Keuzevrijheid en boosheid Ouderling Lynn G. Robbins van de Zeventig Een geslepen deel van zijn strategie is dat hij toorn loskoppelt van keuzevrijheid en ons zo doet geloven dat wij het slachtoffer zijn van een emotie die we niet kunnen beheersen. Ik kom hier uit een fijn gezin. Zij houden veel van mij.' Dit is de hoop van ieder kind, uitgedrukt in de woorden van één van onze jeugdwerkliedjes (Kinderliedjes, blz. 98, cursivering toegevoegd). In de proclamatie over het gezin staat: '( . . . ) dat het gezin centraal staat in het plan van de Schepper ( . . . ),' en dat 'man en vrouw ( . . . ) de plechtige taak [hebben] om van elkaar ( . . . ) te houden ( . . . )', en '( . . . ) de heilige plicht om hun kinderen in liefde en rechtschapenheid op te voeden ( . . . )' ('Het gezin: een proclamatie aan de wereld', De Ster, januari 1996, blz. 93). Het gezin is ook het belangrijkste doelwit van Satan. Hij voert oorlog tegen het gezin. Eén van zijn listen is dat hij op geraffineerde, sluwe wijze achter de vijandelijke linies sluipt en zo ons huis en ons leven binnendringt. Hij beschadigt en vernietigt het gezin vaak binnen de muren van haar eigen huis. Zijn strategie is om de gezinsleden tot boosheid op te stoken. Satan is de 'vader van twisten' en hij 'hitst het hart der mensen op om in toorn met elkander te twisten' (3 Ne. 11:29). Het woord 'ophitsen' ofwel 'opstoken' doet denken aan een rampenrecept: Stook de gevoelens tot matig warm op, roer er een paar slim gekozen woorden door en breng ze aan de kook; blijf stoken tot ze gebonden zijn; laat ze nu enkele dagen afkoelen; koud serveren; u houdt veel restjes over. Een geslepen deel van zijn strategie is dat hij toorn loskoppelt van keuzevrijheid en ons zo doet geloven dat wij het slachtoffer zijn van een emotie die we niet kunnen beheersen. We horen vaak: 'Ik heb mijn geduld verloren'. Je geduld verliezen is een interessante woordkeus die tot een veel gebruikt gezegde is uitgegroeid. 'Iets verliezen' impliceert 'onbedoeld', 'per ongeluk', 'onvrijwillig', 'niet verantwoordelijk'. Slordig misschien, maar 'niet verantwoordelijk'. 'Hij heeft me boos gemaakt'. Dat is ook zo'n zinnetje dat een gebrek aan controle of keuzevrijheid aangeeft. Die mythe moet ontmaskerd worden. Niemand maakt ons boos. Anderen maken ons niet kwaad. Het heeft niets te maken met dwang. Boos worden is een bewuste keus, een beslissing. Wij kiezen! Degenen die zeggen 'Maar ik kan het niet helpen,' krijgen van schrijver William Wilbanks als antwoord: 'Onzin'. 'Agressie, ( . . . ) woede onderdrukken, erover praten, gillen en schreeuwen zijn allemaal aangeleerde manieren om met boosheid om te gaan. Wij kiezen die methode die ons in het verleden het beste heeft gediend. Heeft u ooit gemerkt hoe zelden wij ons geduld verliezen als we overstuur zijn geraakt door onze baas, maar hoe vaak als onze vrienden of familieleden ons ergeren?' (William Lee Wilbanks, 'The New Obscenity', Reader's Digest, december 1988, blz. 24; cursivering toegevoegd.) Tijdens zijn middelbare schoolperiode kwam Wilbanks in het basketbalteam van de school. Tijdens de eerste training speelden de coach en hij één-tegen-één terwijl de anderen van het team toekeken. Toen hij een gemakkelijke schietkans miste, werd hij boos, stampvoette en jammerde. De coach liep op hem toe en zei: 'Als je nog één keer zo'n stunt uithaalt, speel je nooit meer in mijn team.' In de drie daaropvolgende jaren verloor hij zijn zelfbeheersing nooit meer. Jaren later dacht hij na over deze gebeurtenis en besefte dat de coach hem die dag een beginsel had geleerd dat zijn leven had veranderd: men kan boosheid beheersen (Wilbanks, Speeches, blz. 23). In de Bijbelvertaling van Joseph Smith, Efeziërs 4:26, stelt Paulus de vraag: 'Kunt gij vertoornd zijn en niet zondigen?' De Heer is heel duidelijk over deze aangelegenheid. '( . . . ) Hij die de geest van twisten heeft, is niet van Mij, maar is van de duivel, die de vader van twisten is, en hij hitst het hart der mensen op om in toorn met elkander te twisten. Ziet, het is niet Mijn leer om het hart der mensen tot toorn tegen elkander op te hitsen; maar dit is Mijn leer, dat zulke dingen zullen worden weggedaan' (3 Nephi 11:29­30). Deze leer of dit gebod van de Heer gaat bij voorbaat uit van keuzevrijheid en doet een beroep op het verstand om een beslissing te maken. De Heer verwacht van ons dat wij zullen kiezen om niet boos te worden. Boosheid kan ook niet gerechtvaardigd worden. In Matteüs 5:22 staat in sommige bijbelvertalingen: 'Maar Ik zeg u: Een ieder, die zonder oorzaak in toorn leeft tegen zijn broeder, zal vervallen aan het gerecht.' (Cursivering toegevoegd.) Het is interessant dat de zinsnede 'zonder oorzaak' bijvoorbeeld in de Bijbelvertaling van Joseph Smith (zie Matteüs 5:24) niet voorkomt en evenmin in de versie van 3 Nephi 12:22. Als de Heer 'zonder oorzaak' eruit haalt, laat hij ons geen enkel excuus. '( . . . ) maar dit is Mijn leer, dat zulke dingen zullen worden weggedaan' (3 Ne. 11:30). Wij kunnen boosheid 'wegdoen', want dat heeft Hij ons geleerd en opgedragen. Boosheid is zich overgeven aan Satans invloed. Zij is een gedachtenzonde die tot vijandige gevoelens of gedrag leidt. Zij is de ontsteker van agressie in het verkeer, wangedrag in het stadion en geweld in het gezin. Als zij niet beheerst wordt, kan boosheid snel een explosie aan wrede woorden en ander emotioneel misbruik teweegbrengen, die een teer hart kunnen beschadigen. 'Wat de mond uitkomt,' zei de Heiland, 'dat maakt de mens onrein' (Matteüs 15:11). David O. McKay heeft gezegd: 'Man en vrouw moeten nooit met stemverheffing tot elkaar spreken, tenzij het huis in brand staat' (David O. McKay, Stepping Stones to an Abundant Life, [1971], blz. 294). Lichamelijk geweld is boosheid die in razernij is overgegaan. Zij is nooit gerechtvaardigd en nooit rechtschapen. Boosheid is een onbeschaafde poging om een ander zich schuldig te laten voelen of een wrede manier om te proberen hem te corrigeren. Het wordt vaak ten onrechte 'disciplineren' genoemd, maar heeft bijna altijd het tegenovergestelde effect. Vandaar de schriftuurlijke waarschuwing: 'Mannen, hebt uw vrouw lief en weest niet ruw tegen haar,' en 'Vaders, prikkelt uw kinderen niet, opdat zij niet moedeloos worden' (Kolossenzen. 3:19, 21). Keuze en verantwoordelijkheid zijn elkaars partners. Omdat boosheid een keuze is, staat er een duidelijke waarschuwing in de proclamatie dat '( . . . ) degenen die ( . . . ) hun partner of kinderen misbruiken ( . . . ) op een dag aan God rekenschap moeten afleggen. Als wij het verband tussen keuzevrijheid en boosheid goed begrijpen, is dat de eerste stap om die boosheid uit ons leven te kunnen bannen. Wij kunnen kiezen om niet boos te worden en wij kunnen die keus vandaag maken, nu. Ik word nooit meer boos. Denk eens over zo'n besluit na. Leer en Verbonden 121 is een van onze beste bronnen voor het leren van de juiste leidersbeginselen. De belangrijkste toepassing hiervan ligt misschien wel bij echtgenoten en ouders. Wij moeten ons gezin leiden 'door overreding, lankmoedigheid, zachtmoedigheid, ootmoed en door ongeveinsde liefde' (zie LV 121:41­42). Moge de droom van ieder kind van een fijn gezin dat merkbaar van hem houdt, werkelijkheid worden. Dat is mijn gebed en getuigenis in de naam van Jezus Christus. Amen.