang porsiyento ng mga prime time show sa telebisyon na may seks mula 67 porsiyento noong 1998 hanggang 75 porsiyento noong taong 2000.2 Ang mga programa na ganito ang nilalaman ay may maraming negatibong epekto. Itinataguyod nito ang walang simpatiyang pakikitungo sa mga babae, na madalas ilarawan bilang bagay na inaabuso at hindi bilang katangi-tanging mga anak ng Diyos na mahalaga sa Kanyang walang hanggang plano. Ang matagal nang itinatanging pagpapahalaga sa pag-iwas sa pagkakaroon ng sekswal na relasyon bago ang kasal at ganap na katapatan ng mag-asawa sa isa't isa matapos ang kasal ay hinahamak at pinagtatawanan. Nalilito at napapasama ang mga bata at kabataan sa imoralidad na nakikita nila sa hinahangaan nilang mga "bituin" na nais nilang gayahin. Sa pagkalito sa moralidad na likha ng media, nakakalimutan na ang matagal nang mga pinahahalagahan. Nakikita natin ang mabilis na pagdami ng pornograpiya sa Internet, kasama na ang pagkalulong sa seks sa Internet. Sobra na ang pagkalulong ng ilan sa pornograpiya sa Internet at pagsali sa mapanganib na mga online chat room na kinaliligtaan na nila ang mga tipan nila sa kasal at mga obligasyon sa pamilya at madalas na isinasapanganib ang kanilang hanapbuhay. Marami ang lumalabag sa batas. Ang iba'y namamanhid na sa kanilang imoral na gawain, kaya't lalong nalululong sa paggawa nila ng imoralidad. Naghihiwalay ang mga mag-asawa at nasisira ang mga relasyon, dahil madalas mawala sa mga sugapa ang lahat ng bagay na tunay at walang hanggan ang kahalagahan. Ayon sa tagapagmasid ng lipunan: "Pinalitan na ng telebisyon . . . ang pamilya, paaralan at simbahan—sa gayong pagkakasunud-sunod—bilang pangunahing [kasangkapan] sa pakikisalamuha at paghahatid ng mga pinahahalagahan. . . . Ang kasakiman, kahalayan, karahasan, walang humpay na pagbibigay-kasiyahan sa sarili, pagkawala ng moralidad . . . ang mga bagay na umaakit sa ating mga anak araw-araw."3 Dapat tayong mabahala sa mararahas at mahahalay na mga titik ng maraming popular na musika ngayon at sa bagong "anyo ng sining" ng music video. Ayon sa mga tagamasid ng industriya ng musika, 40 porsiyento ng nanonood ng music video ay wala pang 18 taong gulang.4 Iniulat sa isang pag-aaral na mga tatlong-kapat ng lahat ng music video ay naglalarawan ng seks, at halos kalahati ay may karahasan.5 At ang mga pananamit na makikita roon ay malayo sa pagiging "marangal, kaaya-aya, o magandang balita, o maipagkakapuri." Tunay na tayo'y nasa panahon na ang mga tao ay "[tinatawag na] mabuti [ang] masama, at masama [ang] mabuti" (Isaias 5:20). Sasabihin kong muli na ang pamilya ang pangunahing sinisira ng kasamaan kaya dapat natin itong iligtas at ipagtanggol. Tulad ng sinabi ko minsan, kapag pinag-isipan ninyo ito sa masamang pananaw, may kabuluhan kay Satanas ang pagsira sa pamilya. Kapag nais niyang guluhin ang gawain ng Panginoon, hindi niya nilalagyan ng lason ang lahat ng peanut butter sa mundo para mapahina nito ang lahat ng misyonero sa mundo. Hindi siya nagpapadala ng salot na laryngitis sa Mormon Tabernacle Choir. Hindi niya ipinagbabawal ang berdeng Jell-O at casserole . Kapag gustong umatake ng kasamaan at guluhin ang diwa ng gawain ng Diyos, inaatake nito ang pamilya. Ginagawa ito sa pagtatangkang balewalain ang batas ng kalinisang-puri, lituhin ang kasarian, maging manhid sa karahasan, ipauso ang magaspang at lapastangang pananalita, at pagmukhaing kalakaran ang imoralidad at pagsuway at hindi eksepsyon. Dapat nating alalahanin ang pahayag ni Edmund Burke, "Ang kailangan lang gawin para magtagumpay ang kasamaan ay huwag kumilos ang mabubuting tao."6 Kailangan nating itaas ang ating tinig kasama ang iba pang mamamayang nagmamalasakit sa buong mundo para kalabanin ang kasalukuyang mga uso. Kailangan nating sabihin sa mga tagapagtaguyod ng nakakasukang media na tama na. Kailangan nating suportahan ang mga programa at produktong positibo at nagbibigay ng inspirasyon. Sa pagsasama-sama ng magkakapitbahay at kaibigang may malasakit na katulad natin, maihahatid natin ang malinaw na mensahe sa mga may sala. May address ang mga Internet Web site at kasamahan nilang lokal na mga kumpanya. Mas malaki ang epekto ng mga liham at e-mail kaysa inaakala ng mga tao, lalo na ng tulad ng ipinadala ng isang Relief Society sister na nagsasabing, "Kinakatawan ko ang isang grupo ng mahigit isandaang kababaihang nagkikita-kita linggu-linggo at madalas mag-usap tungkol sa kapahamakang dulot ng inyong programa sa aming mga anak." Siyempre pa ang pangunahing protesta sa negatibong impluwensiya ng media ay huwag itong panoorin, tingnan, basahin, o laruin. Dapat nating turuan ang ating mga kapamilya na sundin ang payo sa mga kabataan ng Unang Panguluhan. Mula sa polyetong Para sa Lakas ng mga Kabataan, ang tagubilin nila sa libangan at media ay napakalinaw: "Huwag dumalo, tumingin, o makilahok sa libangang bastos, malaswa, marahas o mahalay sa anumang paraan. Huwag makilahok sa libangang nagpapakita sa anumang paraan na katanggap-tanggap ang kalaswaan o karahasan. . . . "Magkaroon ng lakas ng loob na lisanin ang sinehan o video party, patayin ang kompyuter o telebisyon, palitan ang istasyon ng radyo, o ilapag ang magasin kung ang naroon ay hindi tumutugon sa mga pamantayan ng Ama sa Langit. Gawin ang mga bagay na ito kahit hindi ginagawa ng iba."7 Mga kapatid, huwag magpagamit. Huwag magpaimpluwensiya. Huwag sumuporta sa mga programang lumalabag sa tradisyunal na mga pinahahalagahan ng pamilya. Maaaring kakaunti lang tayo; gayunpaman, magsalita tayo at manghikayat ng mas nakasisigla, nagbibigay-inspirasyon, at katanggap-tanggap na media. Liban sa pagpaparinig ng ating tinig, hayaan ninyong magwakas ako sa pitong bagay na magagawa ng bawat magulang para mabawasan ang negatibong epekto ng media sa ating pamilya: 1. Kailangan tayong magkaroon ng mga family council at magdesisyon kung ano ang magiging mga pamantayan natin sa media. 2. Kailangan tayong mag-ukol ng sapat na panahon sa ating mga anak upang tayo ang maging pangunahing impluwensiya sa kanilang buhay, hindi ang media o sinumang barkada. 3. Kailangan tayo mismo ay angkop ang pinanonood, pinakikinggan at binabasa at nagpapakita ng magagandang halimbawa sa ating mga anak. 4. Kailangan nating limitahan ang panonood ng TV o paglalaro sa video o paggamit ng Internet ng ating mga anak sa bawat araw. Hindi dapat maging totoo sa kanila ang animo'y totoo. 5. Kailangan tayong gumamit ng mga Internet filter at TV programming lock para huwag makita ng ating mga anak "nang di-sinasadya" ang mga bagay na hindi nila dapat makita. 6. Kailangan nating ilagay ang mga TV at kompyuter sa isang silid na madalas gamitin sa tahanan, hindi sa kwarto o sa isang tagong lugar. 7. Kailangan tayong mag-ukol ng oras para manood ng angkop na palabas kasama ang ating mga anak at talakayin sa kanila kung paano gumawa ng mga pagpiling magpapasigla at magpapatatag sa halip na makasama at makasira. Nawa'y pagkalooban tayo ng Diyos ng tapang at dunong na gawin ang magagawa natin para makatulong na ibaling ang media palayo sa kadiliman tungo sa katotohanan at liwanag. At nawa'y pagpalain ng Diyos ang ating pamilya na maging matibay at tapat sa mga alituntunin ng ebanghelyo ang ating mga pamilya ang abang dalangin ko, sa ngalan ni Jesucristo, amen. MGA TALA 1. "Ang Mag-anak: Isang Pagpapahayag sa Mundo," Liahona, Oct. 1998, 24. 2. Tingnan sa Sex on TV 2003: A Biennial Report to the Kaiser Family Foundation (2003), 40. 3. Zbigniew Brzezinski, "Weak Ramparts of the Permissive West," sa Nathan P. Gardels, ed., At Century's End: Great Minds Reflect on Our Times (1995), 53. 4. Tingnan sa National Institute on Media and the Family, "Fact Sheet," Internet, http://www.mediafamily.org/facts/ facts_mtv.shtml. 5. Tingnan sa Barry L. Sherman at Joseph R. Dominick, "Violence and Sex in Music and Videos: TV and Rock 'n' Roll," Journal of Communication, Winter 1986, 79-93. 6. Mula sa tinipon ni John Bartlett, Familiar Quotations, ika-15 ed. (1980), ix. 7. Para sa Lakas ng mga Kabataan (2001), 17, 19.