E Vërteta dhe Toleranca

Takim Shpirtëror i SAK-ut për të Rinjtë në Moshë Madhore • 11 Shtator 2011 • Universiteti “Brigam Jang”


Të dashur vëllezër dhe motra të mia të reja, Kristeni dhe unë ndihemi të privilegjuar të jemi me ju në këtë rast të rëndësishëm. Ne takohemi më 11 shtator, përvjetori i dhjetë i një ngjarjeje që ka ndikuar thellësisht jetën dhe mendimin tonë dhe do ta bëjë këtë për shumë vite që do të vijnë. Ai është përgjithmonë i shoqëruar me Kullat Binjake.

Unë kam pasur përshtypjen që të flas këtë mbrëmje rreth një grupi tjetër binjakësh, idetë binjake të së Vërtetës dhe të Tolerancës. Këto tema nuk janë zgjedhur sepse janë vetëm shqetësimi juaj si të rinj në moshë madhore, si takimet, daljet nga shtëpia dhe martesa që unë u përshkrova këtyre dëgjuesve disa vite përpara. Trajtimi im i së vërtetës dhe tolerancës do t’ju ftojë të merrni parasysh dhe të jepni mësim këto tema binjake sepse ato janë jetike për brezin që rritet, në të cilin ju jeni anëtarë madhorë.

Ne Besojmë në të Vërtetën Absolute

Së pari: E vërteta. Ne besojmë në të vërtetën absolute, përfshirë ekzistencën e Perëndisë dhe të drejtën e të gabuarën e përcaktuar nga urdhërimet e Tij. Ne këndojmë:

Qiejt të çahen, burimet të shpërthejn’,
E vërteta këto që të gjitha do i duroj’,
Përjet’, e njëjtë gjithmon’.1

Me fjalët e Presidentit Jozef F. Smith: “Ne besojmë në të gjithë të vërtetën, pavarësisht cilës temë mund t’i referohet ajo. Asnjë sekt ose grup fetar në botë nuk ka qoftë edhe një parim të vetëm të vërtete që ne nuk e pranojmë apo që do ta kundërshtojmë. Ne jemi të gatshëm të marrim të gjithë të vërtetën cilido qoftë burimi nga mund të vijë, sepse e vërteta do të qëndrojë, e vërteta do të rezistojë.”2

Ekzistenca dhe natyra e së vërtetës është një nga çështjet themelore të jetës së vdekshme. Jezusi i tha qeveritarit romak Pilatit se Ai erdhi në botë “që të dëshmoj[ë] për të vërtetën”. “Ç’është e vërteta?” u përgjigj mosbesuesi (shih Gjoni 18:37–38). Kohë më parë Shpëtimtari pati deklaruar: “Unë jam udha, e vërteta dhe jeta” (Gjoni 14:6). Në zbulesën moderne Ai deklaroi: “Dhe e vërteta është dituri për gjërat siç janë dhe siç ishin, dhe siç do të jenë” (DeB 93:24).

Vëllezër dhe motra të mia të reja, ne e dimë se ekzistenca e Perëndisë dhe ekzistenca e së vërtetës absolute janë themelore për jetën në këtë tokë, pavarësisht nëse besohen apo jo. Ne gjithashtu e dimë se e keqja ekziston dhe se disa gjëra janë thjesht, seriozisht dhe përgjithmonë të gabuara. Juve të cilëve ju drejtohem, shmangeni të keqen dhe kërkojeni të vërtetën. Unë ju përshëndes për veprimet tuaja të drejta dhe dëshirat tuaja të drejta. Si Apostull i Zotit Jezu Krisht, unë përpiqem t’ju ndihmoj të bëni zgjedhje të drejta në një botë që është duke u polarizuar gjithnjë e më shumë midis besimit dhe mosbesimit, midis së mirës dhe së keqes.

Informacione tronditëse vjedhjeje dhe mashtrimi në shkallë të gjerë në shoqëri të qytetëruara në dy muajt e fundit flasin për zbrazëti morale, ku shumë njerëz kuptojnë pak mbi të drejtën dhe të gabuarën. Rebelimet dhe plaçkitjet me shtrirje të gjerë muajin e fundit në Britani dhe mashtrimi skandaloz me shtrirje të gjerë nga mësuesit në provime shtetërore në shkollat fillore dhe të mesme në Atlanta të Xhorxhias, kanë bërë që shumë njerëz të pyesin veten nëse po e humbasim themelin moral që vendet perëndimore kanë marrë nga trashëgimia e tyre judeo-kristiane.3

Ruhuni nga Relativizmi Moral

Është mirë të shqetësohemi rreth themelit tonë moral. Ne jetojmë në një botë ku gjithnjë e më shumë njerëz me ndikim po japin mësim dhe po veprojnë sipas një besimi që nuk ka të drejtë dhe të gabuar absolute, që i gjithë autoriteti dhe të gjitha rregullat e sjelljes janë zgjedhje njerëzore që mund të mbizotërojnë ndaj urdhërimeve të Perëndisë. Shumë njerëz madje pyesin nëse ka Perëndi.

Filozofia e relativizmit moral, që thotë se çdo person është i lirë të zgjedhë vetë çfarë është e drejtë dhe e gabuar, po bëhet kredoja jo zyrtare për shumë njerëz në Amerikë dhe kombe të tjera perëndimore. Në nivelin e skajshëm, veprimet e këqija që normalisht gjendeshin dhe mbuloheshin si çibanë, tani janë përligjur dhe parakalojnë si flamur. Të bindur nga kjo filozofi, shumë nga brezi që rritet – të rinj dhe të rinj në moshë madhore – janë mbërthyer në kënaqësira boshe, vizatime dhe shpime pagane të pjesëve të trupit, gjuhë të ndyrë, veshje ekspozuese, pornografi, pandershmëri dhe kënaqësi seksuale degjeneruese.

Në besimin themelor tek e drejta dhe e gabuara ka një kontrast alarmues midis brezave të vjetër dhe të rinj. Sipas të dhënave të një studimi të dy dekadave më parë, “79 për qind e amerikanëve të rritur [besonin] se ‘ka vija të qarta rreth asaj se cila është e mirë dhe e keqe që zbatohen për cilindo pavarësisht nga situata’”4. Në të kundërt, një sondazh i kohëve të fundit në vitet e fundit të kolegjeve thotë se “tre të katërtat [e tyre] besojnë se ndryshimi midis së drejtës dhe së gabuarës është relativ”5.

Shumë udhëheqës fetarë japin mësim mbi ekzistencën e Perëndisë si Ligjvënësi më i Lartë, nëpërmjet veprimit të të cilit disa sjellje janë absolutisht të drejta e të vërteta dhe sjellje të tjera janë absolutisht të gabuara e të pavërteta6. Profetët e Biblës dhe të Librit të Mormonit e parashikuan këtë kohë, kur njerëzit do të jenë “dëfrimdashës më fort se perëndidashës” (2 Timoteut 3:4) dhe, me të vërtetë, kur njerëzit do të mohonin Perëndinë (shih Judës 1:4; 2 Nefi 28:5; Moroni 7:17; DeB 29:22).

Në këtë gjendje të trazuar, ne që besojmë në Perëndi dhe të vërtetën logjike të së drejtës dhe së gabuarës aboslute, kemi sfidën e të jetuarit në një botë të pafe dhe gjithnjë e më shumë të pamoralshme. Në këto kushte, të gjithë ne – dhe veçanërisht ju brezi i ri – kemi një detyrë që të ngrihemi dhe të flasim për të pohuar se Perëndia ekziston dhe se ka të vërteta absolute që i përcaktojnë urdhërimet e Tij. Duke vepruar kështu, ne shenjtorët e ditëve të mëvonshme mbështetemi në të vërtetën që e këndojmë në himnin që citova më sipër:

Po drita e t’vërtetës do duroj der’ n’fund,
fortësia e saj do durojë erën e shumt’;
Tiran’ve shpresat do t’ua shkat’rroj’.7

Duke parë këtë auditor të rinjsh të angazhuar, unë e di se disa nga ju mund të jenë duke pyetur veten përse po flas rreth diçkaje që është e qartë për ju dhe që, mund të supozoni ju, është e qartë për të tjerët. Kujtoni të dhënat e studimit që përmenda më sipër, i cili thoshte se rreth tre të katërtat e të gjithë studentëve të vitit të fundit të kolegjeve besojnë se ndryshimi midis së drejtës dhe së gabuarës është relativ.

Unë kam zgjedhur të flas rreth së vërtetës sepse mësuesit në shkolla, kolegje dhe universitete po japin mësim dhe praktikojnë moralitet relativ. Kjo po formon qëndrimet e shumë të rinjve amerikanë që po zënë vendet e tyre si mësues të fëmijëve tanë dhe formues të qëndrimeve publike nëpërmjet mediave dhe argëtimit popullor. Kjo filozofi e relativizmit moral mohon atë që miliona besimtarë të krishterë, hebrenj dhe muslimanë e konsiderojnë themelore dhe ky mohim krijon probleme serioze për të gjithë ne. Ajo që besimtarët duhet të bëjnë rreth kësaj, paraqet të dytën nga temat e mia binjake: Tolerancën.

Toleranca

Toleranca është përkufizuar si një qëndrim miqësor dhe i paanshëm ndaj opinioneve dhe praktikave të panjohura ose ndaj personave që i mbajnë apo i praktikojnë ato. Ndërsa transporti dhe komunikimi modern na kanë sjellë të gjithë në afërsi më të madhe me popuj të ndryshëm dhe ide të ndryshme, ne kemi nevojë më të madhe për tolerancë. Kur isha i ri në moshë madhore, rreth 60 vite përpara, vetëm në libra dhe revista amerikanët mund të shihnin ndryshimet e mëdha në kultura, vlera dhe popuj. Tani, ne përjetojmë të tilla ndryshime në televizion e internet, nëpërmjet udhëtimeve dhe shpesh në ndërveprime vetjake në lagjet dhe tregjet tona.

Ky ekspozim më i madh ndaj shumëllojshmërisë edhe e pasuron edhe e ndërlikon jetën tonë. Ne pasurohemi nga shoqërimet me njerëz të ndryshëm, që na kujtojnë për shumëllojshmërinë e mrekullueshme të fëmijëve të Perëndisë. Por shumëllojshmëritë në kultura dhe vlera gjithashtu na sfidojnë që të gjejmë çfarë mund të përqafohet meqë është në përputhje me kulturën e vlerat e ungjillit tonë dhe çfarë nuk mund. Në këtë mënyrë shumëllojshmëria rrit mundësinë për mosmarrëveshje dhe kërkon që ne të jemi më të vëmendshëm rreth natyrës së tolerancës. Çfarë është toleranca, kur zbatohet dhe kur nuk zbatohet?

Kjo është një pyetje më e vështirë për ata që pohojnë ekzistencën e Perëndisë dhe të së vërtetës absolute sesa për ata që besojnë në relativizmin moral. Sa më i dobët besimi i njeriut në Perëndi aq më pak absolute morale ka, aq më pak raste kur idetë apo praktikat e të tjerëve do ta përballin atë me sfidën për të qenë tolerant. Për shembull, një ateist nuk ka nevojë të vendosë se çfarë lloje dhe rastesh vulgariteti apo blasfemie mund të tolerohen dhe çfarë lloje duhet të kundërshtohen. Personat që nuk besojnë në Perëndi ose në të vërtetë absolute në çështje morale, mund ta shohin veten ndër njerëzit më tolerantë. Për ata, thuajse çdo gjë shkon. “Ju bëni gjënë tuaj dhe unë do të bëj timen” është përshkrimi i përhapur. Ky sistem besimi mund të tolerojë thuajse çdo sjellje dhe thuajse çdo person. Fatkeqësisht, disa që besojnë në relativizmin moral, duket të kenë vështirësi për t’i toleruar ata që këmbëngulin se ka një Perëndi që duhet të respektohet, dhe disa absolute morale që duhet të zbatohen.

Tre të Vërteta Absolute për Tolerancën

Unë nuk do të flas më shumë rreth tolerancës apo intolerancës së jobesimtarëve. Unë po flas për një auditor shenjtorësh të ditëve të mëvonshme që besojnë në Perëndi dhe në të vërtetën absolute. Çfarë do të thotë toleranca për ne e për besimtarët e tjerë dhe cilat janë sfidat tona të veçanta në zbatimin e saj?

Unë po filloj me tre të vërteta absolute. Unë i shpreh ato si Apostull i Zotit Jezu Krisht, por unë besoj se shumica e këtyre ideve janë të përbashkëta për besimtarët në përgjithësi.

Së pari, të gjithë personat janë vëllezër dhe motra nën Perëndi, të mësuar brenda feve të tyre të ndryshme që ta duan dhe t’i bëjnë mirë njëri-tjetrit. Presidenti Gordon B. Hinkli shprehu këtë ide për shenjtorët e ditëve të mëvonshme: “Secili prej nesh [nga përkatësi të ndryshme fetare] beson në atësinë e Perëndisë edhe pse ne mund të ndryshojmë në interpretimet tona për Të. Secili prej nesh është pjesë e një familjeje të madhe, familja njerëzore, bij dhe bija të Perëndisë dhe, si rrjedhim, vëllezër dhe motra. Ne duhet të punojmë më fort për të ndërtuar respekt të ndërsjelltë dhe qëndrim vetëpërmbajtës me tolerancë për njëri-tjetrin pavarësisht nga doktrinat dhe filozofitë që ne mund të përkrahim.”8

Vini re që Presidenti Hinkli foli për “respekt të ndërsjelltë” si dhe për tolerancë. Duke folur në Universitetin “Brigam Jang” një dekadë më vonë, një studiues musliman, Dr. Alui Shihab, indonezian, e përpunoi atë ide me këto fjalë: “Të tolerosh diçka do të thotë të mësosh të jetosh me të, madje edhe kur ju mendoni se është gabim dhe e keqe vërtet. … Ne duhet të shkojmë, besoj unë, përtej tolerancës nëse duhet të arrijmë harmoni në botën tonë.”

Duke u mbështetur në mësimet e Kuranit, Dr. Shihab vazhdoi: “Ne duhet të respektojmë këtë dinjitet që Perëndia i ka dhënë çdo qënieje njerëzore, madje edhe tek armiqtë tanë. Sepse qëllimi i gjithë marrëdhënieve njerëzore – qofshin ato fetare, shoqërore, politike apo ekonomike – duhet të jetë bashkëpunimi dhe respekti i ndërsjelltë.”9

Të jetuarit së bashku me respekt të ndërsjelltë për ndryshimet e njëri-tjetrit është një sfidë në botën e sotme. Sidoqoftë – dhe këtu unë shpreh një të vërtetë të dytë absolute – kjo jetesë me ndryshime është ajo që ungjilli i Jezu Krishtit na mëson se duhet ta bëjmë.

Mbretëria e Perëndisë është si një maja, na mësoi Jezusi (shih Mateu 13:33). Majaja – tharmi – humbet në masën më të madhe deri sa të vijë i tërë brumi, që do të thotë që ngrihet nga ndikimi i saj. Shpëtimtari ynë gjithashtu na mësoi se ndjekësit e Tij do të kenë mundime në botë, që numri dhe zotërimet e tyre do të jenë të vogla (shih 1 Nefi 14:12) dhe që ata do të urrehen sepse nuk janë prej botës (shih Gjoni 17:14). Por ai është roli ynë. Ne jemi thirrur të jetojmë me fëmijë të tjerë të Perëndisë që nuk ndajnë besimin tonë apo vlerat tona dhe që nuk kanë detyrimet e besëlidhjes që ne kemi pranuar. Kështu ishte që, në përfundim të shërbesës së Tij, Jezusi iu lut Atit: “Unë nuk kërkoj që ti t’i heqësh nga bota, por që ti t’i mbrosh nga i ligu” (Gjoni 17:15). Ne jemi që të jemi botë, por jo prej botës.

Gjersa pasuesit e Jezu Krishtit janë urdhëruar të jenë një maja – jo që të hiqen nga bota, por që të qëndrojnë në të – ne duhet të kërkojmë tolerancë nga ata që na urrejnë sepse nuk jemi prej botës. Si pjesë e kësaj, ne do të kemi nevojë ndonjëherë të sfidojmë ligjet që do të na pengojnë lirinë tonë për të praktikuar besimet tona, duke e bërë këtë në sigurinë e të drejtave tona kushtetuese ndaj ushtrimit të lirë të fesë. Siç është përshkruar nga një avokat që mbështeste një shkollë luteriane në një çështje tani përpara Gjykatës së Lartë të Shteteve të Bashkuara, shqetësimi i madh është “aftësia e njerëzve të të gjitha besimeve për të gjetur lidhjen e tyre me Perëndinë dhe me njëri-tjetrin pa ndërhyrjen e qeverisë”10. Kjo është pse ne kemi nevojë për kuptueshmëri dhe mbështetje – përfshirë kuptueshmërinë dhe mbështetjen tuaj – kur ne duhet të luftojmë për liri fetare.

Ne duhet gjithashtu të praktikojmë tolerancë dhe respekt ndaj të tjerëve. Siç na mëson Apostulli Pal, të krishterët duhet “të ndjeki[n] … ato që ndihmojnë për paqe” (Romakëve 14:19) dhe, sa më shumë që është e mundur, “jetoni në paqe me gjithë njerëzit” (Romakëve 12:18). Si rrjedhim, ne duhet të jemi syçelët që të nderojmë të mirën që duhet të shohim te të gjithë njerëzit dhe në shumë opinione e praktika që ndryshojnë nga tonat. Siç na mëson Libri i Mormonit:

“Të gjitha gjërat që janë të mira vijnë nga Perëndia. …

… Prandaj çdo gjë që fton dhe nxit për të bërë mirë dhe për të dashur Perëndinë dhe për t’i shërbyer atij, është frymëzuar nga Perëndia.

Prandaj, kini kujdes … të mos gjykoni … atë që është e mirë dhe e Perëndisë, të jetë e djallit” (Moroni 7:12–14).

Ajo qasje te ndryshimet do të prodhojë tolerancë dhe gjithashtu respekt.

Toleranca dhe respekti ynë për të tjerët dhe besimet e tyre nuk na bën që të braktisim angazhimin tonë ndaj të vërtetave që i kuptojmë dhe besëlidhjeve që kemi bërë. Kjo është një e vërtetë absolute e tretë: Ne nuk i braktisim të vërtetën dhe besëlidhjet tona. Ne jemi hedhur si luftëtarë në luftën midis së vërtetës dhe gabimit. Nuk ka terren të mesëm. Ne duhet të ngrihemi për të vërtetën, edhe kur praktikojmë tolerancë dhe respekt për besimet dhe idetë e ndryshme nga tonat dhe për njerëzit që i besojnë ato.

Ndërsa duhet të praktikojmë tolerancë dhe respekt për të tjerët dhe për besimet e tyre, përfshirë lirinë e tyre kushtetuese për të shpjeguar dhe mbrojtur pozitat e tyre, neve nuk na kërkohet të respektojmë dhe të tolerojmë sjelljen e gabuar. Detyra jonë ndaj së vërtetës na kërkon që të përpiqemi të lirohemi nga një sjellje që është e gabuar. Kjo dallohet lehtë për sjellje të skajshme që shumica e besimtarëve dhe e jobesimtarëve i njeh si të gabuara ose të papranueshme. Për shembull, ne duhet të gjithë të qortojmë vrasjen apo sjellje të tjera terroriste, edhe kur bëhen nga ekstremistë në emër të fesë. Dhe ne të gjithë duhet të kundërshtojmë dhunën dhe vjedhjen.

Monedha me Dy Anë e Tolerancës dhe të Vërtetës

Sa për sjellje më pak të skajshme, ku edhe besimtarët nuk bien dakord nëse janë gabim apo jo, natyra dhe shtrirja e asaj që ne duhet të tolerojmë është shumë më e vështirë për t’u përcaktuar. Kështu, një grua e vëmendshme shenjtore e ditëve të mëvonshme më shkroi mua rreth shqetësimit të saj që “përkufizimi i botës për ‘tolerancën’ duket të përdoret gjithnjë e më shumë në lidhje me tolerimin e stileve të këqija të jetesës”. Ajo më pyeti si do ta përkufizonte Zoti “tolerancën”11.

Presidenti Bojd K. Paker na dha një paraqitje të frymëzuar të kësaj teme. Duke folur përpara një auditori studentësh të institutit tre vite përpara ai tha: “Fjala tolerancë nuk qëndron vetëm. Ajo kërkon një objekt dhe një përgjigje për t’u kualifikuar si virtyt. … Toleranca kërkohet shpesh por rrallë kthehet. Ruhuni nga fjala tolerancë. Ajo është një virtyt shumë i paqëndrueshëm.”12

Ky kujdes i frymëzuar na kujton se për personat që besojnë në të vërtetën absolute, toleranca për sjellje është si një monedhë me dy anë. Toleranca ose respekti është në një anë të monedhës, por e vërteta është gjithmonë te tjetra. Ju nuk mund ta zotëroni apo ta përdorni monedhën e tolerancës pa qenë të vetëdijshëm për të dy anët.

Shpëtimtari zbatonte këtë parim. Kur u përball me një grua që kishte shkelur kurorën, Jezusi tha fjalët qetësuese të tolerancës: “As unë nuk të dënoj”. Pastaj, ndërsa i tha të largohej, Ai tha fjalët urdhëruese të së vërtetës: “Shko dhe mos mëkato më” (Gjoni 8:11). Ne të gjithë duhet të ngrihemi moralisht dhe të forcohemi nga ky shembull i shprehjes edhe të tolerancës edhe të së vërtetës: mirësi në komunikim, por vendosmëri tek e vërteta.

Përballimi i Vulgaritetit, Bashkëjetesës dhe Shkeljes së Shabatit me të Vërtetë dhe Tolerancë

Le të shqyrtojmë si zbatohet ai shembull te disa sjellje të tjera. Një anëtar tjetër shdm i vëmendshëm shkruante:

“Te Mosia 18:9 Alma na tregon se kur pagëzohemi ne bëjmë besëlidhje ‘të qëndrojmë si “dëshmitarë” të Perëndisë në të gjitha kohërat dhe në të gjitha gjërat dhe në të gjitha vendet që ju mund të gjendeni’. … Çfarë do të thotë ky shkrim i shenjtë për ditët tona dhe si mund të zbatohet nga shenjtorët e ditëve të mëvonshme?

Duke jetuar në terrenin e misionit, unë shpesh dëgjoj emrin e Zotit të përmendet kot dhe kam gjithashtu të njohura që më thonë se po jetojnë me djalin që duan. Unë kam parë se respektimi i Shabatit është thuajse i vjetëruar. Si mundem ta mbaj besëlidhjen time që të qëndroj si dëshmitar dhe të mos i fyej këta njerëz?”13

Vulgariteti, bashkëjetesa dhe shkelja e Shabatit – shembuj të shkëlqyer për të ilustruar se si shenjtorët e ditëve të mëvonshme mund t’i drejtpeshojnë detyrat e tyre, që mund të jenë në kundërshtim me njëra-tjetrën, me të vërtetën dhe tolerancën në vetë jetën e tyre në këto rrethana të vështira.

Unë po filloj me sjelljen tonë personale, përfshirë mësimdhënien për fëmijët tanë. Në zbatimin e kërkesave ndonjëherë konkurruese të së vërtetës dhe të tolerancës në këto tre sjellje dhe shumë të tjera, ne nuk duhet të jemi tolerantë me vetveten. Ne duhet të sundohemi nga kërkesat e së vërtetës. Ne duhet të jemi të fortë në mbajtjen e urdhërimeve e të besëlidhjeve tona dhe ne duhet të pendohemi dhe të përmirësohemi kur bëjmë gabim.

Siç na mësoi Presidenti Tomas S. Monson në konferencën ku ai u mbështet si profeti ynë: “Miq të mij të rinj, jini të fortë. … Fytyra e mëkatit sot shpesh vendos maskën e tolerancës. Mos u mashtroni; prapa fasadës është dëshpërimi, hidhërimi dhe dhimbja. Ju e dini çfarë është e drejtë e çfarë është e gabuar dhe asnjë maskim, sado joshës, nuk mund ta ndryshojë atë. Karakteri i mëkatit mbetet po ai. Nëse të ashtuquajturit miqtë tuaj ju nxisin të bëni diçka që e dini se është e gabuar, ju të jini ai që do të qëndrojë për të drejtën, edhe nëse qëndroni të vetëm.”14

Po kështu, me fëmijët tanë dhe me të tjerët ne kemi detyrë që t’u mësojmë – si në thirrjet tona të Kishës – se detyra jonë ndaj së vërtetës ka rëndësi më të madhe. Sigurisht, përpjekjet për të dhënë mësim japin fryt nëpërmjet lirisë së zgjedhjes të të tjerëve, kështu ato duhet të bëhen gjithmonë me dashuri, durim dhe bindje.

Unë po kthehem tani te detyrimet e së vërtetës dhe të tolerancës në marrëdhëniet tona personale me shokë apo shoqe që përdorin vulgaritet në prani tonë, që jetojnë me partner jashtë martese ose që nuk respektojnë siç duhet ditën e Shabatit. Si duhet të reagojmë ndaj tyre dhe të komunikojmë me ta?

Detyrimi ynë ndaj tolerancës do të thotë se asnjë nga këto sjellje – apo të tjera që ne i konsiderojmë shmangie nga e vërteta – nuk duhet të na bëjë kurrë që të reagojmë me komunikime urryese apo veprime të ashpra. Por detyrimi ynë ndaj së vërtetës ka kompletin e vet të kërkesave dhe kompletin e vet të bekimeve. Kur ne “[i themi] të vërtetën të afërmit [tonë]” (Efesianëve 4:25) dhe kur ne “[e themi] të vërtetën me dashuri” (Efesianëve 4:15), siç na mësoi Apostulli Pal, ne po veprojmë si shërbëtorë të Zotit Jezu Krisht, duke bërë punën e Tij. Engjëjt do të qëndrojnë me ne dhe Ai do të dërgojë Shpirtin e Tij të Shenjtë që të na drejtojë.

Në këtë çështje delikate duhet së pari të marrim parasysh, nëse duhet dhe në çfarë shkalle t’u komunikojmë shokëve atë që ne e dimë se është e vërtetë lidhur me sjelljen e tyre. Në shumë raste ky vendim mund të varet nga ajo se sa drejtpërdrejt jemi personalisht të prekur prej tij.

Vulgariteti i përdorur vazhdimisht në praninë tonë është një shkak i përshtatshëm për ne që të komunikojmë faktin se kjo është fyese për ne. Vulgariteti i përdorur jashtë pranisë tonë nga jobesimtarë ndoshta nuk do të ishte një rast për ne që t’u kundërvihemi fyesve.

Bashkëjetesa ne e dimë se është një mëkat serioz, në të cilin shenjtorët e ditëve të mëvonshme nuk duhet të përzihen, cilatdo qofshin rrethanat. Kur praktikohet nga ata përreth nesh, ajo mund të jetë një sjellje private apo diçka që neve na kërkohet ta shpërfillim, nxitim apo lehtësojmë. Në drejtpeshimin midis së vërtetës dhe tolerancës, toleranca mund të jetë mbizotëruese atje ku sjellja nuk na përfshin ne personalisht. Nëse bashkëjetesa na përfshin personalisht, ne duhet të drejtohemi sipas detyrës sonë ndaj së vërtetës. Për shembull, është një gjë të shpërfillësh mëkate serioze kur ato janë private; është krejtësisht diçka tjetër të të kërkohet të nxitësh ose nënkuptueshëm t’i miratosh ato, si për shembull duke i strehuar ata në shtëpinë tonë.

Në respektimin e Shabatit, shenjtorët e ditëve të mëvonshme e dinë se neve na mësohet të respektojmë ditën e Shabatit në një mënyrë të ndryshme nga shumë të krishterë të tjerë. Shumica prej nesh shqetësohen nga qendrat tregtare të ngjeshura me njerëz apo veprimtaritë tregtare në Shabat. Ndoshta ne duhet ta shpjegojmë besimin tonë se respektimi ynë për Shabatin, përfshirë pjesëmarrjen tonë në sakrament, na ripërtërin shpirtërisht dhe na bën njerëz më të mirë për pjesën tjetër të javës. Pastaj, për besimtarë të tjerë, ne mund të shprehim vlerësim për faktin që ne kemi baza të përbashkëta mbi atë që është më jetike, sepse secili prej nesh beson në Perëndi dhe në ekzistencën e së vërtetës absolute, edhe pse ne ndryshojmë në përkufizimet tona të atyre bazave. Përtej asaj, ne duhet të kujtojmë mësimin e Shpëtimtarit se duhet të shmangim grindjen (3 Nefi 11:29–30) dhe që shembulli ynë dhe predikimi ynë duhet të jenë “zëri paralajmërues, çdo njeri të afërmit të tij, me qetësi dhe butësi” (DeB 38:41).

Në të gjithë këtë ne nuk duhet t’i lejojmë vetes të gjykojmë fqinjët apo shokët a shoqet tona mbi pasojat finale të sjelljeve të tyre. Ai gjykim është i Zotit, jo yni. Edhe Ai u shmang nga një gjykim përfundimtar me vdekje për gruan e kapur në shkelje kurore. Toleranca kërkon një shmangie të ngjashme në gjykimin tonë për të tjerët.

Katër Parime të së Vërtetës dhe Tolerancës Kur Kërkojmë Veprim Qeveritar

Pasi kam diskutuar drejtpeshimin e së vërtetës dhe të tolerancës në sjelljen tonë personale dhe në marrëdhëniet tona me shokët e shoqet, unë arrij në një pikë të ndryshme dhe më të vështirë. Kur besimtarët hyjnë në debate publike për t’u përpjekur që të ndikojnë në bërjen apo administrimin e ligjeve, të nxitur nga besimet e tyre, ata duhet të zbatojnë disa parime të ndryshme.

Si të rinj në moshë madhore, ju mund të pyesni veten përse po ju flas rreth parimeve që ne duhet të ndjekim kur kërkojmë veprim qeveritar, të tillë si prej organit legjislativ. Ju mund të thoni: “Kjo është një çështje për t’u trajtuar nga autoritetet e larta të Kishës”. Unë po i përshkruaj këto parime për ju të rinj në moshë madhore sepse ju jeni anëtarë të tanishëm dhe udhëheqës të ardhshëm të Kishës së Jezu Krishtit dhe juve do t’ju duhet të vendosni për këto lloj pyetjesh më herët nga sa e mendoni. Ju duhet të kuptoni se si përpjekjet tona në debate publike ndikohen nga drejtpeshimi midis së vërtetës dhe tolerancës.

Nëse ose si mund të kërkojmë të arrijmë ligjet, që do ta detyronin apo ndikonin sjelljen që e mendojmë të dëshirueshme për shkak të besimit tonë në Perëndi dhe urdhërimeve të Tij, është një temë tepër e gjerë për trajtim të mjaftueshëm në pak minutat përmbyllëse të bisedës sime. Prandaj, unë do të kufizohem të përshkruaj katër parime parësore që duhet të drejtojnë një përpjekje të tillë.

Së pari, kur besimtarët në Jezu Krisht i çojnë pikëpamjet e tyre të së vërtetës në debate publike, ata duhet të kërkojnë frymëzim nga Zoti që të jenë përzgjedhës dhe të mençur për të zgjedhur se cila parime të vërteta kërkojnë të mbështesin me anë të ligjit apo veprimit ekzekutiv. Në përgjithësi, ata duhet të shmangen nga kërkimi i ligjeve apo veprimeve administrative për të lehtësuar besimet që janë dalluese për besimtarët, të tilla si detyrimi i akteve të adhurimit, qoftë edhe tërthorazi. Besimtarët mund të jenë më pak të kujdesshëm në kërkimin e veprimit qeveritar që do t’u shërbente parimeve më gjerë se thjesht duke lehtësuar praktikimin e besimeve të tyre, të tilla si ligjet lidhur me shëndetin publik, sigurinë dhe parimet morale.

Në çdo rast, si mbrojtës të fesë, besimtarët mund dhe duhet të kërkojnë ligje që do të ruajnë lirinë fetare. Me rritjen e relativizmit moral Shtetet e Bashkuara po përjetojnë një pakësim shqetësues në vlerësimin e përgjithshëm publik për fenë. Dikur, një pjesë e pranuar e jetës amerikane, feja është tani e dyshimtë në mendjet e shumë njerëzve. Për ata ajo është bërë diçka që duhet ta provojë ligjshmërinë e saj si pjesë e jetës sonë publike. Disa zëra me ndikim madje pyesin se në çfarë mase kushtetuta jonë duhet ta mbrojë ushtrimin e lirë të fesë, përfshirë të drejtën e praktikimit dhe predikimit të parimeve fetare.

Kjo është një çështje jetike për të cilën ne që besojmë në Qenien Supreme, një Qenie që ka krijuar të drejtën dhe të gabuarën absolute në sjelljen njerëzore, duhet të bashkohemi për të këmbëngulur që të lejohemi të kemi të drejtat tona kushtetuese, të drejta të cilat janë respektuar gjatë shumë viteve, që të ushtrojmë fenë tonë, të votojmë sipas ndërgjegjes sonë në çështjet publike dhe të marrim pjesë në zgjedhje dhe debate në çështje publike dhe në sistemin e drejtësisë. Duke bërë këtë ne qëndrojmë me engjëjt. Ne gjithashtu duhet të qëndrojmë sup më sup me besimtarët e tjerë për të ruajtur dhe forcuar lirinë për të mbrojtur dhe praktikuar besimet tona fetare, cilatdo qofshin ato. Për këtë qëllim ne duhet të ecim së bashku në të njëjtin shteg, me qëllim që të sigurojmë lirinë tonë për të ndjekur rrugët tona të veçanta kur ajo është e nevojshme sipas besimeve tona të veçanta. Të drejtuar nga qielli në këtë çështje të drejtë, fjalët tona do të jenë të ëmbla dhe do të zënë vend në zemrat e shumë njerëzve.

Së dyti, kur besimtarët kërkojnë të mbështesin pikëpamjet e tyre në çështjet publike, metodat e tyre dhe mbrojtja e tyre, gjithmonë duhet të jenë tolerante për opinionet dhe pozitat e atyre që nuk kanë besimet e tyre. Ne nuk duhet të shtojmë tek skajshmëria që ndan shoqërinë tonë. Si besimtarë, ne gjithmonë duhet të flasim me dashuri dhe të tregojmë durim, mirëkuptim dhe dhembshuri ndaj kundërshtarëve tanë. Besimtarët e krishterë janë nën urdhër që të duan fqinjët e tyre (shih Lluka 10:27), të falin (shih Mateu 18:21–35) dhe t’u bëjnë mirë atyre që i përdorin ata mizorisht (shih Mateu 5:44). Ata gjithmonë duhet të kujtojnë mësimin e Shpëtimtarit që ne të “beko[jmë] ata që [na] mallko[jnë], u [bëjmë] të mirë atyre që [na] urrejnë, dhe lute[mi] për ata që [na] keqtrajtojnë dhe [na] përndjekin” (Mateu5:44).

Si besimtarë, ne gjithashtu duhet të formulojmë argumentet dhe pikëpamjet tona në mënyra që të kontribuojnë në diskutimin dhe ujdinë e arsyeshme që janë thelbësore në qeverisjen demokratike në një shoqëri pluraliste. Me këto mjete, ne do të kontribuojmë në mirësjelljen që është thelbësore për të ruajtur qytetërimin tonë.

Së treti, besimtarët nuk duhet të frenohen nga akuza familjare që ata po përpiqen të legalizojnë moralitetin. Shumë fusha të ligjit janë bazuar në moralitetin judeo/kristian dhe kanë qenë bazuar për shekuj. Qytetërimi ynë është bazuar në moralitet dhe nuk mund të ekzistojë pa të. Siç deklaroi Xhon Adams: “Kushtetuta jonë ishte bërë vetëm për një popull të moralshëm dhe fetar. Ajo është krejtësisht e papërshtatshme për qeverisjen e një populli imoral dhe të pafe.”15

Së katërti, besimtarët nuk duhet të zbrapsen nga kërkimi i ligjeve për ruajtjen e kushteve apo politikave publike, që i ndihmojnë ata në ushtrimin e kërkesave të besimit të tyre, atje ku këto kushte apo politika janë të favorshme gjithashtu për shëndetin, sigurinë apo moralin publik. Për shembull, edhe pse besimet fetare janë baza e shumë ligjeve penale dhe disa ligjeve të familjes, ligje të tilla janë konsideruar për një kohë të gjatë si të përshtatshme për shoqëritë demokratike. Por atje ku besimtarët janë në shumicë, ata gjithmonë duhet të jenë të ndjeshëm ndaj pikëpamjeve të pakicës.

Ne shenjtorët e ditëve të mëvonshme ndonjëherë akuzohemi se i japim me tepëri të drejtë vetes dhe nuk jemi tolerantë ndaj të tjerëve, sidomos atje ku jemi shumicë ose ku të tjerët janë shumicë dhe besimet tona na bëjnë që t’i kundërshtojmë ata. Sigurisht shenjtorët e ditëve të mëvonshme duhet të jenë më të mençur dhe të shkathët në shpjegimin e në zbatimin e pikëpamjeve tona dhe në ushtrimin e ndikimit tonë kur e kemi atë.

Këto janë parimet bazë të monedhës me dy anë të së vërtetës dhe tolerancës. Presidenti Tomas S. Monson ka dhënë një shembull të shkëlqyer të praktikimit të këtyre virtyteve binjake. Gjatë gjithë jetës së tij ai ka qenë shembullor në vajtjen tek anëtarët dhe udhëheqësit e besimeve të tjera dhe në punën me ta, në përpjekje bashkëpunimi për çështje me interes të përbashkët dhe në shoqërimin dhe shqetësimin e krishterë që nuk kanë kufij ndarës.16

Më në fund, qëndrimi ynë në drejtpeshimin e së vërtetës dhe tolerancës shprehet në këto fjalë të Presidentit Gordon B. Hinkli: “Le të shkojmë tek ata në komunitetin tonë që nuk janë të fesë sonë. Le të jemi fqinj të mirë, të këndshëm dhe bujarë, dhe zemërbardhë. Le të përfshihemi në kauza të mira të komunitetit. Mund të ketë situata, do të ketë situata, ku, me çështjet morale serioze që përfshihen, ne nuk mund të bëjmë kompromis në çështjet e parimit. Por në raste të tilla, ne mund të mos biem dakord me mirësjellje pa qenë të pakëndshëm. Ne mund ta njohim sinqeritetin e atyre pikëpamjet e të cilëve nuk mund t’i pranojmë. Ne mund të flasim për parime më shumë sesa për personalitete.”17

Dhurata për të Ditur dhe Dhurata për të Besuar

Unë po e mbyll me këtë sigurim dhe këtë dëshmi:

Bibla na mëson se një nga detyrat e një profeti është të jetë një “rojtar” që të paralajmërojë Izraelin (shih Ezekieli 3:17; 33:7). Me zbulesë, Zoti shtoi këtë shëmbëlltyrë për Sionin modern: “Vendosni … një rojë në kullë”, që do të “[shohë] armikun, ndërsa ai [është] ende larg” dhe të japë paralajmërim për të shpëtuar vreshtin “nga duart e shkatërruesit” (DeB 101:45, 54).

Unë ju kam folur juve si një nga ata roja, për temën që Shpirti më ka caktuar mua. Unë ju siguroj se mesazhi im është i vërtetë. Nëse keni dyshime rreth kësaj ose nëse keni pyetje rreth mënyrës se si t’i zbatoni këto parime në vetë jetën tuaj, unë ju nxis të kërkoni drejtim nga i njëjti burim.

Për pyetjen më të përhapur që gjerësisht propagandohet nga ateistët e ditëve tona, unë deklaroj njohurinë time se Perëndia jeton! Krijesat e Tij janë fakte të ekzistencës së Tij dhe shërbyesit e Tij dëgjojnë e shpallin zërin e Tij. Zbulesa moderne na mëson se disa kanë dhuratën “të dinë se Jezu Krishti është Biri i Perëndisë … [që] u kryqëzua për mëkatet e botës” dhe se u është dhënë të tjerëve që “të besojnë në fjalët e tyre” (DeB 40:13–14). Si një njeri që e di atë, unë ju ftoj juve të besoni në fjalët e mia.

Unë dëshmoj për Jezu Krishtin, të Zotin e vreshtit. Ai është Shpëtimtari ynë dhe Ai vjen te secili prej nesh me ftesën e përhershme për të marrë paqen e Tij duke mësuar prej Tij dhe duke ecur në udhën e Tij (shih DeB 19:23):

“Ejani tek unë, o ju të gjithë të munduar dhe të rënduar, dhe unë do t’ju jap çlodhje.

Merrni mbi vete zgjedhën time dhe mësoni nga unë, sepse unë jam zemërbutë dhe i përulur nga zemra; dhe ju do të gjeni prehje për shpirtrat tuaj.

Sepse zgjedha ime është e ëmbël dhe barra ime është e lehtë” (Mateu 11:28–30).

Në emrin e Jezu Krishtit, amen.

Show References

    Shënime

  1.   1.

    “E Vërteta Çfar’ Ësht’?” Himne dhe Këngë të Fëmijëve, f. 31.

  2.   2.

    Joseph F. Smith, Gospel Doctrine, bot. 5-të (1939), f. 1.

  3.   3.

    Shih “Anarchy in the UK”, The Economist, 13 gusht 2011, f, 14; Patrick Jonsson, “Is the US a Nation of Liars?” The Christian Science Monitor, 25 korrik 2011, f. 20.

  4.   4.

    Stephen L. Carter, The Culture of Disbelief: How American Law and Politics Trivialize Religious Devotion (1993), f. 225.

  5.   5.

    “Campus Confidential”, The Wall Street Journal, 5 korrik 2002, W11.

  6.   6.

    Shih për shembull, John Paul II: The Encyclicals in Everyday Language, bot. 3-të, red. Joseph G. Donders (2005), f. 210–213; Harold Kushner, Who Needs God (1989), f, 83–84.

  7.   7.

    “E Vërteta Çfar’ Ësht’?” (Himne dhe Këngë të Fëmijëve, f. 31.

  8.   8.

    Gordon B. Hinckley, Teachings of Gordon B. Hinckley (1997), f. 665.

  9.   9.

    Alwi Shihab, Building Bridges to Harmony Through Understanding (një bisedë në Universitetin “Brigam Jang”, 10 tetor 2006), http://speeches.byu.edu/reader/reader.php?id=11324.

  10.   10.

    Eric Rassbach, cituar në William McGurn, “Religion and the Cult of Tolerance”, The Wall Street Journal, 16 gusht 2011, A11.

  11.   11.

    Letër drejtuar Dallin H. Oaks, 14 maj 1998.

  12.   12.

    Boyd K. Packer, “Be Not Afraid” (bisedë në Institutin e Fesë në Ogden, 16 nëntor 2008), f. 5; shih edhe Bruce D. Porter, “Defending the Family in a Troubled World”, Ensign, qershor 2011, f. 12–18.

  13.   13.

    Letër drejtuar Dallin H. Oaks, 22 dhjetor 1987.

  14.   14.

    Thomas S. Monson, në Conference Report, prill 2008, f. 66; ose Ensign, maj 2008, f. 65.

  15.   15.

    John Adams, nga një bisedë drejtuar oficerëve të milicisë së Massachusetts-it, 11 tetor 1798, në The Works of John Adams, Second President of the United States, red. Charles Francis Adams, vëll. 10 (1856), 9:229.

  16.   16.

    Shih Heidi S. Swinton, To the Rescue: The Biography of Thomas S. Monson (2010), veçanërisht kapitujt 25 e 28 dhe faqet 462–463.

  17.   17.

    Gordon B. Hinckley, Teachings of Gordon B. Hinckley, f. 662.