Langitnon nga mga Panimalay, Mahangturon nga mga Pamilya President Thomas S. Monson Unang Magtatambag sa Unang Kapangulohan Pagtukod og Mahangturon nga Panimalay Sa mapainubsanong espiritu nga ako nagrepresentar sa Unang Kapangulohan isip panapos nga mamumulong niini nga miting. Kita nadasig ug nabayaw sa mga pakigpulong nila ni Elder Bednar, Elder Perry, ug Sister Parkin. Ang mga hunahuna nato na sentro sa panimalay ug pamilya sa pagpahinumdom nga “ang panimalay mao ang basihanan sa matarung nga kinabuhi, ug walay laing paagi ang makapuli o makatuman sa importanteng buhat niini.”1 Ang panimalay dili lang balay nga tinukod sa kahoy, adobe o bato. Ang panimalay hinimo sa gugma, sakripisyo ug pagtahod. Kita ang responsable sa panimalay nga atong tukuron. Kinahanglang maalamon natong tukuron, kay ang kahangturan dili dali nga panaw. Adunay kalinaw ug unos, adlaw ug kangitngit, kalipay ug kaguol. Apan kon maninguha gayud kita, ang atong panimalay mahimong gamay nga langit sa yuta. Ang atong mga gipanghunahuna, ang mga buhat atong gihimo, ang atong pagpuyo mo-impluwensiya sa kalampusan sa atong yutan-ong panaw, nagtimaan usab sila sa dalan sa atong mahangturong tumong. Ang ubang mga Santos sa Ulahing mga Adlaw nga pamilya adunay inahan, amahan ug mga anak, ang tanan buhi, samtang ang uban nakasaksi sa pagkamatay sa usa, dayon sa usa, ug sa usa pa gayud sa ilang sakop. Usahay usa ka tawo naglangkob og usa ka pamilya. Bisan kinsay sakop niini, ang pamilya magpadayon—kay ang pamilya mahangturon. Makakat-on kita gikan sa batid nga arkitekto—nga mao ang Ginoo. Gitudloan kita Niya unsaon pagtukod. Pahayag Niya, “Ang matag . . . balay nga mabahin batok sa iyang kaugalingon malaglag” (Mateo 12:25). Unya Siya mipahimangno: “Tan-awa, ang akong balay mao ang balay sa kahusay . . . dili usa ka balay sa kagubot.” (D&P 132:8). Sa usa ka pagpadayag ngadto ni Joseph Smith sa Kirtland, Ohio, Disyembre 27, 1832 ang Ginoo nagtambag: “Han-aya ninyo ang inyong mga kaugalingon; andama ang matag butang nga kinahanglanon; ug pagtukod og usa ka balay, gani usa ka balay sa pag-ampo, usa ka balay sa pagpuasa, usa ka balay sa hugot nga patuo, usa ka balay sa pagtulun-an, usa ka balay sa himaya, usa ka balay sa kahusay, usa ka balay sa Dios” (D&P 88:119; tan-awa usab 109:8). Asa makakita ang bisan kinsa kanato og labaw kamaayo nga plano diin siya makatukod sa maalamon ug hustong paagi? Ang ingon nga balay makasunod gayud sa regulasyon sa pagtukod og bilding nga giingon sa Mateo, gani balay nga gitukod “diha sa bato” (Mateo 7: 24, 25; tan-awa usab Lucas 6:48; 3 Nephi 14:24, 25), balay nga makasarang sa mga ulan sa kalisud, lunop sa oposisyon, ug hangin sa pagduda nga kanunay anaa sa atong nagkausab ug mahagitong kalibutan. Makapangutana ang uban, “Apan kadto nga pagpadayag mohatag og giya sa pagtukod og templo. Magamit pa ba na karon?” Ako motubag, “Wala ba mopahayag si Apostol Pablo, ‘Wala ba kamo masayud nga kamo templo sa Dios, ug nga ang Espiritu sa Dios nagpuyo diha sulod kaninyo?’” (1 Mga Taga-Corinto 3:16). Himoa ang Ginoo nga general contractor sa atong proyekto nga bilding. Dayon matag usa kanato mga subcontractor nga mahimong responsable sa importante nga bahin sa tibuok proyekto. Nianang paagiha kitang tanan mga tigtukod. Dugang sa pagtukod sa kaugalingon natong panimalay, kita usab adunay responsibilidad sa pagtabang og tukod sa gingharian sa Dios dinhi sa yuta pinaagi sa pag-alagad nga matinud-anon ug epektibo diha sa atong mga calling sa Simbahan. Pahataga ako og mga giya gikan sa Dios, mga leksyon sa kinabuhi, ug mga punto nga palandungon sa pagsugod og tukod. Luhod aron mag-ampo “Salig sa Ginoo sa bug-os mong kasingkasing; ug ayaw pagsalig sa imong kaugalingon nga salabutan. Sa tanan mong dalan ilha siya, ug siya magmando sa agianan mo” (Mga Proberbio 3:5–6). Pulong sa maalamong Solomon, anak ni David, Hari sa Israel. Niini, ang Kontinente sa Amerika, si Jacob, igsoon ni Nephi, mipahayag, “Tan-aw ngadto sa Dios uban ang kalig-on sa hunahuna, ug pag-ampo ngadto kaniya uban ang hilabihan ka hugot nga pagtuo” (Jacob 3:1). Kining balaang dinasig nga tambag naa kanato karon sama sa kristal nga tubig ngadto sa ugang yuta. Nagpuyo kita sa samok nga panahon. Dili pa dugay nga mga henerasyong milabay, walay nakahunahuna sa mga problema sa kalibutan karon. Giliyokan kita sa imoralidad, pornograpiya, kapintas, drugas, ug ubang daghan nga dautan nga nagsakit sa modernong sosyedad. Ato ang hagit, gani ang responsibilidad, dili lamang sa paghimo sa kaugalingon nga “dili mahugawan sa kalibutan” (Santiago 1:27) apan paggiya usab sa atong mga anak ug uban nga kita adunay responsibilidad nga luwas sa bagyohon nga dagat sa sala nga naglibut kanatong tanan, nga unta usa ka adlaw niana mobalik kita ngadto sa Langitnong Amahan. Ang pagtudlo sa atong mga pamilya nagkinahanglan sa atong presensiya, panahon, sa atong labing paningkamot. Aron epektibo ang atong pagtudlo, magmalig-on kita sa atong mga ehemplo ngadto sa mga miyembro sa pamilya ug adunay panahon sa kada miyembro, ingon usab sa panahon sa pagtambag ug paggiya. Kasagaran kita bug-atan sa atong buluhaton. Hinoon, ang tabang kanunay nga anaa. Siya nga nakaila kada usa sa Iyang mga anak motubag sa atong init ug kinasingkasing nga pag-ampo samtang nangayo og tabang sa paggiya kanila. Kana nga pag-ampo mosulbad og daghan pang problema, mohupay og daghan nga pag-antus, mopugong og daghan nga kalapasan, ug modala og tumang kalinaw ug kalipay sa kalag kaysa bisan unsa nga paagi. Gawas sa panginahanglan sa mao nga paggiya sa atong kaugalingon nga mga pamilya, gitawag kita og posisyon diin may responsibilidad kita sa uban. Isip bishop o tigtambag, isip priesthood kurom lider o auxiliary lider, ikaw adunay higayon sa paghimo og kalainan sa mga kinabuhi sa uban. Tingali naay gikan sa dili tanan sakop o dili aktibong mga pamilya; ang uban mibiya sa ilang ginikanan, gibale wala ang ilang pakilooy ug tambag. Kita mahimo nga himan sa mga kamot sa Ginoo, sa paghimo og kalainan sa kinabuhi sa usa nga anaa niana nga sitwasyon. Hinoon, kon walay giya sa Langitnong Amahan, dili nato mahimo ang tanan nga gipabuhat. Ang mao nga tabang moabut pinaagi sa pag-ampo. Usa ka bantugan nga Amerikanong huwes gipangutana unsay atong, isip mga lungsuranon sa mga nasud sa kalibutan, mahimo sa pagkunhod sa krimen ug sa pagsupak sa balaod ug pagdala og kalinaw ug ka kotento sa atong kinabuhi ug sa atong mga nasud. Mahunahunaon siya nga mitubag, “Mosugyot ko nga ibalik ang karaan nga praktis sa pag-ampo sa pamilya.” Isip katawhan, dili ba kita mapasalamaton nga ang pag-ampo sa pamilya dili karaaan alang kanato? Dunay tinuod nga kahulugan sa kanunay nga gikutlong sanglitanan, “Ang pamilya nga naghiusa sa pag-ampo naghiusa sa pagpuyo.” Ang Ginoo Mismo nagsugo nga aduna kita’y pag-ampo sa pamilya sa diha nga Siya miingon, “Pag-ampo uban sa inyong mga pamilya ngadto sa Amahan, sa kanunay diha sa akong ngalan, aron ang inyong mga asawa ug inyong mga anak mapanalanginan” (3 Nephi 18:21). Isip mga ginikanan, magtutudlo ug mga lider sa bisan unsa nga kapasidad, kita dili makahimo sa pagsulay niining lagmit makuyaw nga biyahe sa kinabuhi nga walay langitnong panabang nga mobulig kanato sa paggiya niadtong kinsa kita adunay responsibilidad. Samtang gihalad ko kanato sa Dios ang atong pag-ampo sa pamilya ug personal nga mga pag-ampo, ato kining buhaton uban sa hugot nga pagtuo ug pagsalig diha Kaniya. Luhod aron mag-ampo. Dawata ang Buhat nga Moalagad Alang sa atong ehemplo, tan-awon nato ang kinabuhi sa Ginoo. Sama sa gamhanang iwag nga kahayag sa kaayo ang kinabuhi ni Jesus samtang Siya nangalagad sa katawhan. Gihatagan niyag kusog ang mga tiil sa bakol, panan-aw ang mga mata sa buta, pandungog ang mga dunggan sa bungol, ug kinabuhi sa lawas nga patay. Iyang mga sambingay nagpakita sa iyang gahum. Sa maayo nga Samaritano, Siya mitudlo, “Higugmaang imong silingan” (tan-awa sa Lucas 10:30–35). Pinaagi sa Iyang pagkamaloloy-on ngadto sa babaye nga mananapaw, Siya nagtudlo og maloloy-on nga pagsabut (tan-awa sa Juan 8:3–11). Sa Iyang sambingay sa mga talento, Siya nagtudlo kanato sa pag-uswag ug paningkamot sa kahingpitan (tan-awa sa Mateo 25:14–30). Kamaayo nga gi-andam kita niya para sa atong tahas sa pagtukod og mahangturon nga pamilya. Kada usa kanato—priesthood lider o opisyal sa organisasyon sa auxiliary—adunay responsibilidad sa iyang sagradong calling. Kita gilain alang nianang buhata diin kita gitawag. Sa Doktrina ug Pakigsaad 107:99 ang Ginoo nag-ingon, “Busa, karon himoa ang matag tawo nga makakat-on sa iyang katungdanan diin siya natudlo, diha sa tanan nga kakugi.” Samtang nagtabang ug naglig-on kita niadtong aduna kita’y responsibilidad sa atong mga calling sa Simbahan, nga kita niana nagpanalangin ug naglig-on sa ilang mga pamilya. Busa, ang serbisyo nga gibuhat nato sa atong mga pamilya ug sa atong mga calling sa Simbahan adunay mahangturon nga resulta. Daghang tuig nga milabay, isip bishop sa ward nga dako ug naglain-laing kapin sa libong miyembro diha sa Siyudad sa Salt Lake, daghan ako og mga hagit. Usa ka Dominggo sa hapon nakadawat ako og tawag sa telepono gikan sa tag-iya sa botika nga sulod sa mga utlanan sa ward. Miingon siya nga sayo anang buntaga, may batan-on nga lalaking mianha sa iyang tindahan ug mipalit og ice-cream. Gibayran ang napalit niya sa kwarta nga sulod sa sobre, ug sa iyang paglakaw nakalimtan niya ang sobre. Pag-eksamen niya niini, halad sa puasa diay nga sobre nga may imprinta sa ngalan ug numero sa telepono sa ward. Samtang gihulagway niya ang bata nga didto sa tindahan, nailhan dayon nako kini—ang batan-on nga deacon sa among ward nga ang pamilya dili aktibo. Kakurat ug kahigawad ang akong unang reaksyon nga aduna kita’y deacon nga manguha og halad sa puasa para sa nanginahanglan ug ipalit ang kwarta og makaon sa Dominggo. Mihukom akong mobisita sa bata niana nga hapon aron tudloan siya sa mga sagradong pundo sa Simbahan ug sa iyang katungdanan isip deacon sa pagtipon ug pag-amping niana nga pundo. Samtang padulong ko sa balay, nag-ampo ko sa hilum nga giyahan ko sa unsay isulti aron husay ang sitwasyon. Miabut ug nanuktok ko sa pultahan. Giablihan sa inahan sa bata, ug gipadayon ko sa sala. Bisan dili kaayo hayag, nakita ko unsa ka gamay ug ka guba kini. Ang dyutay nga kasangkapan daan na. Ang inahan mismo murag hago. Ang kalagot nako sa anak niya nianang buntag nawala sa hunahuna ko sa pagkakita nga niay pamilyang tinuod nga nanginahanglan. Nakahunahuna ko sa pagpangutana sa inahan kon aduna bay pagkaon sila. Luhaan nga miangkon nga wala. Misulti siya kanako nga ang iyang bana dugay nang walay trabaho ug nagkinahanglan kaayo sila dili lamang pagkaon apan kwartang ibayad sa renta aron dili sila papahawa-on sa gamay nga balay. Wala gayud ako mohisgot bahin sa halad sa puasa, kay nakaamgo ko nga ang bata tingali gigutom kaayo dihang mipalit siya sa tindahan sa tambal. Hinoon, gipaandam ko dayon ang tabang alang sa pamilya, nga sila adunay makaon ug kapoy-an. Dugang pa, sa tabang sa mga lider sa priesthood sa ward, among gipangitaan og trabaho ang amahan aron aduna siyay ikahatag sa kaugmaon sa iyang pamilya. Isip mga lider sa priesthood ug auxiliary, makadawat kita sa panabang sa Dios diha sa pagpalambo sa atong mga calling ug pagbuhat sa atong mga reponsibilidad. Pangayo sa Iyang panabang, ug kon ang inspirasyon moabut nimo, lihok sumala sa inspirasyon kon asa ka, kinsay pakigkitaan, unsay isulti, ug unsaon pagsulti. Mabalik-balik nato nga hunahuna, apan sa pagbuhat lamang anang gihunahuna kita makapanalangin og kinabuhi sa mga tawo. Hinaut tinuod kitang magbalantay niadtong kinsa aduna kita’y responsibilidad. Si John Milton sa iyang balak “Lycidas,” “Ang gutom nga karnero mihangad, apan wa pakan-a” (linya 125). Ang Ginoo mismo misulti ni Ezekiel ang propeta, “Alaut ang mga magbalantay sa Israel nga . . . wala magpasibsib sa karnero” (Ezequiel 34:2–3). Responsibilidad nato ang pag-amuma sa panon, kay ang bililhon nga karnero, huyang nga mga nati, makit-an bisan asa—diha sa kaugalingon nga mga pamilya, mga paryente, ug naghulat nato diha sa atong mga calling sa Simbahan. Si Jesus mao ang atong Sumbanan. Siya miingon, “Ako mao ang maayong magbalantay sa mga karnero, ug nakaila sa akong karnero” (Juan 10:14). Duna kita’y responsibilidad sa pagka- magbalantay. Hinaut nga matag usa kanato moalagad. Paningkamot sa Pagluwas Sa panaw sa dalan sa kinabuhi, dunay mga kadaot. Uban mobiya sa mga timaan sa dalan nga modangat sa kinabuhing dayon dihang nakit-an na lang nga ang dalang gipili sa katapusan walay kalipay. Walay pagtagad, yamhangan, dalo, ug sala ang tanan dunay dautang epekto sa kinabuhi sa mga tawo. Naa niadtong kinsa, sa walay rason, mopili og lahi nga dalan sa kinabuhi, sa ulahi nakakat-on nga misunod sila sa tentasyon nga niresulta sa kaguol ug pag-antus. Pagka 1995 ang Unang Kapangulohan nagbantay niadto nga nasaag gikan sa panon ni Kristo ug nagpagula og linain nga pahayag nga nag-ulohan og “An Invitation to Come Back.” Ang mensahe naghangyo: “Kanimo nga sa unsang rason wala na sa Simbahan, kami moingon nga balik. Nagdapit kami kanimo sa pagbalik ug pag-ambit sa kalipay nga kanhi nasayran nimo. Imong makit-an ang daghan nga moabi-abi nimo, motabang nimo, ug mohupay nimo. “Ang Simbahan nagkinahanglan sa imong kusog, gugma, pag-unong, ug debosyon. Ang dalan tul-id ug piho diin ang tawo mahimo nga mobalik ngadto sa hingpit nga panalangin sa pagkamiyembro sa Simbahan, ug andam kami sa pagdawat sa tanan nga buot mobalik.” Tingali ang kasagarang gibalik nga eksena modala kanimo sa kasayon sa imong personal nga oportunidad sa pagpaningkamot sa pagluwas. Tan-awon nato ang pamilya nga may lalaking anak nga si Jack. Sa tibuok sayo nga kinabuhi ni Jack, siya og ang iyang amahan may daghan nga mga grabeng lalis. Usa ka adlaw sa 17 pa siya, diha silay lalis nga sakit sa balatian. Misulti si Jack sa amahan, “Kini dili ko na maagwanta. Mobiya ko sa balay, ug dili na gayud ko mobalik!” Misulod sa iyang kwarto og namutos. Nagpakiluoy ang iyang inahan sa dili paglakaw, apan sa kasuko wala siya maminaw. Gibiyaan niya siya nga naghilak sa pultahan. Pagbiya sa nataran, hapit na siya moguwa sa gate sa diha nga nadungog niya ang tawag sa amahan niya, “Jack, kahibalo ko nga ang dakong bahin sa basol sa imong pagbiya ako. Niini ako sa tinuod nagbasol. Buot kong mahibalo ka nga kon buot kang mobalik, kanunay kang gipaabut. Ug ako maninguha nga mahimong mas maayo nga amahan kanimo. Buot kong masayud ka nga gihigugma ko ikaw ug sa kanunay mahigugma kanimo.” Walay timik si Jack ug niadto sa estasyon sa bus ug mipalit og tiket padulong sa layong dapit. Samtang naglingkod siya sa bus nagtan-aw sa kilometro nga nanglabay, mibalik ang iyang hunahuna sa mga pulong sa iyang amahan. Nagsugod siya og pagkaamgo unsa ka dakong kaisog, unsa kadako sa gugma ang gikinahanglan sa iyang amahan sa pagsulti unsay iyang nasulti. Si Papa nangayo og pasaylo. Siya nagdapit kaniya sa pagbalik ug nagpabilin nga lanog sa ting-init nga hangin ang mga pulong, “Gihigugma ko Ikaw.” Nakahibalo si Jack nga ang sunod nga lihok naa niya. Nakaamgo siya nga ang paagi lamang nga siya adunay kalinaw sa kaugalingon mao nga pagpakita sa amahan niya sa samang kabuot, kaayo, ug gugma nga gipakita sa Papa niya. Nanaug si Jack sa bus. Mipalit siya og tiket nga pabalik ug gisugdan ang biyahe pauli sa balay. Miabut siya lapas og dyutay sa tungang gabii, misulod sa balay, ug mipasiga sa suga. Diha sa rocking chair naglingkod ang iyang amahan, ulo niya nagduko. Sa iyang paghangad ug nakit-an si Jack, siya mibarug; naggakus sila. Sa kaulahian si Jack miingon, “Kadtong katapusan nga mga tuig nga ako diha sa balay maoy usa sa mga labing malipayon sa kinabuhi ko.” Niay usa ka amahan nga, pinugngan ang init nga pagbati ug gisumpo ang garbo, naningkamot sa pagluwas sa iyang anak sa wala pa mahimo nga usa sa “daghang nawala nga katawhan” tungod sa nagbulag nga mga pamilya ug nabuak nga mga panimalay. Gugma mao ang nagbugkos, ang haplas nga maka-ayo; gugma sa kasagaran gibati, panagsang gilitok. Gikan sa Bukid sa Sinai molanog sa atong mga dunggan, “Tahuron mo ang imong amahan ug ang imong inahan” (Exodo 20:12), ug wala madugay, sa samang Dios, ang mando, “Kamo magpuyo nga maghiusa sa gugma” (D&P 42:45). Pagsunod sa Ginoo Luhod aron mag-ampo. Dawata ang buhat nga moalagad. Paningkamot sa pagluwas. Matag usa importante nga pahina sa plano sa Dios paghimo og balay nga mapanimalay ug panimalay sa langit. Pagtimbang mao ang yawe nato sa atong sagrado ug solemne nga mga responsibilidad sa kaugalingon nato nga mga panimalay ug sa atong mga calling sa Simbahan. Kinahanglan nga gamiton nato ang kaalam, inspirasyon, ug husto nga paghukom samtang nag-atiman sa atong mga pamilya ug nagbuhat sa atong mga calling sa Simbahan, kay kada usa labihan ka importante. Dili nato pasagdan ang atong mga pamilya; kinahanglan dili pasagdan ang mga calling sa Simbahan. Magtukod kita nga may kahanas, ayaw paglaktud, ug sunod sa Iyang plano. Niana ang Ginoo, gani ang atong inspektor sa bilding, mosulti kanato, ingon nga Siya misulti sa dihang Siya mipakita ni Solomon, tigtukod sa uban nga panahon, “Gibalaan ko kining balaya, nga imong gitukod, aron ibutang didto ang akong ngalan sa walay katapusan, ug ang akong mga mata ug akong kasingkasing atoa didto sa kanunay” (1 Mga Hari 9:3). Dayon kita adunay mga langitnon nga panimalay ug mahangturon nga mga pamilya ug makatabang, sa paglig-on, ug pagpanalangin usab sa uban nga mga pamilya. Ako nag-ampo sa labing mapainubsanon ug sa tinuoray nga kining panalangin moabut sa kada usa kanato. Sa pangalan ni Jesukristo, amen. Mubo nga mga sulat 1. Sulat sa Unang Kapangulohan, Peb. 11, 1999; tan-awa sa Liahona, Dis. 1999, 1.